Veel regen in de stroomgebieden, waterstanden stijgend
De zomer laat zich van een kant zien die we al een aantal jaren niet meer hebben meegemaakt, maar die nog steeds tot de mogelijkheden blijkt te behoren. Bijna dagelijks valt er regen en op sommige dagen gaat het om grote hoeveelheden. De afgelopen week viel er genoeg regen om Rijn en Maas weer flink te laten stijgen en de komende week zet deze stijging door. Eerst naar voor de tijd van het jaar gemiddelde omstandigheden, later misschien daar bovenuit. In het waterbericht leest u de details.
In de zomerperiode ontbreekt de rubriek Water Inzicht
water van de week
Lagedrukgebieden volgen een vrij zuidelijke koers; overal veel regen
Al enkele weken is het een komen en gaan van lagedrukgebieden die vanaf de Atlantische Oceaan ten noorden van Nederland langs naar Scandinavië trekken. De eerste weken volgden deze depressies een vrij noordelijke koers en bereikten de bijbehorende regengebieden nog wel het noorden van Nederland, maar bleef het vrijwel droog verder naar het zuiden. De afgelopen week volgden de lagedrukgebieden al een zuidelijkere koers en bereikte de regen ook de stroomgebieden.
Er viel meer regen dan verwacht en de waterstanden van zowel de Rijn als de Maas stegen uit het diepe dal waar ze zich in bevonden. Na de vele regen in het midden van de afgelopen week bleef het de laatste dagen vooral bij stevige buien. Deze brachten voldoende water om de rivieren op peil te houden. Ook in Nederland viel de afgelopen week veel regen en juli zal daarom op veel plaatsen natter verlopen dan in een gemiddelde juli-maand. Op een aantal plaatsen is de 100 mm al gepasseerd en op een heel enkele plaats viel zelfs al meer dan 150 mm, terwijl ca 80 mm de gemiddelde som is voor juli. Alleen in Zeeland is het met ca 50 mm nog aan de droge kant.
De verwachting voor de komende week is nog meer regen dan in de afgelopen week, zowel in Nederland als in de stroomgebieden. Lagedrukgebieden komen nog dichterbij en een regengebied dat op 31 juli in Nederland al veel regen brengt zorgt op 1 en 2 augustus voor zeer veel regen in de stroomgebieden. Op veel plaatsen wordt de komende week ca 50 - 70 mm verwacht en lokaal in de Duitse Middelgebergten kan de 100 mm worden bereikt. De Alpen gaan daar nog overheen met lokaal 125 tot 150 mm. Dat is ruim voldoende om de rivieren verder te laten stijgen.
Vanaf het volgend weekend zou de weersituatie wat tot rust kunnen komen. Tegen die tijd ligt er nog steeds een lagedrukgebied bij de Britse Eilanden, maar tegelijkertijd ontwikkelt zich een vrij sterke uitloper van het Azoren-hogedrukgebied in noordelijk richting. Nieuwe lagedrukgebieden vanaf de Oceaan worden daardoor de pas af afgesneden, waardoor regen de stroomgebieden niet meer kan bereiken. Het Britse lagedrukgebied lost dan langzaam op of trekt naar het noordoosten en zodra dat verdwenen is zou na het volgend weekend een drogere periode aan kunnen breken.
Voorlopig staat ons eerst echter nog een erg natte zomerweek te wachten met verder stijgende waterstanden. Het is nog onzeker wat er na het volgend weekend gebeurt; maar er is een kansje dat de nattigheid dan minder wordt. Volgende week daarover meer.
Rijn stijgt bij Lobith tot boven 9 m, afvoer naar maar dan 2.000 m3/s
De Rijn bereikte in het midden van de afgelopen week een voor de tijd van het jaar zeer lage stand, maar is inmiddels al flink gestegen. Er viel meer neerslag dan ik vorige week had voorzien en dat zorgde er in het begin van de week voor dat de 1.000 m3/s (opnieuw) net niet werd onderschreden. Eerder in de maand bleef de afvoer daar ook al net boven en ook nu zakte de afvoer toch niet zover als verwacht, vooral omdat er in het noordelijk deel van het Duitse deel van het stroomgebied van de Rijn meteen al aardig wat regen viel.
De laagste stand bedroeg 7,33 m (NAP) op donderdag 27 juli; precies even hoog als twee weken eerder. Een afvoer onder de 1.000 m3/s komt in juli maar zeer zelden voor en dit jaar hoeft dus (net) niet aan dat rijtje van bijzondere jaren toegevoegd te worden.
Ook in de rest van het stroomgebied viel meer regen dan verwacht en daarom steeg de stand bij Lobith al ca 50 cm hoger dan ik had verwacht in mijn vorige bericht. De 8 m is zaterdag al overschreden en vandaag en morgen stijgt de stand naar een eerste piekje van ca 8,35 m (NAP) op de 31e juli. De afvoer is dan gestegen tot ca 1.500 m3/s. Dat is nog onder het langjarig gemiddelde van ca 1.900 m3/s, maar al veel minder extreem dan een paar dagen terug.
De afgelopen dagen waren de regenhoeveelheden wat kleiner in het stroomgebied, maar nog wel voldoende om de stand op het het huidige niveau vast te houden. Tot op 3 augustus verwacht ik dat de stand daarom stabiel blijft tussen de 8,3 en 8,4 m (NAP) en de afvoer schommelt daarbij rond de 1.500 m3/s.
Op 1 en 2 augustus gaat er zeer waarschijnlijk veel regen vallen in het stroomgebied en ook op 4 en 5 augustus blijven er vooral in de Alpen nog veel buien vallen. Er valt voldoende om de Rijn nog ca 1 meter verder te laten stijgen tot boven de 9 m (NAP). Het eerste extra water bereikt Lobith vanaf 3 augustus en de stand stijgt dagelijks zo'n 15 cm tot ca 8,8 m op 6 augustus. Vanaf 6 augustus verloopt de stijging waarschijnlijk nog wat sneller als ook het eerste extra water uit Zuid Duitsland arriveert en die dag wordt mogelijk de 9 m overschreden. De afvoer bedraagt dan ca 1.900 m3/s.
Tussen 7 en 9 augustus verwacht ik een kleine zomerpiek met een hoogste stand tussen 9,2 en 9,7 m (NAP). De afvoer daarbij bedraagt 2.100 tot 2.400 m3/s. Daarmee zou de afvoer ruim boven het langjarig gemiddelde uitkomen. Na de langdurige droogte in mei en juni en de langdurige droogte van de afgelopen jaren in het achterhoofd, is dat toch wel een opvallende ontwikkeling. Uitzonderlijk voor deze tijd van het jaar is deze afvoer nog niet, er zijn begin augustus ook wel eens piekjes tot boven de 4.000 m3/s geweest.
Voor zover daar nu al wat over te zeggen is, is de kans het grootst dat het vanaf het volgend weekend minder nat wordt in de stroomgebieden en als dat uit komt, dan gaat de waterstand vanaf 9 of 10 augustus weer dalen. Volgende week is er meer over te zeggen of dit uit gaat komen. Ook de hoogte van het piekje is trouwens nog onzeker, de regen moet nog vallen en pas daarna is er meer duidelijkheid over hoe hoog het wordt.
Maas stijgt naar 200, mogelijk 300 m3/s
De Maas is de afgelopen week flink gestegen, eerst op 24 juli en daarna vooral op 27 juli en nogmaals op 29 juli. De afvoer schommelde in het begin van de week nog onder de 50 m3/s wat zeer laag was voor de tijd van het jaar. De afvoer steeg vervolgens tot ca 100 m3/s op de 24e en later tot boven de 200 m3/s op de 27e.
De afvoer bij de Maas vertoont altijd zeer grote onnatuurlijke schommelingen. Bij Maastricht nam de afvoer zelfs even to tot bijna 350 m3/s (zie bovenste grafiek), om daarna weer snel te dalen. Zo volgden er die dagen nog een paar vreemde uitschieters. De oorzaak van deze vreemde pieken moeten we zoeken in het stuwbeheer in Wallonië. Deze zijn zodanig afgesteld dat ze kleine schommelingen versterkt doorgeven.
Veel van deze schommelingen zijn afkomstig uit de Sambre (zie onderste grafiek), waar ze ook al ontstaan door onregelmatigheden in het stuwbeheer. Onderweg in de Waalse Maas worden deze schommelingen bij ieder stuw nog eens verder vergroot. Zo wordt een piek van 80 m3/s in de Sambre door het beheer van de stuwen tot aan Maastricht uitvergroot tot het viervoudige. Deze onregelmatigheden zijn erg ongunstig voor het natuurlijk functioneren van de Grensmaas die net stroomafwaarts ligt van Maastricht. Het zou met alle huidige kennis van het watersysteem toch mogelijk moeten zijn om de stuwen in Wallonië beter af te stellen.
Schermafbeelding 2023-07-30 om 21.47.53.png
Schermafbeelding 2023-07-30 om 21.48.58.png
Terug naar de verwachting voor de komende week. Vooral op 31 juli en 1 augustus kan er veel regen vallen in de Ardennen en dat levert voldoende water op om de Maas te laten stijgen tot boven de 200 m3/s op 2 augustus. Van 3 t/m 5 augustus liggen regengebieden ook nog dichtbij en de kans is aanwezig dat de Ardenne dan nogmaals veel regen te verwerken krijgen. Mocht dat uitkomen dan is een verdere stijging tot 300 m3/s ook nog mogelijk.
Pas vanaf 7 augustus lijken de regengebieden op grotere afstand van de Ardennen te blijven en neemt de kans op een verdere stijging af. Of dat ook de overgang betekent naar een langere droge periode is nu nog niet met zekerheid te zeggen.