langere droge periode in aantocht; hoge waterstanden voorbij
De eerste week van augustus is verder gegaan waar juli mee eindigde, buiig weer en relatief hoge afvoeren in de Rijn en de Maas. De komende tijd komt daar verandering, want de buiigheid neemt sterk af en in deze tijd van het jaar zorgt dat voor snel dalende waterstanden. In dit waterbericht leest u de verwachting voor Rijn en Maas voor de komende week.
Vanwege de vakantieperiode ontbreekt deze week de rubriek Water Inzicht
water van de week
Hogedrukgebied settelt zich boven midden Europa
Al wekenlang wordt het weer in Nederland en de stroomgebieden van Rijn en Maas gedomineerd door lagedrukgebieden. De hoofdkern daarvan ligt steeds boven de Britse eilanden en soms trekken er ook kleinere kernen ten zuiden van dit grote lagedrukgebied het continent op. Dit systeem van lagedruk zorgt voor veel buiigheid, waarbij er op een plaats in korte tijd veel neerslag kan vallen, maar soms clusteren de buien ook samen tot langgerekte regenzones die een groter gebied bestijken.
In deze situatie gaat echter verandering komen, want het lagedrukgebied dat nu nog ten oosten van Schotland ligt, trekt in het begin van de week naar het noorden weg en daarmee verdwijnt ook de buiigheid uit de stroomgebieden. Op zondag en maandag vallen er daarom nog buien, maar vanaf dinsdag en in ieder geval woensdag zou dat voorbij moeten zijn.
Er is wel een nieuw lagedrukgebied onderweg vanaf de Atlantische Oceaan, maar voordat dat bij de Britse Eilanden is aangekomen, heeft een hogedrukgebied vanaf diezelfde Oceaan, maar dan met een zuidelijker oorsprong, zich tot over Midden Europa kunnen uitstrekken. Dit hogedrukgebied lijkt het in ieder geval een week vol te gaan houden op die plek en zorgt ervoor dat de regenzones die samenhangen met het nieuwe lagedrukgebied de stroomgebieden niet meer kunnen bereiken.
Pas na het volgend weekend wordt het onzeker of het hogedrukgebied dan nog langer stand houdt of dat lagedrukgebieden weer de overhand krijgen in de stroomgebieden.
Samengevat; op zondag en maandag nog buien, maar gaandeweg minder intensief en met minder invloed op de rivierafvoeren. Vanaf dinsdag breekt dan een langere droge periode aan, die tot na het volgend weekend zal duren. Na dat weekend wordt het onduidelijk of nieuwe regen zones tot het continent door kunnen dringen; voorlopig lijkt de kans daarop niet zo groot.
Rijnafvoer deze week nog op een hoog niveau; vanaf komend weekend dalend
De buien van de afgelopen week brachten in het hele stroomgebied neerslag, maar de grootste hoeveelheid water in deze tijd is altijd afkomstig van de regen die in de Alpen valt. De zomermaanden zijn in de Alpenregio namelijk de natste periode van het jaar (met twee maal zoveel neerslag als in de winter) en van de regen die er valt, belandt ook een relatief groot deel in de Rijn. Als we afgaan op de afvoer bij Basel, waar de Rijn Zwitserland verlaat, dan is nu ca 75% van het water dat bij Lobith passeert afkomstig uit Zwitserland.
Ook de afgelopen week viel er in Zwitserland weer veel neerslag en dat houdt de Rijn nog de hele komende week op een relatief hoog niveau. Sinds gisteren is het nu voor langere tijd droog geworden in de Alpen en dat zal de komende weken ook merkbaar worden in Nederland.
Voordat het zover is, passeert eerst nog het water van de regenval van de afgelopen dagen. Bij Lobith bedraagt de waterstand nu ca 10,5 m en daar gaat de komende 3 dagen een klein beetje vanaf, tot ca 10,3 m op donderdag. De afvoer bevindt zich nu net onder de 3.000 m3/s en daalt naar ca 2.800 m3/s, terwijl iets minder dan 2.000 m3/s gemiddeld in deze tijd van het jaar. Na de beperkte daling volgt nog eenmaal een kleine stijging, vanwege een klein golfje water dat afgelopen zaterdag in Zwitserland is ontstaan. Op vrijdag en zaterdag kan de waterstand daarom weer iets stijgen tot tussen de 10,4 en 10,5 m. De afvoer komt dan weer tot net boven de 3.000 m3/s.
Daarna is het even afgelopen met de hoge aanvoer vanuit Zwitserland en zet een langere daling in. Op 15 of 16 augustus wordt de 10 m (en 2.700 m3/s) weer onderschreden en op de 18e al de 9,5m; bij een afvoer van ca 2.300 m3/s. De kans is groot dat in de laatste week van augustus ook de 9 m weer wordt onderschreden en de afvoer onder de 2.000 m3/s.
Daarmee zou de waterstand sinds lange tijd weer op een gemiddeld niveau uitkomen. Dit hangt echter wel af van het hogedrukgebied boven Midden Europa. Als het blijft liggen is de kans groot dat de 9 m bereikt wordt, mochten regengebieden het stroomgebied weer weten te bereiken, dan zal dat nog langer duren voordat het zover is.
Een afvoer van ca 3.000 m3/s begin augustus is vrij uitzonderlijk. Slechts een keer of 5 was deaafoer in de eerste twee weken van augustus zo hoog als dit jaar. In de graiek hieronder is van alle jaren sinds 1901 de gemiddelde afvoer van de eerste helft van augustus weergegeven. 20121 springt er duidelijk uit, maar blijft ondereerdere jaren zoals bv 1987 met een gemiddelde afvoer die nog ca 10% hoger was.
Wat opvalt in de figuur is dat er de laatste tijd relatief weinig uitschieters naar boven zijn geweest. Sinds 1987 is deafoer slechts 6 keer boven de 2.000 m3/s uitgekomen, wat ongeveer hetlangjarig gemiddelde is voor deze tijd van het jaar. Voor 1987 gebeurde dat veel vaker. Het is een van de redenen dat het langjarig gemiddelde sinds de jaren '80 van de vorige eeuw is gaan dalen.
Inmiddels ligt het zo'n 15% lager dan 40 jaar geleden. Augustus is dan ook de maand met de grootste negatieve trend bij de Rijnafvoeren en dit zien we ook duidelijk terug in het verloop van de eerste twee weken van de maand.
Verder valt op dat er niet veel meer uitschieters naar beneden zijn. 2018 valt direct op, maar dat is toch een uitzondering, net als er in het verleden ook zijn geweest. Het beeld dat de situatie de laatste jaren extremer wordt, blijkt ook niet direct uit deze figuur. Het verschil tussen 2018 en 2021 dan wel groot, maar in het ferleden zijn er ook altijd al grote wisselingen geweest, zoals bv tussen 1964 en 1965.
Schermafbeelding 2021-08-08 om 13.25.23.png
Maas daalt deze week langzaam naar eerst 200 m3/s, later 150 m3/s
De Maas profiteerde deze week ook van de buiigheid, al viel er in het begin van de week toch wat minder neerslag dan vorig weekend verwacht was. De afvoer steeg daarom niet tot boven de 300 m3/s, maar bleef steken op ca 275 m3/s. Voor de tijd van het jaar is dat trouwens er veel, wat 75 tot 80 m3/s is het langjarig gemiddelde. Later in de week viel er echter weer wat meer regen, zodat de afvoer naar het weekend toe ook nog niet zo snel ging dalen n nu nog steeds ca 250 m3/s bedraagt.
Niet alleen de Ardenne dragen hier aan bij, maar ook het Franse deel van het stroomgebied heeft al wekenlang een vrij hoge afvoer. Gewoonlijk is het Franse deel van het stroomgebied vrij droog en hoge afvoeren uit dat gebied zijn bijzonderder dan een hoge aanvoer vanuit de Ardennen.
Vandaag en morgen neemt de buiigheid in het stroomgebied langzaam af en daarmee zal ook de Maas in het begin van de week minder water te verwerken krijgen. Omdat het ook warmer wordt, zal de afvoer waarschijnlijk al in het midden van de week tot onder de 200 m3/s zakken. Omdat het droge weer de hele rest van de week en ook het komend weekend aanhoudt, zet de daling ook daarna door en na het volgend weekend kan dan ook de 150 m3/s weer onderschreden worden.
Of de daling daarna nog verder doorzet is afhankelijk van de status van het hogedrukgebied boven Midden Europa. Als dat stand houdt, dan kan de daling ook daarna nog verder doorzetten, maar mochten regengebieden het stroomgebied weer weten te bereiken, dan zal ook de Maas daarvan weer wa extra water gaan ontvangen.