U bent hier

Actuele verwachtingen waterstanden

Het water in de Nederlandse rivieren en delta is altijd in beweging. De hoeveelheid neerslag en smeltwater zorgen ervoor dat de waterstand in de rivieren stijgt of daalt en in de delta en langs de kust zijn het vooral stormen die de waterstanden bepalen. Op deze pagina met actuele verwachtingen schrijf ik iedere week onder de kop Water van de Week een prognose hoe de waterstanden zich op korte termijn ontwikkelen. Als de waterstanden in de rivieren sterk gaan stijgen en er zich een hoogwater ontwikkelt of als er een storm met hoogwater langs de kust op komst is, verschijnen de hoogwaterberichten met een hogere frequentie van eens in de 2 of 3 dagen. Naast de waterverwachtingen probeer ik ook iedere week een onderwerp wat verder uit te diepen in de rubriek Water Inzicht in het tweede deel van het wekelijkse waterbericht.

 

Update voor de komende dagen

De komende periode verloopt minder nat dan in de eerdere verwachting. Wo 21 en do 22/2 valt er nog wel vrij veel regen in de stroomgebieden; vooral in dat van de Maas, maar daarna volgen enkele drogere dagen. De regen die eerder voor zaterdag 24/2 en zondag 25/2 was voorzien is grotendeels uit de verwachting verdwenen en nu wordt de eerste regen pas weer pas vanaf 28/2 verwacht. Daarom ga ik nu uit van slechts een beperkte stijging in de rivieren.

Rijn

De Rijn daalt de komende dagen eerst nog wat, vanaf de huidige 10,7 m naar ca 10,4 m (NAP) op vrijdag, om daarna wat te gaan stijgen. Het lijkt er op dat het niet veel verder stijgt dan tot 11 m, misschien 11,2 m (NAP). De hoogste stand wordt bereikt in de periode van 26 t/m 28/2. Daarna waarschijnlijk weer wat dalend, tot mogelijk het extra water arriveert dat vanaf 28/2 gaat vallen. Maar die verwachting is nog onzeker.

Maas

In het stroomgebied van de Maas viel zondag en maandag al minder water dan eerder was verwacht en de afvoer bij maastricht steeg daarom niet en bleef schommelen rond de 600 m3/s. Wo 21 en do 22/2 valt er echter wel vrij veel regen en die verwachting is al een paar dagen onveranderd. In de Ardennen kan 20-30 mm vallen en in het zuiden zelfs 40 mm.

Dat is voldoende voor een stijging van 300 tot 400 m3/s, zodat de Maas tot dichtbij de 1000 m3/s kan komen. Ook op vrijdag kan er nog wat regen vallen en misschien dat de 1000 m3/s op vrijdag of zaterdag nog wel net gehaald wordt. Veel hoger verwacht ik niet. Vanaf zaterdag gaat de afvoer weer een paar 100 m3/s dalen naar ca 700 m3/s of nog iets daaronder, voordat vanaf 28/2 er mogelijk nieuwe regen de Ardennen kan bereiken. Die verwachting is nu echter nog erg onzeker. 

Later in de week opnieuw stijgende waterstanden

De afgelopen week verliep minder nat in de stroomgebieden en de rivieren konden wat dalen na de kleine hoogwaters van rond 10 februari. De komende week verloopt echter weer wat natter, vooral in de tweede helft zodat Rijn en Maas opnieuw kunnen gaan stijgen. Een nieuw hoogwatersituatie is voorlopig niet in beeld, maar ook nog niet uit te sluiten. In het waterbericht leest u de details.

In de rubriek water inzicht nogmaals een terugblik op de veranderde waterstanden in de Maas als gevolg van de vele ingrepen in het zomerbed in de afgelopen tientallen jaren; met nu ook de effecten bij de lagere afvoeren.

water van de week

Ook de laatste weken van de winter verlopen nat.

Op korte onderbrekingen na is het de afgelopen winter een komen en gaan van regengebieden geweest. De omslag naar het natte weer vond al half oktober plaats en sindsdien is het vaak erg nat geweest. Nederland viel daarbij wel steeds in de prijzen, met alle maanden veel regen. Maar in (delen van) de landen rondom ons heen waren er ook wel wat langere droge perioden en waren niet alle maanden te nat.

Erg lang droog was het echter nergens en daarom bleven de rivierafvoeren steeds op een bovengemiddeld niveau en was er telkens weer niet heel veel extra water nodig voor een stijging tot een hoogwater. Zo’n situatie doet zich ook de komende week weer voor. Vandaag bereikt een regengebied Nederland en er gaat langdurig veel regen vallen. In het westen kan tot 25 mm vallen en dat is voldoende om lokaal voor overlast te zorgen.

Zo zal ook het Markermeer waarschijnlijk weer wat verder stijgen. Door de combinatie van veel regen en een hoge rivierafvoer was het de afgelopen week al moeilijk om het meerpeil te laten dalen, en met een grote hoeveelheid regen in Noordwest Nederland zal dat er de komende dagen niet makkelijker op worden. Het peil schommelt nu rond NAP, wat 40 cm boven het streefpeil is voor deze tijd van het jaar. Dit is overigens nog wel flink lager dan tijdens de periode met de overlast; toen het peil tot boven de +50 cm (NAP) steeg.

De regen van vandaag bereikt ook al het stroomgebied van de Maas en kan daar al voor wat extra afvoer zorgen. Met de maandag erbij krijgt ook het stroomgebied van de Rijn wat extra water te verwerken, maar daar nog onvoldoende voor een duidelijke stijging.

De regen van dit weekend wordt veroorzaakt door een niet zo opvallend lagedrukgebied dat vandaag ten noorden van Nederland langs naar Denemarken trekt. Tegelijkertijd verschuift een groot hogedrukgebied, dat zich nu nog uitstrekt van Spanje tot aan Polen en Rusland, naar het zuiden. Dat maakt de weg vrij voor nieuwe lagedrukgebieden om in de tweede helft van de week dichterbij te komen en ons weer te gaan bepalen. Dat betekent dat later in de week opnieuw regen de stroomgebieden kan bereiken.

Dinsdag verloopt nog grotendeels droog onder invloed van het hogedrukgebied ten zuiden van ons, maar op woensdag kan wel weer wat regen vallen en vooral de donderdag lijkt erg nat te gaan verlopen als een kleine storing in een front, dat hoort bij een diepe depressie bij Schotland, ons bereikt. Vooral het stroomgebied van de Maas en de Moezel krijgen daar dan mee te maken. Vorige week was voor later in de week ook zo’n natte dag verwacht en die kwam toen niet uit, maar nu zijn de modellen meer eensgezind en is de kans groter dat het erg nat gaat worden.

Na de natte donderdag verloopt de vrijdag droger, maar op zaterdag 24/2 kan opnieuw veel regen vallen en ook de dagen daarna houdt het regenachtige weer aan. Tegen die tijd is het ook wat koeler geworden in West- en Midden-Europa en kan boven de 400 tot 500 m hoogte in de Middelgebergten ook weer wat sneeuw gaan vallen. In de Ardennen en het Sauerland wordt rondom het volgend weekend een sneeuwdek verwacht van zo’n 15 tot 25 cm.

Verder zuidelijk in de Vogezen en het Zware Woud komt daar nog een paar decimeter bij en ook in de Alpen wordt dan sneeuw verwacht, tot tussen de 75 en 100 cm. Deze nieuwe sneeuw is daar welkom, want het was er al wekenlang droog en door het soms zeer warme weer, was met name onder de 2000 m veel sneeuw weggesmolten. Hogerop ligt echter nog steeds meer dan het langjarig gemiddelde en deze sneeuwlaag kan de komende 10 dagen dus nog flink verder aan gaan groeien.

Rijn daalt nog de hele week, eind van de week een nieuwe stijging.

Na het kleine hoogwatergolfje dat afgelopen maandag passeerde met een waterstand van 12,8 m (NAP) is de stand deze week weer vrij snel gaan dalen. Vandaag, zondag wordt de 11 m later op de dag onderschreden en ook de komende dagen zet de daling nog door. De afvoer die tijdens het golfje 5.300 m3/s bedroeg is nu tot 3.500 m3/s gedaald.

Rond het midden van de week krijgt de Rijn wel weer wat extra water te verwerken van de regen die vandaag en morgen valt, maar dat is nog niet voldoende voor een nieuwe stijging; het zorgt er alleen voor dat de stand dan stabiliseert rond de 10,3 tot 10,5 m (bij een afvoer van iets onder de 3.000 m3/s).

De regen van donderdag 22/2 kan wel voor een flinke opleving zorgen in vooral de Moezel en samen met extra water uit Zuid-Duitsland zorgt dat dan voor een opleving van de waterstand bij Lobith vanaf zondag 25/2.  Tegen het midden van de week na het volgend weekend, dat is rond 29 februari, kan de stand dan weer gestegen zijn tot tussen de 11,75 en 12,25 m. De afvoer is dan weer gestegen tot rond de 4.500 m3/s.

Nu moet de regen nog vallen, dus het blijft nog even afwachten hoe hoog de waterstand deze keer gaat komen, maar een nieuwe stijging vanaf zondag 25/2 is wel bijna zeker. Daarmee blijft de afvoer de hele rest van de maand en ook het begin van de maand maart nog ruim boven het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar, die bedraagt namelijk ongeveer 2.700 m3/s, en heeft de Rijn op enkele dagen na deze winter een bovengemiddelde waterstand gekend.

Maas eerst stabiel, later in de week stijgend, mogelijk tot boven 1000 m3/s.

Het hoogwatergolfje in de Maas passeerde al op 9/2 bij Maastricht en was wat eerder voorbij dan de golf in de Rijn. Vooral de eerste dagen van de week daalde de afvoer vrij snel, maar inmiddels is deze vertraagt, omdat aan het eind van de week pas het extra water uit de Franse Maas arriveerde. Ook viel er in de rest van het stroomgebied de afgelopen week zo nu en dan nog wat regen. De huidige afvoer van ca 600 m3/s is echter nog steeds ruim boven het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar, dat ongeveer 450 m3/s bedraagt.

De komende dagen komt dat gemiddelde ook nog niet binnen het bereik, want er staat de Maas weer een stijging te wachten. De regenzone die vandaag vooral over Nederland trekt, bereikt ook de Ardennen en kan de Maas zo’n 100 tot 150 m3/s extra opleveren, zodat de afvoer weer tot ca 700 à 750 m3/s kan stijgen op maandag 19/2. Omdat dinsdag en woensdag weinig regen wordt verwacht, volgt daarna weer een lichte daling.

De donderdag wordt een spannende dag, want de weermodellen laten nu tot ca 40 mm regen zien in het zuiden van de Ardennen en samen met de 20 tot 25 mm die voor het noorden van de Ardennen wordt verwacht kan de Maas daardoor weer tot boven de 1000 m3/s stijgen op vrijdag 23/2. De vrijdag zelf kan er ook nog wat regen vallen, maar niet voldoende voor een verdere stijging. De zaterdag verloopt mogelijk opnieuw erg nat waardoor een verdere stijging mogelijk is tot 1250 m3/s of nog meer.

Deze regenzone op zaterdag is echter nog niet zeker en ook is nog onduidelijk hoe het dagen daarna verder gaat verlopen maar een langere droge periode lijkt er niet aan te komen. De kans is daarom groot dat de afvoer aan het eind van de maand nog steeds boven de 1000 m3/s blijft. Eerst zullen we echter de regen van donderdag af moeten wachten en wat dat voor de Maas betekent; tegen die tijd zal er ook meer duidelijk zijn over wat er daarna gebeurt. Zodra daar wat meer over bekend is volgt een extra update over de situatie.

Water in zicht

Waterstandveranderingen in de Maas in de afgelopen 65 jaar

In het waterbericht van twee weken terug liet ik zien hoe de waterstanden in de Maas zijn veranderd door allerlei hoogwatermaatregelen die in de afgelopen decennia jaar zijn genomen. Die maatregelen hebben echter niet alleen invloed op de waterstanden bij hoge afvoeren, maar zorgen vaak ook voor veranderingen bij lagere afvoeren. Deze veranderingen zijn het grootst in de Grensmaas waar de rivier vrij afstroomt en een verbreding van de bedding ook op de lagere afvoeren al veel invloed heeft.

In het gestuwde traject van de Maas, stroomafwaarts van Maaseik, is de waterstand bij lage afvoeren stabiel omdat het waterpeil daar dmv de stuwen bij lage en gemiddelde rivierafvoeren op een hoog niveau wordt gehouden. Daar merken we pas wat van de ingrepen die in de rivier zijn uitgevoerd als de afvoer zover is gestegen dat de stand boven het stuwpeil uit gaat stijgen. In de volgende 5 grafieken laat ik de veranderingen zijn die in de Limburgse Maas sinds 1960 zijn opgetreden. Op de horizontale as is steeds de afvoer bij Borgharen weergegeven; de hoeveelheid water die Nederland vanuit Wallonië binnenstroomt.

Bij de grafiek van Borgharen is op deze as ook de frequentie aangegeven waarmee een afvoer voorkomt. Bij de lage afvoeren is dat weergegeven in het aantal dagen per jaar en bij de hogere afvoeren (vanaf 1400 m³/s) gaat het om de frequentie in jaren: 1:10 betekent dan dat het volgens de afvoerstatistiek eens in de 10 jaar voorkomt. Op de verticale as is de waterstand ter plekke van het meetpunt weergegeven. De lijnen geven het verloop van die waterstand weer gedurende 4 verschillende jaren vanaf 1960.

Deze standen zijn gebaseerd op de zgn betrekkingslijnen die Rijkswaterstaat met enige regelmaat voor de Maas opsteld en waarin voor iedere locatie langs de rivier de standen zijn berekend die bij een bepaalde afvoer optreden.

Scherm­afbeelding 2024-02-18 om 13.16 kopiëren.jpg

Verloop van de waterstand bij Borgharen (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023). Op de horizontale as is ook de frequentie van voorkomen weergegeven.
Verloop van de waterstand bij Borgharen (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023). Op de horizontale as is ook de frequentie van voorkomen weergegeven.

Als we bij Borgharen beginnen dan zien we dat de waterstanden hier in de loop der tijd flink zijn gedaald. In iedere periode ligt de waterstand over het hele bereik lager dan in de voorgaande periode. Tussen 1960 en 1995 was er vooral een daling in het lagere afvoerbereik, zeg tot ongeveer 2000 m³/s. Dit had te maken met de grindwinning die toen in de bedding van de rivier plaatsvond waardoor de rivierbodem steeds lager kwam te liggen en de waterstanden bij lage afvoeren mee omlaag gingen. Bij de hogere rivierafvoeren is dit effect minder groot.

Tussen 2010 en 2023 is er een grote extra daling bijgekomen; dit is het gevolg van het Grensmaasproject waarbij niet de rivierbodem maar juist de oevers van de rivier zijn verlaagd. De rivier heeft hierbij heel veel extra ruimte gekregen en nu zijn ook de waterstanden bij hoge afvoeren lager geworden. Wat ook de bedoeling was omdat bij dit project behalve grindwinning en natuurontwikkeling ook de veiligheid tegen hoogwater werd verbeterd.

Dit heeft grote gevolgen gehad voor de waterstanden in dit rivier traject. Als we bijvoorbeeld kijken naar de waterstanden bij het recente hoogwatergolfje van 9/2, waarbij de afvoer opliep tot 1700 m³/s, dan was de waterstand nu ruim 2 m lager dan deze bij dezelfde afvoer in 1960 zou zijn geweest. De waterstand die nu optrad komt tegenwoordig nog maar zo eens In de 3 jaar voor, maar in 1960 was dit nog een heel gewone stand, die ongeveer 25 dagen per jaar voorkwam.

Scherm­afbeelding 2024-02-18 om 13.16.27.png

Verloop van de waterstand bij Grevenbicht (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).
Verloop van de waterstand bij Grevenbicht (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).

Verder stroomafwaarts komen we bij Grevenbicht in het traject van de Grensmaas waar de waterstanden het meest gedaald zijn in de afgelopen 65 jaar. De grindwinning heeft die tussen 1960 en 1995 de bodem fors verlaagd waardoor de waterstanden toen in het lagere afvoerbereik al met ongeveer 1,5 m zijn gezakt. Hier bovenop heeft het Grensmaasproject tussen 2010 en 2023 nogmaals voor in forse waterstanddaling gezorgd; nu vooral in het hogere afvoerbereik.

Zo zijn de waterstanden bij de hoge afvoeren boven de 3000 m³/s tegenwoordig circa 1 m lager dan ze 10 jaar geleden nog zouden zijn geweest; voor de uitvoering van het Grensmaasproject. De waterstand bij de recente, lagere hoogwatergolf, was bij Grevenbicht nu ruim 2,5 m lager dan deze in 1960 zou zijn geweest.

Scherm­afbeelding 2024-02-18 om 13.16.39.png

Verloop van de waterstand bij Maaseik (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).
Verloop van de waterstand bij Maaseik (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).

Een klein stukje stroomafwaarts van Grevenbicht ligt Maaseik; dit is voorbij het traject waar het Grensmaasproject is uitgevoerd en hier zien we een heel ander verloop van de waterstanden. Tussen 1960 en 1995 is de waterstand hier nogal over gedaald als gevolg van de grindwinning in het zomerbed maar sindsdien zijn de waterstanden in het lagere afvoerbereik gelijk gebleven en in het hogere afvoerbereik zelfs gestegen.

Dit is het gevolg van de dijken die hier na het hoogwater van 1995 zijn aangelegd. De Maas heeft daardoor een veel krapper winterbed dan vroeger en het gevolg is dat de waterstanden vooral bij de hogere afvoeren, waarbij vroeger het winterbed ging overstromen (boven de 2000 m³/s), bijna 50 cm hoger zijn dan voorheen. Om hier toch de waterveiligheid te kunnen garanderen zijn de dijken op dit traject daarom extra hoog aangelegd om ook deze hogere waterstanden te kunnen keren.

Scherm­afbeelding 2024-02-18 om 13.16.52.png

Verloop van de waterstand bij Venlo (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).
Verloop van de waterstand bij Venlo (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).

Verder stroomafwaarts bij Venlo zien we weer een ander verloop. Hier is geen zand- of grindwinning geweest in het zomerbed en zijn de waterstanden tussen 1960 en 2010 in het lagere bereik nauwelijks veranderd. In 2010 valt op dat de waterstanden in het hogere bereik wat gestegen zijn, wat ook hier het gevolg is van de dijken die vooral stroomafwaarts van Venlo het winterbed van de rivier hebben verkleind.

In 2023 is dat voor een groot deel weer teniet gedaan door een aantal projecten waarbij de rivier meer ruimte heeft gekregen. Zo is het zomerbed van de Maas stroomafwaarts van Venlo een paar meter verdiept en dit effect is goed zichtbaar bij de waterstanden tussen 1000 en 2000 m³/s die daardoor een stuk lager zijn. Daarbovenop is ter hoogte van Ooijen Wanssum ook een project uitgevoerd waarbij de Maas in de uiterwaarden meer ruimte heeft gekregen en dit draagt er tot aan Venlo aan bij dat de waterstanden in het hogere bereik enkele decimeters lager zijn dan in 2010.

Scherm­afbeelding 2024-02-18 om 13.17.02.png

Verloop van de waterstand bij Gennep (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).
Verloop van de waterstand bij Gennep (vertikale as) in relatie tot de rivierafvoer (horizontale as) gedurende 4 perioden (1960, 1995, 2010 en 2023).

Nog wat verder stroomafwaarts langs de Limburgse Maas is nabij Gennep ook het zomerbed verdiept als maatregel om de waterveiligheid te vergroten; wat daar tot een veel lagere waterstand heeft geleid bij bijna alle afvoeren. Vooral bij de lagere hoogwaters zijn de standen ca 1 meter lager, in het hogere bereik wat minder.

Een zomerbedverdieping zoals hier en bij Venlo is uitgevoerd is een geschikte maatregel om de waterstanden bij hoogwater te verlagen, maar kent ook grote nadelen. Zo neemt de stroomsnelheid in zo'n verdiept traject sterk af waardoor het natuurlijke transport van zand en grind, dat via de bedding verloopt, ernstig wordt verstoort. De rivier wil het onnatuurlijk diepe deel namelijk weer opheffen en zal het tot in lengte der tijden blijven aanvullen. Om al die tijd de waterveiligheid te kunnen garanderen zullen we hier altijd moeten blijven baggeren.

Wat hier verder opvalt is dat bij de allerlaagste afvoeren de waterstand hoger is dan voorheen. Dit was bij Venlo ook al zichtbaar en is het gevolg van het verhogen van de stuwpeilen in de Maas. In het stuwpand Grave zijn de stuwpeilen sinds 1960 stapsgewijs met 50 cm verhoogd en in het stuwpand Sambeek, waar Venlo in ligt, met 45 cm. Door de waterstanden bij de lage afvoeren te verhogen en bij de hogere afvoeren te verlagen zijn de peilschommelingen in de rivier minder groot geworden en is de rivier hier inmiddels een groot deel van zijn natuurlijke dynamiek kwijt geraakt.

Rijn bereikt morgen piekje van ca 12,75 m, Maas over hoogtepunt heen en daalt nu snel

Afgelopen week waren en een paar natte dagen en dat leverde meteen weer een hoogwatergolf op in zowel de Rijn als de Maas. De golf in de Maas is bij Maastricht alweer voorbij en bevindt zich nu bij Venlo; de Rijn stijgt nog tot en met morgenavond. De eerste helft van de komende week verloopt vrijwel droog zodat de waterstanden weer wat zullen dalen. Mogelijk dat in de tweede helft van de week nogmaals veel regen valt, waar vooral de Maas weer door kan stijgen. Op de Rijn heeft deze neerslag waarschijnlijk minder invloed. In het water bericht leest u de details.

In de rubriek Water Inzicht een blik op de afvoermeting van Maastricht tijdens het afgelopen hoogwater in de Maas

Water van de week

Voorlopig houdt het vrij natte weer nog even aan.

Lagedrukgebieden bepalen het weer in onze omgeving en in de stroomgebieden van de grote rivieren. Een groot lagedrukgebied met meerdere kernen strekt zich uit vanaf Schotland over de Noordzee tot in Polen. Ten noorden daarvan is het winters met in Scandinavië zeer lage temperaturen. Deze kou kan ons echter niet bereiken want de lagedrukgebieden vormen een soort van barrière waar de koude lucht niet langs kan. 

De stroomgebieden van de Rijn en de Maas bevinden zich aan de zuidkant van de lagedrukgebieden en daar worden met een zachte zuidwestelijke stroming steeds weer regengebieden aangevoerd. Van 7 tot en met 9 februari viel er overvloedig regen met lokaal in de Middelgebergten zo'n 50 tot 60 mm. De meeste regen viel vrij noordelijk zodat de Ardennen en Midden Duitsland de meeste regen ontvingen. In het zuiden van Duitsland bleef de neerslag beperkt en in Zwitserland viel maar weinig neerslag; zodat de Alpen nog even moeten wachten op verse sneeuw.

Vanaf zaterdag is het al minder nat geworden en ook vandaag valt er op de meeste plekken maar een paar millimeter regen. Dat blijft zo op maandag en dinsdag, maar vanaf woensdag komt een lagedrukgebied dichterbij en dat kan opnieuw voor flinke neerslaghoeveelheden zorgen. Ook nu ligt de hoofdmoot van de regen boven België en het midden van Duitsland en krijgt de Maas weer relatief het meeste water te verwerken.

Deze verwachting is echter nog niet zeker, omdat de baan van zo'n lagedrukgebied een paar dagen van tevoren nog niet precies is de voorspellen. Mocht het weersysteem wat noordelijker of zuidelijker langstrekken dan gaat de meeste neerslag al aan de Ardennen voorbij.

Vanaf het komend weekend zou het dan eindelijk wat langer droog moeten gaan worden omdat zich een hogedrukgebied boven de oceaan ontwikkelt, dat lagedrukgebieden op afstand zal gaan houden. Nu was dit vorige week ook de verwachting; dat lage druk en de bijbehorende neerslag verdreven zou worden door hoge druk, maar het pakte uiteindelijk toch anders uit. Op zich is dat niet zo vreemd bij weersverwachtingen van meer dan een week vooruit; daarbij moet altijd een slag om de arm gehouden worden.

Rijn stijgt naar klein hoogwaterpiekje van circa 12,75 m (NAP).

De eerste helft van de afgelopen week daalde de Rijn nog naar een waterstand van ongeveer 10,5 m (NAP) om vanaf donderdag snel te gaan stijgen op de nadering van het water afkomstig van de vele neerslag die op 7 en 8 februari was gevallen. Voor de piek uit daalde de afvoer tot een laagste waarde van ca. 3.050 m3/s,  nog steeds boven het langjarig gemiddelde dat in deze tijd van het jaar 2.800 m3/s bedraagt.

Vanwege deze nog relatief hoge beginstand, kon zich al snel weer een nieuwe hoogwater situatie in de Rijn ontwikkelen. Vooral op zaterdag toen het water uit de Moezel en andere Midden-Duitse zijrivieren arriveerde, steeg de stand bij Lobith snel. Inmiddels is de 12,5 m (NAP) bereikt en is de grootste stijging achter de rug.

Vanuit de Boven-Rijn moet het meeste water nog komen, maar de Moezel is inmiddels al weer aan het dalen en dat zorgt ervoor dat de waterstand vanaf Koblenz, ca 2 dagen stroomopwaarts van Lobith,  nu al niet meer verder stijgt. Ook verder stroomafwaarts zijn de zijrivieren van de Rijn nu aan het dalen en daarom zal de waterstand de komende 24 tot 36 uur nog maar weinig stijgen.

De hoogste stand verwacht ik rond de 12,7 m (NAP) in de nacht van maandag op dinsdag. Dat is iets hoger dan ik in mijn hoogwaterbericht van donderdag nog verwachtte, toen ging ik uit van ongeveer 12,5 m (NAP) als maximum.  De afvoer zal tijdens de piek uitkomen op ca 5.250 m3/s; ook wat hoger dan de 5.000 m3/s waar ik eerder vanuit ging.

Vanaf komende dinsdag verwacht ik dat de waterstand weer gaat zakken en de eerste dagen verloopt dat met zo'n 30 tot 40 cm per dag. Op donderdag 15/2 wordt dan de 12 m (NAP) weer onderschreden en op vrijdag of zaterdagochtend 17/2 de 11,5 m (NAP). Daarna zet de daling waarschijnlijk door en wordt rond maandag 19/2 de 11 m (NAP) onderschreden. De afvoer zal dan weer tot ca 3.500 m3/s zijn gedaald.

Wellicht duurt dat nog wat langer, wat afhankelijk is van de regen die mogelijk op 15 en 16 februari gaat vallen. Het stroomgebied van de Rijn lijkt daar minder van mee te krijgen dan de Maas, maar mocht dat anders uitvallen, dan levert dat wat extra water op en kan de waterstand rond 20/2 nog wat langer rond de 11 m (NAP) blijven schommelen. Op wat langere termijn ziet het er nu naar uit dat de waterstand wel verder daalt om na 20 februari ook richting de 10,5 m (NAP) te gaan; om dan misschien wel onder het langjarig gemiddelde uit te komen. Daarover volgende week meer.

Met een hoogste afvoer van ongeveer 5.250 m3/s maken we nu al de vijfde hoogwatergolf van dit winterseizoen mee die boven de 5000 m3/s uit stijgt. Dat is bijzonder want sinds 1900 is het pas twee keer eerder gebeurd dat er 5 van dergelijke hoogwatergolven waren; dat was in 1931 en in 2002. In 1931 kwam het zelfs tot 6 van dergelijke golven. Mogelijk dat dit jaar ook nog tot 6 golven komt, want ook in maart en soms in april zijn er nog wel afvoeren van boven de 5000 m3/s mogelijk.

Maas daalt de komende dagen snel; komend weekend mogelijk opnieuw stijgend.

Het neerslaggebied dat op 7 en 8 februari over het stroomgebied trok, bleef langdurig boven de Ardennen hangen en zorgde daar voor veel neerslag. Vrijwel alle grotere zijrivieren van de Maas, die in de Ardennen ontspringen, kregen met een hoge afvoer te maken en dat zorgde ervoor dat de Maas snel steeg. Terwijl de afvoer op 7 februari in de ochtend nog maar 400 m3/s bedroeg, bereikte twee dagen later in de avond al de hoogste afvoer van ongeveer 1550 m3/s.

In mijn hoogwaterbericht van vrijdag j.l. ging ik ervan uit dat deze hoge afvoer nog wel even aan zou houden omdat zowel voor de nacht van vrijdag op zaterdag als van zaterdag op zondag nog aardig wat regen werd verwacht in Ardennen. Dat viel uiteindelijk mee en het bleef op beide dagen bij zo'n 5 mm,  wat onvoldoende is om de afvoer voldoende aan te vullen om verder te kunnen stijgen.

Met name aan de noordkant van de Ardennen viel bijna geen regen meer en de Ourthe ging vanaf vrijdagavond al snel weer zakken. Daarom daalde op zaterdag ook de afvoer van de Maas en deze daling zet zich nu door. Vanuit Frankrijk stijgt de afvoer in de Boven-Maas nog wel licht, maar omdat er de komende 3 tot 4 dagen maar weinig regen wordt verwacht, zullen de zijrivieren vanuit de Ardennen veel sneller dalen en deze stijging daarmee ruimschoots opheffen.

In de loop van maandag wordt bij Maastricht de 1000 m3/s onderschreden en op woensdag 14 februari de 750 m3/s. Ook daarna zette de daling nog door tot op vrijdag een afvoer tussen de 500 en 600 m3/s wordt bereikt. Op vrijdag komt dan mogelijk een regengebied langdurig stil te hangen boven de Ardennen, wat in de loop van die dag en zaterdag opnieuw voor een stijging kan zorgen.

Afgaande op de huidige neerslagverwachting is een stijging tot 1000 m3/s weer mogelijk. Dit is echter nog onzeker omdat het zo lang van tevoren nog moeilijk is om precies te bepalen waar de meeste regen gaat vallen. Later in de week is hier meer over te zeggen.

Vanaf zaterdag 17 februari gaat de waterstand weer (verder) dalen en omdat het er nu naar uitziet dat het zeker een dag of 5 droog blijft zal die daling ook wel even doorzetten. Een nieuwe stijging lijkt er dan niet weer in te zitten; maar ook dat blijft natuurlijk nog afwachten.

water inzicht

Afvoermeting bij Maastricht verloopt vreemd tijdens het hoogwater van 9/2

Het meetpunt bij Maastricht (St Pieter) is voor de Maas het meetstation waar de Maasafvoer aan wordt bepaald en in mijn berichten ga ik altijd van dit station uit.. Via waterinfo.nl is dit punt voor iedereen te raadplegen. De afgelopen week leek er echter iets mis te zijn met de meting. Aan de hand van de grafiek hieronder laat ik zien wat er gebeurde.

Eijsden afvoer vgl met St Pieter.jpg

De afvoer van Eijsden (rode lijn) op die van Maastricht St Pieter (in blauw).
De afvoer van Eijsden (rode lijn) op die van Maastricht St Pieter (in blauw).

De blauwe lijn laat het verloop van de afvoer bij St Pieter zijn en ik heb daar de afvoer van Eijsden, dat ca 10 km stroomopwaarts ligt, er overheen gelegd (de rode lijn). De beide lijnen liggen steeds vrijwel over elkaar heen, maar er ontstaat een afwijking vanaf de middag van 8 februari. Vanaf dat moment stijgt de afvoer bij Eijsden ineens sneller dan bij Maastricht, met een verschil van zo'n 50 m3/s. De meting van Maastricht laat ook een paar opvallende sprongen omhoog en omlaag zien.

Meestal is de afvoermeting bij Eijsden wel ongeveer vergelijkbaar met die van Maastricht, maar nu lijkt er op een van de stations wat mis te zijn. Op het eerste gezicht is de afvoermeting van St Pieter niet helemaal correct is verlopen rondom de hoogste stand. Waarschijnlijk is deze daarom in werkelijkheid wat hoger is geweest dan de ca 1500 m3/s waar St Pieter inu op uit komt. In werkelijkheid is het waarschijnlijk tussen de 1550 en 1575 m3/s geweest. 

Mogelijk heeft de meetfout te maken met het stuwbeheer bij Borgharen. Dit is de stuw waar het in januari zo mis ging bij de overlaat. Die overlaat is nu voorlopig afgesloten, maar de stuw, waar alle problemen mee begonnen, werkt nog steeds niet goed. Een van de 4 schuiven kan niet open en daarom kan het water bij hoge afvoeren niet goed via de stuw doorstromen. Het gevolg is dat de waterstand bovenstrooms van de stuw hoger oploopt dan gewoonlijk. 

Dat was deze keer ook were het geval en in de loop van 8 februari was dat merkaar aan de waterstanden bij de stuw. Deze afwijking is vanaf dan ook merkbaar bij St Pieter en heeft mogelijk ook de afvoermeting beïnvloed. Maar het kan ook zijn dat er een tak onder de afvoermeter vast is komen te zitten, want dat is in het verleden ook wel eens gebeurd. Misschien kan RWS er eens naar kijken, voor de statistieken is het fijn om de juiste waarde te hebben.

 

Hoogwaterbericht

De afgelopen 24 uur is nogmaals vrij veel regen gevallen in de stroomgebieden, tot zo'n 15 à 20 mm. Dat was voldoende om de Maas tot boven de 1500 m3/s te laten stijgen. De komende 2 dagen blijft de Maas op dat niveau of nog iets hoger. De Rijn is pas net gaan stijgen en dat zet nog door t/m dinsdag naar een stand rond de 12,5 m. Na het weekend minder nat, maar geen lange droge periode waar het gisteren nog wel naar uitzag. De waterstanden zullen dan echter wel langzaam dalen.

Weersituatie

In de afgelopen dagen viel er in de stroomgebieden al flink wat regen. De Middelgebergten vangen dan het meeste op, met in de Ardennen en het Sauerland zo'n 30 tot 40 op een enkele plaats 45 mm. In het laagland bleef het bij zo'n 20 tot 25 mm. Dit was voldoende om de rivieren flink te laten stijgen.

Het is nu zo goed als droog in de stroomgebieden, maar vanavond trekt een nieuw regengebied ten zuiden van Nederland lang. In de Ardennen kan dan zo'n 10 mm regen vallen, wat de afvoer van de Maas waarschijnlijk nog iets verder laat stijgen. Zaterdag passeert er nogmaals een regengebied vanuit het zuiden over het stroomgebied van de Maas, waarbij er opnieuw tot zo'n 10 mm regen kan vallen; vooral aan de zuidkant van de Ardennen. De Rijn blijft hierbij grotendeels buiten schot.

Gisteren schreef ik nog dat het vanaf zondag droger zou worden, maar de verwachtingen zijn wat bijgesteld. Niet dat het weer kletsnat wordt, maar dagelijks wordt wel regen verwacht. Meestal gaat het om niet meer dan 5 mm per dag, dus dat zal de rivieren niet veel verder laten stijgen. Maar mocht een van deze dagen toch nog wat natter verlopen, dan kan dat wel weer voor een nieuwe opleving zorgen. Voor een langere droge periode moeten we dus nog even wachten. 

Maas

De Maas is nu tot circa 1550 m3/s gestegen en stijgt nog wat verder tot ca 1600 m3/s. dat is wat meer dan ik gisteren verwachtte. Er viel ook wat meer regen dan ik gisteren uit de verwachting ophaalde. 

Inmiddels zijn de Lesse, Sambre en Ourthe gestabiliseerd en de eerste zijbeken van deze grote zijrivieren van de Maas zijn nu al weer aan het dalen. In het zuiden van het stroomgebied stijgt de Semois nog wel en ook vanuit Noord Frankrijk neemt de afvoer nog toe. De komende uren heffen het dalen en het stijgen elkaar op en omdat er even geen nieuwe regen valt, stabiliseert de afvoer bij Maastricht.

De komende nacht volgt echter wel weer een nieuw regengebied dat vooral de zuidelijke Ardennen treft. De Semois en Franse zijrivieren kunnen dan nog wat verder stijgen. Bij de noordelijke zijrivieren verwacht ik geen stijging. Samen zorgt dat waarschijnlijk nog voor een lichte stijging tot iets boven de 1600 m3/s op zaterdag.

Morgen volgt in de loop van de dag een nieuw regengebied, dat opnieuw het zuiden en waarschijnlijk ook het westen van het stroomgebied raakt. De hoeveelheden lijken niet zo groot te worden, maar de Maas heeft in de tussentijd ook nog weinig tijd gehad om weer wat te dalen. Ik verwacht daarom dat de afvoer ook op zondag nog rond de 1600 m3/s zal blijven schommelen.

De dagen daarna wordt het niet droog, ondanks de eerdere berichten daarover. Grote hoeveelheden worden ook niet verwacht en ook dan zijn het vooral de Zuidelijke Ardennen waar regen valt. Het zorgt er waarschijnlijk voor dat de afvoer maar langzaam daalt en pas in de loop van maandag weer onder de 1500 m3/s zakt. De dagen daarna zet die daling wel door, maar als er wat meer regen valt op een dag kan het ook weer even omhoog gaan.

Dinsdag is een dag dat er mogelijk wat meer regen valt en ook volgende week vrijdag kan aardig nat verlopen. Een snelle daling lijkt er daarom voorlopig niet in te zitten.

Rijn

De verwachting voor de Rijn is weinig veranderd ten opzichte van gisteren, alleen verloopt de stijging wat sneller. Vannacht passeert de Rijn bij Lobith de 11 m (NAP) en vooral morgen stijgt de stand snel naar ongeveer 12 m op zondag vroeg in de ochtend. 

Daarna gaat het wat langzamer naar een stand waarschijnlijk iets boven de 12,5 m op maandag en dinsdag. Ik kom nu uit op ongeveer 12,6 m en een afvoer iets boven de 5.000  m3/s. Vanaf dinsdag 13/2 daalt de stand weer langzaam. Er wordt nog wel wat regen verwacht in het stroomgebied, maar zoals het er nu naar uitziet, onvoldoende voor een verdere stijging.

In Nederland is ook zo'n 20 mm regen gevallen in de afgelopen dagen, waardoor beken in hoog Nederland wel weer wat gestegen zijn, maar minder dan in begin januari. Daardoor steeg oa de IJssel weer wat eerder dan dat het water uit de Rijn arriveerde. Maar er worden geen heel grote hoeveelheden verwacht in Nederland de komende dagen, dus de IJssel zal maar beperkt water uit haar zijbeken te verwerken krijgen. 

Hoogwaterbericht

De vele regen van de afgelopen twee dagen heeft de rivieren flink laten stijgen. De Maas is de 1000 m3/s gepasseerd en de Rijn gaat vanaf vandaag stijgen. De komende 2 tot 3 dagen blijft het nog nat, maar geen hele grote hoeveelheden. De Maas stijgt nog door tot morgen of overmorgen, met een hoogste afvoer van ca 1400 m3/s. De Rijn klimt naar een stand van ongeveer 12,5 m (NAP) op 13 februari. In het hoogwaterbericht leest u de details.

Weersituatie

Een langgerekte regenzone trok dinsdag langzaam over Nederland naar het zuiden tot boven Zuid Duitsland en keerde vandaag weer terug naar het noorden; maar nu iets minder intensief. Op de heenweg viel er lokaal 30 tot 35 mm,  nu op de terugweg staat de teller op zo'n 10 tot 15 mm. 

Het is nu tijdelijk wat droger in de de stroomgebieden, maar vannacht passeert een nieuw regengebied dat in de Ardennen nogmaals 10 mm kan brengen en ook in het midden van Duitsland voor zo'n hoeveelheid kan zorgen. Morgen trekt dit regengebied verder naar het zuiden en oosten en valt er in het stroomgebied van de Rijn nog wel regen, maar in dat van Maas niet.

Zaterdag dringt een nieuw regengebied op vanuit het zuidwesten, maar ook dan blijft het op veel plaatsten bij niet meer dan 10 mm. Dat is niet voldoende om de afvoeren veel verder te laten stijgen. Vanaf  zondag wordt het gaandeweg steeds droger en valt er geen regen meer van betekenis. 

Maas

De maas is sinds gisteren snel gaan stijgen als gevolg van de zware regenval in de Ardennen. Sinds vanmorgen is de regenval afgenomen en een aantal beken heeft zich nu gestabiliseerd of is zelfs al weer aan het dalen. De sterkste stijging bij Maastricht, waar de afvoer nu tot 1200 m3/s is gestegen, is daarom voorlopig achter de rug. 

Vannacht passeert een nieuw regengebied de Ardennen  en dat kan later in de nacht voor een verdere stijging zorgen tot ongeveer 1400 m3/s in de loop van vrijdag en zaterdag. Omdat er vrijdag geen regen wordt verwacht, ga ik er vanuit dat de stijging niet verder doorzet. Op zaterdag kan wel weer regen vallen, maar voorlopig lijkt het mee te vallen.

Ik verwacht daarom dat de afvoer na zaterdag niet verder stijgt dan ca 1400 m3/s. Mocht er zaterdag wel regen vallen, dan is een stijging tot 1500 m3/s mogelijk. Na zaterdag worden geen grotere hoeveelheden regen meer verwacht en gaat de afvoer weer dalen. 

Rijn

De Rijn is pas net aan zijn stijging begonnen. Vooral de regen van gisteren heeft de zijrivieren flink laten stijgen en dat water stroomt nu naar de Rijn. Vannacht en morgen volgt nogmaals voldoende regen om de stand wat verder te laten stijgen, maar op zaterdag wordt in de meeste zijrivieren de hoogste stand verwacht. 

Op zondag wordt dan de hoogste stand bereikt in Midden Duitsland, waar het water uit de grotere zijrivieren samen komt. Vanaf daar is de piek nog zo'n 2 dagen onderweg naar Nederland, waar deze op dinsdag, misschien op woensdag aan komt.

De stand bedraagt nu ongeveer 10,5 m en deze zal de komende dagen zo'n 2 meter stijgen naar ca. 12,5 m (NAP). De afvoer bedraagt dan ongeveer 4.750 m3/s. De snelste stijging (ca 60-75 cm per dag) vindt plaats op zaterdag en zondag.  Bij een stand van 12,5 m gaat het om een klein hoogwatertje, waarbij alleen de laagste delen van uiterwaarden overstromen; voor zover ze niet achter een zomerkade liggen, 

Na dinsdag of woensdag gaat de Rijn weer dalen en omdat het langere tijd droog blijft zal de waterstand weer flink omlaag gaan. 

 

 

Abonneren op