kans op hoogwater neem toe
De afgelopen week viel er wat minder regen dan verwacht en Maas en Rijn zijn niet gestegen, eerder wat gedaald. De komende week lijkt daar verandering in te komen, want de regengebieden dringen verder door in de stroomgebieden en er wordt vrij veel regen verwacht. Het eind van de meest regenrijke periode lijkt echter ook al weer in zicht, dus blijft de kans voorlopig klein dat het tot een echt groot hoogwater komt. In het waterbericht leest u de details.
Deze week slaat de rubriek Water Inzicht een weekje over.
water van de week
Vrij veel regen in de stroomgebieden
Vorige week schreef ik over de westelijke circulatie die actieve regengebieden over onze omgeving zou gaan sturen. Voor de noordelijke helft van Nederland en Duitsland is dat aardig goed uitgekomen, want lokaal viel al meer dan 50 mm en dat is 2/3 deel van de hoeveelheid die gemiddeld in heel januari valt. De regengebieden volgden echter een wat noordelijkere koers dan vorige week verwacht en verder naar het zuiden viel veel minder regen. Dat was in Nederland al merkbaar, want in Zeeland en Zuid Limburg bleef het bij zo'n 15 tot 20 mm.
De neerslagkaart van Duitsland en aangrenzende gebieden (zie hieronder) laat de verdeling van nat in het noorden en droger in het zuiden goed zien. In het zuiden vingen alleen de Middelgebergten (Ardennen, Sauerland, Vogezen etc) nog wat regen op, terwijl het in het laagland bij slechts enkele millimeters bleef. De afvoer vanuit het stroomgebied naar de rivieren nam daarom deze week ook langzaam af en vooral de Rijn daalde daardoor. De Maas profiteerde iets meer van de regenval en bleef stabiel rond de 500 m3/s.
Neerslag eerste week jan 23.jpg
De komende week houden we de westelijke stroming, maar de baan die de regengebieden volgen komt iets zuidelijker te liggen en vooral van 10 t/m 14 januari kan er vrij veel regen vallen. Tot en met het volgend weekend kan in de Middelgebergten zo'n 70 tot lokaal 100 mm regen vallen en in het laagland zo'n 30 tot 40 mm. Dat is voldoende om de riviereen flink te laten stijgen.
De kaart hierna geeft de verwachting weer voor de komende 7 dagen en daar is de verschuiving van de regengebieden verder naar het zuiden goed in te zien.
Schermafbeelding 2023-01-08 om 08.44.10.png
Vanaf 15 januari ziet het er naar uit dat de westelijke circulatie wat meer gaat golven en de stroming boven onze omgeving wordt dan wat meer noordwestelijk. De temperatuur gaat dan wat naar beneden (naar het langjarig gemiddelde niveau voor deze tijd van het jaar) en de neerslag zal wat meer in de vorm van buien gaan vallen. De hoeveelheden zijn dan weer kleiner dan in de komende week, maar het betekent wel dat er sneeuw kan vallen in de Middelgebergten. Ook voor de Alpen is dat goed nieuws, omdat de sneuwvalgrens er flink omlaag gaat.
Maar deze overgang naar een noordwestelijke stroming is in de weermodellen pas zichtbaar over een week en daarom is het nog niet zeker. Eerst staat ons nog een week te wachten met flink veel regen en daarom ook flink stijgende afvoeren en waterstanden.
Rijn eerst nog dalend naar ca 9,5 (NAP); aan het eind van de week stijgend, mogelijk naar 12,5 m
Na de wat hogere standen net voor de jaarwisseling is de Rijn al weer bijna 2 meter gezakt tot iets boven de 9,5 m (NAP). De afvoer bedraagt nu ca 2.500 m3/s, wat iets onder het langjarig gemiddelde is. Gemiddeld genomen is 9 januari de dag met de hoogste afvoer (ca 2.900 m3/s), maar daar blijft de Rijn nu dus iets onder. Aan het eind van de week gaat de afvoer er echter ruim boven komen.
De afgelopen week viel er vooral in de Middelgebergten wel wat regen en de meeste zijrivieren (zoals Moezel, Neckar en Main) zijn de afgelopen dagen daarom al niet meer gedaald. De Rijn bij Lobith zal tot de 10e nog zo'n 20 cm dalen tot ca 9,5 m (NAP) en de afvoer zakt nog naar ca 2.300 m3/s.
Afgelopen nacht passeerde een eerste regengebied dat vooral in het stroomgebied van de Moezel al voor regen heeft gezorgd en nu verder trekt over Zuid Duitsland. Dit water zal vanaf woensdag voor een eerste lichte stijging zorgen. Dinsdag nadert dan ene eerste actief regengebied, dat vooral woensdag 11 januari voor voldoende regen kan gaan zorgen om de Rijn te laten stijgen.
Van 11 t/m 14 januari verloopt iedere dag nat en de 14e zou zelfs een dag kunnen worden met erg veel regen. Vanaf de 15e neemt de activiteit van de regengebieden alweer af. Het wordt dan nog niet helemaal droog, maar de dagelijkse hoeveelheden zijn vanaf dan onvoldoende om de rivieren nog verder te laten stijgen.
Als deze intensieve regenperiode er inderdaad komt, dan krijgt de Rijn vanaf de 12e flink wat extra water te verwerken en dat betekent dat de waterstanden in Nederland vanaf de 13e gaan stijgen. Dat kan dan vrij snel gaan, omdat vooral de Moezel meteen al veel water te verwerken kan krijgen. Als dit allemaal zo uitkomt als de weermodellen nu verwachten, dan kan de stand bij Lobith in de loop van de 13e de 10m (NAP) passeren en op de 15e de 11m (NAP). Een hoogste stand zou dan rond de 19e of 20e kunnen optreden.
Hoe hoog de stand gaat komen is nog lastig te zeggen omdat de regen nog moet vallen; maar omdat het om een regenperiode gaat van zo'n 4 dagen en er geen zeer grote hoeveelheden worden verwacht, hou ik het voorlopig op maximaal ca. 12,5 tot 13 meter (NAP). De afvoer stijgt dan tot russen de 4.500 en 5.000 m3/s. Dit is dan overigens nog geen officieel hoogwater, want daarvoor moet de stand naar 14 tot 14,5 m en de afvoer stijgen tot boven de 6.500 m3/s.
Samengevat daalt de Rijn eerst nog enkele decimeters, is dan van 10 t/m 13/1 stabiel op ongeveer 9,5 m, om vanaf de 13e te gaan stijgen naar een hoogste stand op de 19e of 20e. Ik verwacht voorlopig geen veel hogere stand dan 12,5 m (NAP), maar dit is afhankelijk van hoeveel regen er van 11 t/m 14/1 gaat vallen en daarom is dit nu nog met een grote slag om de arm. In de loop van de week als duidelijk is hoeveel er gevallen is, is hier meer over te zeggen. Als de regenhoeveelheden vanaf de 15e weer gaan afnemen, dan zal de stand vanaf de 20e ook weer gaan dalen.
Maas kan in tweede helft van de week al stijgen; mogelijk tot boven 1000 m3/s
Het stroomgebied van de Maas ligt in dezelfde baan van regengebieden als de Rijn. Een eerste wat actiever regengebied is vannacht al over getrokken; het heeft vooral aan de zuidkant van de Ardennen zo'n 10 tot 15 mm regen gebracht. Dit water arriveert morgen bij Maastricht en zorgt dan voor een eerste lichte stijging.
Gdurende de afgelopen week passeerden er al verschillende kleinere regengebieden, dus het stroomgebied is niet meer zo droog als in het midden van december toen de eerste actievere regenperiode aanbrak. De afvoer bleef deze week ook vrijwel stabiel tussen de 450 en 500 m3/s. De regen van vandaag zal niet voor een grote stijging zorgen; ik verwacht op 9 januari ongeveer 600 m3/s bij Maastricht.
Op de 9 januari zelf wordt niet veel regen verwacht, maar vanaf de 10e komen de intensieve regengebieden op de Ardennen af. Vooral op 11, 13 en 14/1 kan vrij veel regen vallen. De 14e lijkt daarvan dan weer de natste dag te worden. Dit betekent dat vanaf de 11e de afvoer bij Maastricht verder kan gaan stijgen. Op de 13e zou dan de 1000 m3/s gepasseerd kunnen worden en mogelijk stijgt de Maas verder tot ca 1.250 m3/s op de 14e en de 15e.
Omdat de neerslagactiviteit vanaf de 15e weer afneemt, zal de afvoer vanaf 15 of 16/1 ook weer gaan afnemen.
Vanwege de grote kans op hoogwater zal ik, als de eerste intensieve regen op 11/1 gevallen is, een extra berichtje maken. U kunt dat donderdag 12/1 verwachten. Tussentijds stuur ik ook soms berichten via Twitter, die dan ook op de website verschijnen.