Hoogwater op komst in Rijn, minder hoog in Maas
Na een paar eerdere, voorzichtige pogingen is het de zachte lucht vanaf de Oceaan gisteren gelukt om de koude uit de stroomgebieden te verdrijven. Dat gaat gepaard met een forse hoeveelheid regen die vooral in de Bovenrijn voor een flink hoogwater zal zorgen. In de andere deelstroomgebieden van de Rijn en ook in het stroomgebied van de Maas lijkt het mee te vallen. De waterstanden gaan daarom wel flink stijgen maar grote hoogwaters verwacht ik niet. In het water bericht leest u de details.
Deze week ontbreekt de rubriek Water Inzicht
Water van de week
Tot en met woensdag nog nat onder invloed van lagedrukgebieden daarna langere tijd droog.
Het koude weertype is in de loop van de afgelopen week vervangen door een veel zachtere luchtsoort. Het duurde even voor de koude lucht zich gewonnen gaf maar afgelopen zaterdag lukte het een krachtig lagedrukgebieden om met een portie zachte lucht vanaf de Oceaan het koude bolwerk te verdrijven. Gisteren zaterdag trok al een eerste actieve regenzone van west naar oost over de stroomgebieden.
In de Duitse Middelgebergten op de oostelijke Rijnoever lag vanaf ongeveer 300 m hoogte nog enkele decimeters sneeuw en die zal de komende dagen snel wegsmelten. Ook in de Alpen wordt het even zachter en zal het sneeuwdek onder de 1500 m wat interen, maar er ligt meer dan voldoende en de huidige warme periode is waarschijnlijk slechts een korte onderbreking in de aangroei van het sneeuwdek. Voor de Rijn speelt het smeltwater vanuit de Alpen nu trouwens geen rol, dat gaat pas echt bijdragen in het voorjaar.
Vanuit de lagere delen van Zwitserland is nu wel wat smeltwater onderweg. Hier is de afgelopen week een sneeuwdek ontstaan dat nu geheel wegsmelt en samen met regen- en smeltwater uit Zuid Duitsland (oa het Zwarte woud) zorgt dit voor een flinke hoogwatergolf in de Bovenrijn.
Het lagedrukgebied dat de regen van zaterdag en zondag veroorzaakte, trekt nu naar het oosten weg, maar al snel dient zich een volgend exemplaar aan. Dit komt maandag dichterbij en vandaag al brengt het wat regen. Dinsdag en woensdag trekt de ken van het lagedrukgebied over Nederland naar het oosten van Europa. Het zorgt dan opnieuw voor regen in de stroomgebieden en extra water voor de rivieren. Maandag valt er in Zwitserland al veel regen, dinsdag en woensdag ook in de rest van de stroomgebieden.
De hoofdmoot van de neerslag valt in het zuiden van Duitsland, het oosten van Frankrijk en Zwitserland. Daar valt in totaal circa 50 tot 80 mm neerslag. Verder naar het noorden in de Duitse Middelgebergten zoals de Eiffel en het Sauerland blijft het bij 20 tot 30 mm. De Ardennen vallen waarschijnlijk ook buiten de zone met de meeste neerslag en daar blijft het bij zo'n 15 tot 25 mm.
Vanaf donderdag verandert het weerpatroon abrupt als het hogedrukgebied dat gewoonlijk bij de Azoren ligt zich tot over onze omgeving uitbreidt. Het houdt nieuwe lagedrukgebieden en regen voorlopig op grote afstand. Op vrijdag al vormt het hogedrukgebied een aparte kern boven Frankrijk en dit zorgt enige dagen voor rustig en stabiel weer. Het houdt in ieder geval stand tot in de loop van de week na het volgend weekend en het is nu nog niet duidelijk wat er daarna gaat gebeuren. De droge periode is echter lang genoeg om de waterstanden in de rivieren weer flink te laten zakken.
Hoogwatergolf op komst In de Rijn; Lobith naar circa 13,5 m.
De vorige hoogwatergolf is nog maar 3 weken geleden gepasseerd of de waterstand in de Rijn gaat opnieuw omhoog de komende dagen. Ik verwacht een waterstand die ongeveer 50 cm hoger zal komen dan de vorige hoogwatergolf. Het meeste water is nu afkomstig uit Zwitserland en het zuiden van Duitsland, waar door een combinatie van smeltwater en veel neerslag een flinke hoogwatergolf zal ontstaan in de Bovenrijn.
In de andere deelstroomgebieden, verder stroomafwaarts, valt minder neerslag en is maar weinig smeltwater beschikbaar, waardoor de golf niet heel hoog kan worden. Daar komt nog bij dat de golven vanuit de noordelijke zijrivieren in de tijd voorlopen op de grote golf die vanuit de Bovenrijn aankomt. Tegen de tijd dat deze hoogwatergolf Koblenz bereikt, zullen de afvoeren vanuit de Moezel en andere Noord Duitse zijrivieren alweer aan het dalen zijn, waardoor de piek uiteindelijk minder hoog uitvalt dan als ze waren samengevallen.
Na het hoogwater van eind november (met een stand van 13,15 m (NAP)) was de Rijn ruim 2 m gedaald tot ongeveer 11 m op 5 december. Daarna volgde al een eerste lichte stijging waar een deel van het smeltwater van de sneeuw die rond begin december was gevallen mee werd afgevoerd. Het leverde de huidige licht verhoogde stand op van ongeveer 11,6 m (NAP) bij Lobith.
Gisteren is op veel plaatsen zo'n 10 tot 15 mm neerslag gevallen in het stroomgebied en dat zorgt nu overal voor stijgende afvoeren in de zijrivieren. Vandaag komt er maar beperkt water bij maar vooral maandag gaat er in het zuiden van het stroomgebied weer veel neerslag vallen en vooral op dinsdag en in mindere mate op woensdag valt er ook nog neerslag verspreid over het hele stroomgebied.
De hoogwatergolf in de Duitse Bovenrijn zal op 14 december zijn hoogte afvoer bereiken van aldaar ongeveer 4000 m³/s. Op 17 december komt de piek van deze golf aan bij Koblenz, waar het water van de Moezel zich bij deze golf voegt. De hoogste afvoer in de Moezel, ca 1250 m3/s, wordt echter al twee dagen eerder bereikt en tegen de tijd dat de piek uit de Bovenrijn aankomt is de Moezel alweer wat gezakt. Dat geldt ook voor andere kleine zijrivieren stroomafwaarts van Koblenz zoals de Lahn, Sieg, Ahr en Ruhr.
Al met al levert dit een hoogwatergolf op die waarschijnlijk op 18 december zijn hoogste waarde bij Lobith zal bereiken. Ik verwacht dan een stand tussen de 13,5 en 13,75 meter NAP. Het eerste water bereikt Lobith in de loop van maandag 11/12 en op 12/12 verwacht ik dat in de loop van de dag de 12 m (NAP) wordt overschreden. Op woensdag wordt in de loop van de dag de 12,5 m gepasseerd en op de 15e de 13 m. De 13,5 zal dan op de 17e worden aangetikt.
De afvoer zal tegen die tijd gestegen zijn tot ca. 6000 m³/s. Een en ander hangt nog wel af van de hoeveelheid neerslag die vooral op dinsdag en woensdag gaat vallen in Midden Duitsland. Afhankelijk daarvan kan de waterstand nog iets hoger of lager uitvallen.
Het gaat maar om een korte regenrijke periode en al vanaf 14 december slaat het weer om in het stroomgebied en volgt een flink aantal droge dagen. Het stroomgebied zal dan weer langzaam leegstromen en de waterstand bij Lobith zal vanaf de 18e weer vrij rap gaan dalen. Op 19 december verwacht ik dat de 13 m weer onderschreden wordt en op 21 december de 12,5 m. Waarschijnlijk zet de daling door tot 12 m of nog lager rond de kerstdagen.
Voorlopig ziet het er niet naar uit dat we aan het eind van de maand opnieuw een hoogwatergolf kunnen verwachten. Vanaf 20 december naderen er mogelijk wel nieuwe neerslaggebieden als het hogedrukgebied zich weer terug trekt, maar grote hoeveelheden regen worden, voor zover daar nu al wat over te zeggen is, niet verwacht.
Maas stijgt nog wat verder maar blijft onder 1000 m³/s.
Tijdens de eerste periode van hoge afvoeren rond midden en eind november bereikte de Maas een aantal malen een afvoer van ongeveer 800 m³/s en werd rond 28 november een voorlopig hoogste afvoer bereikt van iets meer dan 900 m³/s. Het waren voor de tijd van het jaar vrij hoge afvoeren, maar nog geen hoogwater; daarvoor moet de afvoer stijgen tot boven de 1.400 m³/s.
Na de verhoogde afvoeren van november volgde eerst een daling tot ongeveer 450 m³/s, maar met het intreden van de dooi vanaf 5 december volgde weer een klein golfje met een de afvoer die steeg tot ongeveer 700 m³/s. Daarna was het weer enkele dagen droog en daalde de Maas weer naar een afvoer van ongeveer 500 m³/s op 9 december.
Vanaf dat niveau zette gisteren de stijging in, want de neerslag van gisteren bracht in de Ardennen zo'n 10 tot 25 mm regen; voldoende voor een stijging. Vooral de zuidkant van de Ardennen, waar de Semois en die Chiers ontspringen, ontving de meeste regen en deze zijrivieren zijn sinds gisteren weer flink gestegen. De Ourthe die de noordzijde van de Ardennen ontwaterd, en gewoonlijk een van de belangrijkste zijrivieren van de Maas, ontving maar weinig regen en steeg slechts enkele tientallen kuubs.
Samen zorgt dit nu voor een lichte stijging van de afvoer bij Maastricht naar ongeveer 700 m³/s. Omdat er vandaag weinig nieuwe regen wordt verwacht en ook morgen de neerslag beperkt blijft, zal de afvoer voorlopig niet verder stijgen en mogelijk op maandag zelfs iets dalen. Dinsdag 12 december wordt wel weer een natte dag en ook dan valt de meeste regen aan de zuidkant van de Ardennen. De hoeveelheden zijn echter niet heel groot, het blijft bij zo'n 10 tot 15 mm.
Ook op woensdag wordt nogmaals regen verwacht maar ook dan geen grote hoeveelheden. Alles samen kan dit wel zorgen voor een nieuwe stijging van de Maas met opnieuw zo'n 150 tot misschien 200 m³/s extra. Dat betekent dat de afvoer bij Maastricht op woensdag en donderdag kan stijgen tot tussen de 800 en 900 m³/s. Ik verwacht op grond van de huidige neerslagverwachtingen niet dat dan de 1000 m³/s wordt gepasseerd. Maar de regen moet nog vallen, dus de mogelijkheid blijft wel bestaan.
Vanaf donderdag wordt het ook in de Ardennen droog en er wordt dan zo'n 5 tot 7 dagen lang geen nieuwe neerslag verwacht. De Maasafvoer zal daardoor weer flink gaan zakken, maar omdat er vanuit het zuiden van de Ardennen en Noord Frankrijk nog aardig wat water onderweg is, wat er meestal wat langer over duurt, zal het nog wel even duren voordat de 500 m³/s weer wordt bereikt.
Pas vanaf 20 december zouden nieuwe neerslaggebieden het stroomgebied weer kunnen bereiken maar voorlopig ziet het er niet naar uit dat er dan veel regen gaat vallen en de kansen op hoogwater rond de kerstdagen zijn we de Maas daarom niet groot dit jaar.
Vanwege het opkomende hoogwater kunt u dinsdag een nieuw bericht verwachten. Een deel van de nog te verwachten regen is dan gevallen en er zal dan wat meer duidelijkheid zijn over de uiteindelijke hoogte van de hoogwatergolven.