Actuele verwachtingen waterstanden

Vorige week was het al met een slag om de arm aangekondigd en halverwege de week was het zo goed als zeker: er gaat voldoende regen vallen om de rivieren flink te laten stijgen. Vanaf maandag vallen er tientallen millimeters regen in een groot deel van de stroomgebieden, voldoende voor een stijging van ca 2,5, misschien wel 3 m van de Rijn en de Maasafvoer kan stijgen tot 500 misschien wel 700 m³/s. Inmiddels loopt de verwachting ook alweer wat verder en kunnen we zien of het natte weer aanhoudt of dat hoge druk weer terugkeert. In het waterbericht leest u hier meer over.

In de rubriek water inzicht een blik op de Maasafvoeren van afgelopen zomer, die zich opvallend goed hielden, ondanks de extreme droogte.

Water van de week.

Zeer natte week, maar daarna toch weer langere tijd droog.

Het hogedrukgebied dat de afgelopen dagen nog even voor rustig weer zorgde is naar het oosten weggetrokken en voor het eerst sinds lange tijd nemen lagedrukgebieden vanaf de Atlantische Oceaan het heft in handen. Deze weersystemen trekken net noordelijk van Nederland langs en op dinsdag zou een lagedrukgebied precies over Nederland kunnen trekken met veel regen tot gevolg. Ten noorden van dit lagedrukgebied wordt koude lucht aangevoerd met mogelijk natte sneeuw; aan de zuidkant is het veel warmer en valt veel regen.

Vanaf maandag nemen de neerslagkansen in de stroomgebieden snel toe en al de dagen van de komende week kan er regen vallen. Tot en met het komend weekend worden hoeveelheden van 50 tot 80 mm verwacht in de stroomgebieden. In de hogere delen van de Middelgebergten, zoals het Zwarte Woud en de Vogezen kan tot 150 mm kan vallen. Ook de zuidkant van de Ardennen kan op flink wat regen rekenen, tot meer dan 100 mm.

De natste dag in de stroomgebieden is de dinsdag, als het lagedrukgebied over Nederland trekt. Vanaf het volgend weekend houden de lagedrukgebieden zich alweer in en volgt er een rug van hoge druk vanaf de Oceaan, die eenmaal boven het continent aangekomen zich ontwikkelt tot een kracht hogedrukgebied boven Scandinavië. Deze weersituatie zorgt in de stroomgebieden vanaf zondag 22 november voor een snelle afname van de neerslagkansen.

Hoe het weer zich over een dag of 10 verder ontwikkelt wordt bepaald door het hogedrukgebied dat zich dan waarschijnlijk boven Scandinavië bevindt. Het zou voor een droge oostelijke stroming kunnen zorgen, maar er is ook een kans dat het toch niet heel sterk wordt en lagedrukgebieden wel Centraal-Europa kunnen bereiken.

Samengevat staat de stroomgebieden de komende week veel regen te wachten, waar de rivieren direct op gaan reageren. Vanaf aanstaande zaterdag neemt een krachtig hogedrukgebied het weer over en wordt het waarschijnlijk weer voor langere tijd droog.

Rijn stijgt naar 8,5 tot mogelijk 9 m +NAP.

Afgelopen week daalde de Rijn nog eenmaal naar een zeer lage stand van 6,28 m NAP en een afvoer van 615 m3/s. Sinds donderdag is de stand weer wat gaan stijgen dankzij water van de regen die op dinsdag en woensdag is gevallen in vooral het zuiden van het stroomgebied. Eerst ging de stand naar ca 6,5 m NAP en morgen volgt een verdere stijging naar 6,8 m NAP als het water uit Zuid-Duitsland arriveert. De afvoer stijgt naar iets boven de 800 m³/s, alweer 200 m³/s meer dan in het begin van vorige week; maar dat is nog pas het begin.

In de nacht van zondag op maandag bereikt de eerste regen het stroomgebied en alle dagen t/m zaterdag gaat er daarna regen vallen. Vooral dinsdag kan er zeer veel regen vallen in het stroomgebied van de Moezel en het midden van Duitsland. Dit levert veel water op voor de Moezel, de Main en de zijrivieren die tussen Mainz en Keulen in de Rijn uitmonden. Dit water arriveert vanaf woensdag en vooral donderdag bij Lobith. De stand kan dan meer dan 1 meter stijgen binnen 24 uur. Op donderdagochtend verwacht ik een stand van ca 7,1 m (afvoer 950 m³/s) en op vrijdagochtend van 8,25 m NAP (1.500 m³/s).

De dagen daarna stijgt de stand langzaam nog wat verder als ook het water uit het zuidelijke deel van het stroomgebied erbij komt. Op zondag kan de stand tot tussen 8,7 en 9 m NAP zijn gestegen en op dinsdag 24 of woensdag 25 november wordt waarschijnlijk de hoogste stand bereikt tussen 8,9 en 9,3 m NAP. De afvoer is dan gestegen tot tussen 2.000 en 2.300 m³/s. Daarmee zou de afvoer voor het eerst sinds 1 maart weer boven het langjarig gemiddeld uit kunnen komen, dat ca 2.100 m³/s bedraagt in deze tijd van het jaar. De regen moet nog vallen, dus nog even afwachten of dat werkelijk gaat gebeuren.

Na het piekje volgt in de tweede helft van die week weer een daling. Het is dan waarschijnlijk alweer droog sinds de voorgaande zondag en als de droogte inderdaad meer dan een week gaat duren, gaat de waterstand ook weer dalen. De eerste dagen gaat dat niet zo heel snel, maar vanaf het weekend van 28 en 29 november kan de stand weer met zo’n 20 tot 30 cm per dag dalen en dat betekent dat eind november de stand weer onder de 8,5 m NAP zakt en waarschijnlijk enkele dagen later weer onder de 8 m NAP.

Maas stijgt razendsnel naar een afvoer tot mogelijk meer 750 m³/s.

De Ardennen liggen de komende dagen binnen het gebied waar veel regen kan vallen, met de hoofdmoot aan de zuidkant van dit Middelgebergte. De natste dag wordt dinsdag en dat zorgt ervoor dat de afvoer op die dag snel kan stijgen. Op maandag volgt al een eerste lichte stijging tot ca 150 m³/s op dinsdagmorgen, waarna een snelle stijging volgt tot tussen 400 en 600 m³/s op woensdag als gevolg van de overvloedige regen op dinsdag.

Woensdag en donderdag blijft de afvoer stabiel en van vrijdag op zaterdag volgt opnieuw een stijging naar tussen 700 en 800 m³/s. Dit is het gevolg van veel regen die op vrijdag kan vallen als een regenzone lange tijd ongeveer boven de Ardennen blijft liggen. Uiteraard is dit nog lang niet zeker en als de zone 200 km noordelijker of zuidelijk komt te liggen zal de Maas veel minder water te verwerken krijgen en komt de afvoer misschien niet veel hoger dan 500 tot 600 m³/s. Na de langdurig lage afvoeren van het afgelopen half jaar is dit sowieso een grote overgang.

Vanaf zaterdag wordt het weer droog in het stroomgebied en als het hogedrukgebied boven Scandinavië inderdaad zo sterk wordt als nu verwacht, dan houdt dit droge weer minstens een week aan. Niet dat dat meteen weer tot lage afvoeren gaat leiden, daarvoor is er te veel regen in het stroomgebied gevallen die eerst weer moet worden afgevoerd. Als de afvoer inderdaad tot boven de 700 m³/s is gestegen, dan verwacht ik aan het eind van de maand een afvoer rond 250 m³/s, bij een stijging tot 500 m³/s aan het eind van de maand een afvoer van ca 150 m³/s.

Water Inzicht

Maasafvoer was afgelopen zomer langdurig zeer laag, maar laagterecords werden niet verbroken

In het bericht van vorige week liet ik zien hoe de Rijnafvoer deze zomer en najaar maandenlang lager was dan ooit. Dit werd vooral veroorzaakt door de uitzonderlijke droogte in het stroomgebied. Het ligt voor de hand om dit soort lange droogteperioden in verband te brengen met de steeds sneller verlopende klimaatverandering, maar ik durf daar nog geen harde uitspraken over te doen.

Voor zover de droogte wordt veroorzaakt door de steeds hogere temperaturen, waardoor veel meer water verdampt, is de link met de klimaatcrisis duidelijk, maar dat was deze zomer niet de hoofdoorzaak van de lage afvoeren. De belangrijkse oorzaak was dat er veel minder regen viel dan normaal in vooral het zuidelijk deel van het stroomgebied van de Rijn en de Maas en dit werd veroorzaakt door een niet aflatende reeks van hogedrukgebieden.

Dergelijke persistente weerpatronen zijn veel lastiger aan klimaatverandering te koppelen omdat ze hebben te maken met grootschalige stromingspatronen boven het noordelijk halfrond. En in hoeverre die patronen nu veranderen als gevolg van de hogere temperaturen op aarde is iets wat we nog niet zeker weten. Er zijn wel onderzoeken die re op wijzen dat een opvallende koele plek, die de laatste jaren in de zomer vaak ontstaat boven het noorden van de Atlantische Oceaan, verantwoordelijk zou kunnen zijn voor deze verandering in het stromingspatroon.

Omdat deze zgn ‘cold blob’ waarschijnlijk het gevolg is van extra veel smeltwater dat vanaf Groenland de oceaan in stroomt, zou er een relatie kunnen zijn met klimaatverandering. Het is nog te vroeg om hier zekerheid over te hebben, want daarvoor is het fenomeen nog te kort geleden voor het eerst opgetreden en misschien verdwijnt het over een paar jaren wel weer ineens. In de toekomst gaan we hier vast meer over horen, maar nu terug naar de afgelopen zomer.

Ook de Maasafvoer kende een bijzonder jaar met langdurig zeer lage afvoeren. Wat de lengte van deze periode betreft deed hij niet onder voor de meest extreme jaren wat de lage afvoeren betreft, zoals 1921, 1947 en 1976. Niet toevallig zagen we deze jaren ook al bij de Rijn; dit waren namelijk zomers met langdurige droogte boven Midden-Europa en dat heeft dan even goed invloed op de Rijn als de Maas. In de volgende grafiek is het afvoerverloop van de circa 10 jaren met de meest extreme zomerafvoeren weergegeven. 

Ik heb hiervoor het gemiddelde gebruikt van 7 dagen omdat de Maas vanwege het stuwbeheer altijd sterke dagelijkse schommelingen laat zien en die filteren daardoor een beetje uit, zodat de lijnen gelijkmatiger lopen en beter te vergelijken zijn. Het nadeel is wel daar daardoor ook de kortere zomerpiekjes wegvallen, die op een dag met een flinke bui de afvoer in één dag wat kunnen optillen van bijvoorbeeld 50 naar 100 m³/s. Door het uit te smeren zien we dat nu niet veel meer van terug dan een piekje van 50 naar 60 m³/s, wat dan wel een week aanhoudt.

De grafiek laat de afvoeren zien van de Maas net bovenstrooms van het put waar het Albertkanaal aftakt. Daar stroomt ca 10 m³/s weg uit de Maas en alleen bij zeer lage afvoeren wordt die hoeveelheid teruggeschroefd. Als we de afvoer van 2026 volgen dan bevond die zich maandenlang op een heel laag niveau, rond 40 m³/s en pas na heel langdurige droog in de loop van september daalde het naar ca 35 m³/s. Dat betekent dat dan bij Maastricht respectievelijk 30 en 25 m³/s passeerde.

De grafiek laat zien dat 2026 lang niet het jaar met de laagste afvoer was, want in respectievelijk 1921, 1934, vooral1976 en in een deel van de zomer ook in 1947 en 1959 was de afvoer nog 10 tot 15 en sosm zelfs 20 m³/s lager. Wat verder opvalt is dat zeer lage afvoeren, van minder dan 35 m³/s, sinds 1976 ook niet meer zijn opgetreden. In de tweede grafiek hierna is het aantal dagen met zeer lage afvoeren weergegeven van 25 t/m 60 m³/s, voor de periode tot 1976 en voor die erna. De data zijn gecorrigeerd voor het feit dat de meetreeks tot 1976, 65 jaar lang is en die van erna 50 jaar.

Wat opvalt is dat afvoeren onder de ca 70 m³/s de laatste 50 jaar minder vaak zijn opgtereden dan voor die tijd. Vooral voor het bereik onder 50 m3/s is de afname opvallend. Kwam een afvoer van minder dan 50 m³/s voor 1980 gemiddeld nog ca 22 dagen per jaar voor, tegenwoordig is dat ca 12 dagen en afvoeren onder 35 m³/s komen vrijwel niet meer voor, terwijl dat er vroeger nog gemiddeld 5 per jaar waren. 

Ook in de recente zeer droge jaren 2003, 2018 en 2022 kwam de Maas zo goed als nooit tot een zeer lage afvoer. De reden voor deze veranderingen in het afvoerpatroon zijn de stuwmeren die aan het eind van de ’70-er jaren in het stroomgebied van de Maas zijn aangelegd. Bekende liggen in het gebied van de Sambre (Lac de L'eau de Heure), de Ourthe en de Vesdre (La Gileppe). Vooral de meren in de het stroomgebied van de Sambre zijn erg groot (ruim 600 ha) en mede aangelegd om de Maas van extra water te kunnen voorzien tijdens lange perioden van lage afvoer.

De total oppervlakte van de stuwmeren bedraagt bijna 900 m³/s. Om de Maas gedurende 3 maanden van 10 m³/s extra water te kunnen voorzien is een volume van 80 miljoen m³/s nodig. Dat zou betekenen dat deze meren, zonder extra aanvoer, tot bijna 10 meter gedaald zouden moeten zijn. Via de site van de Waalse waterdienst zijn de metingen van het stuwmeer in de Vesdre af te lezen en die laten zien dat het peil in de afgelopen zomer in totaal ruim 10 m is gedaald, goed voor ca 2 m³/s extra Maasafvoer het stuwmeer in de Ourthe daalde slechts 2 meter en dit droeg maar ca 0,2 m³/s bij.

Van het Lac de L'eau d'Heure heb ik geen gegevens gevonden, maar op satellietfoto’s is te zien dat het peil flink gedaald is omdat grotere delen van de oever zijn drooggevallen. Als dit meer ook ca 10 m gezakt is, dan zou dit meer alleen al goed zijn geweest voor bijna 8 m³/s. Deze stuwmeren hebben deze zomer dus voorkomen dat de Maasafvoer nog verder zou zijn gedaald.

De droogte duurde dit jaar ook minstens zo lang als in andere jaren met een zeer lage afvoer, zoals 1934, 1947 en 1976. Zonder de extra aanvoer zou de afvoer bij Maastricht vrijwel zeker tot onder de 25 en soms zelfs 20 m³/s zou zijn gedaald, net als in de zomer van 1976. De volgende grafiek vergelijkt 5 jaren met de langdurig lage afvoeren. In 1934, 1947 en 1976 waren er veel dagen met afvoeren onder de 35 m³/s, in de recente jaren 2018 en 2026 vrijwel niet. Pas bij de afvoeren rond 50 m³/s zien we bij 2026 een frequentie die vergelijkbaar is met de eerdere jaren en bij 2018 bij afvoeren rond 60 m³/s. Zonder de extra aanvoer uit de stuwmeren was de frequentie van dagen met een zeer lage afvoer dit jaar waarschijnlijk net zo hoog geweest als in 1934 en 1947 en misschienw el net zo hoog als in 1976.

De Rijn daalde vandaag nog eenmaal naar een zeer lage stand. Voor de derde keer dit najaar werd het oorspronkelijke record uit 1947 onderschreden. De afvoer daalde vanmiddag enioge tijd tot 615 m³/s bij een stand van 6,28 m NAP bij Lobith. Het vorige record bedroeg 620 m³/s en dateerde van medio november 1947.

Dit record was eind september uiteraard al veel scherper gesteld door de Rijn met een afvoer van 545 m³/s en een stand bij Lobith van 6,05 m NAP. Het is vooral bijzonder dat de Rijn tot driemaal toe zo ver wist te dalen dat het onder de eerdere recordwaarde daalde; wat laat zien hoe uitzonderlijk de droogte dit jaar in het stroomgebied is.

Ik schrijf dit extra bericht omdat er breaking news is: Rijn en Maas gaan namelijk flink stijgen en over een week tot 10 dagen zal de laagwaterperiode zeer waarschijnlijk voorbij zijn. Er is wel altijd een kans dat de hoge druk begin december terugkeert. Als het dan weer 2 of 3 weken droog is, kan de Rijn opnieuw flink dalen, maar dat gebeurt dan wel vanaf een veel hogere stand dan we de afgelopen 3 maanden hebben meegemaakt.

Het weer ontwikkelt zich zoals ik afgelopen zondag in het waterbericht al schreef, alleen is er nu meer zekerheid dat het vanaf 17 november veel natter gaat worden, wat voldoende water op gaat leveren voor een stijging van de Rijn van misschien wel 2 meter en de Maasafvoer kan stijgen naar een waarde tussen 300 en 400 m³/s.

Afgelopen dagen viel al regen in de stroomgebieden; het meeste in het zuiden en dit water is nu onderweg naar Nederland. Nadat vannacht de lage stand in de Rijn nog even aanhoudt, zet morgen een lichte stijging in als het extra water van deze regen in Midden-Duitsland arriveert. De stand gaat dan eerst naar 6,45 m NAP op zaterdag en als het water uit Zuid-Duitsland daarbij komt gaat de stijging verder naar ca 6,9 m NAP (+/- 10 cm) op maandag 16/11 en een afvoer van ca 900 m³/s.

Daarna volgt een lichte daling want de komende 5 dagen verlopen droog in het stroomgebied onder invloed van een nieuw hogedrukgebied. Dit weersysteem trekt echter vrij snel naar het oosten, waarna vanaf 16 november de weg open wordt gezet voor depressies met actieve regengebieden die daarna het weer gaan bepalen. De hele week daarna wordt vrij veel regen verwacht in een groot deel van het stroomgebied en dat gaat voor een aanzienlijke stijging zorgen van de Rijn.

Het eerste water van deze regen arriveert bij Lobith vanaf donderdag 19/11. Tegen die tijd zal de stand weer wat gedaald zijn tot ca 6,75 m NAP en de afvoer tot ca 800 m³/s. Afhankelijk van de hoeveelheid regen die er dan dagelijks valt, kan de stand iedere dag daarna met zo’n 20 tot 40 cm omhooggaan. Op grond van een eerste ruwe inschatting kan de stand op vrijdag 20/11 de 7 m passeren (950 m³/s), zondag 22/11 de 7,5 m (1.100 m³/s) en maandag of dinsdag daarna de 8 m bij een afvoer van 1.500 m³/s.

Het is niet ondenkbaar dat de stand daarna nog wat verder stijgt en mogelijk gaat de afvoer zelfs naar 1.750 m³/s, ruim boven de waarden die voor laagwater gelden. De regen moet echter nog vallen, dus uiteraard nog een flinke slag om de arm, zeker voor de periode na het weekend van 22 november, maar de weersverwachtingen zijn veelbelovend voor de waterstand in de Rijn.

De regenzone die over Midden-Europa naar het noorden trok gisteren bereikte ook net even het stroomgebieden van de Maas en daardoor steeg de afvoer op woensdag even naar ca 100 m³/s. Dit water was weer snel voorbij en inmiddels is de afvoer weer terug gezakt naar ca 50 m³/s. De komende dag daalt de afvoer nog iets verder naar ca 35 tot 40 m³/s; de basisafvoer waar de Maas de afgelopen maanden steeds rondom heen schommelde.

Vanaf 16 november kan er weer wat regen gaan vallen in het stroomgebied en ook de dagen daarna valt er steeds opnieuw regen. Het lijkt voldoende te gaan worden voor een stijging naar ongeveer gemiddelde afvoeren voor de tijd van het jaar. Op 17 november verwacht ik een afvoer van iets boven de 50 m³/s, op 18 november kan de 100 weer overschreden worden en daarna kan er dagelijks zo'n 50 m³/s bij komen tot een afvoer tussen 300 en 400 m³/s op 22 en 23 november. Of de afvoer daarna nog verder stijgt is nu nog niet te zeggen; eerst nog maar eens afwachten of er echt zoveel regen valt dat de 300 tot 400 m³/s wordt bereikt.

Het is alweer tien dagen droog in de stroomgebieden en de waterstanden zijn weer gedaald tot extreem lage waarden. Medio komende week volgen er twee natte dagen en dat levert de Rijn bij Lobith vanaf het weekend wat extra water op en ook de Maas kan wat stijgen. Hierna volgt opnieuw een periode van hoge druk, maar waarschijnlijk niet langer dan tot 17 november. Er is een kansje dat het daarna serieus natter gaat worden, maar we moeten nog even wachten voordat daar zekerheid over is en misschien blijkt de hoge druk opnieuw sterker dan gedacht. In het waterbericht leest u de details.

In de rubriek Water Inzicht een vergelijking van de Rijnafvoer van dit jaar met andere jaren. Inmiddels is duidelijk dat 2026 alle eerdere jaren heeft overtroffen als het gaat om de laagterecords.

NB. Afgelopen week ontvingen de lezers die via de mail een seintje krijgen dat er een bericht klaar staat,ineens 3 berichten kort na elkaar. Na een wijziging in de instellingen van de server was de verzending van deze berichten niet doorgegaan en ze stonden nog in de wachtrij. Nadat lezers hadden gemeld dat ze al enige tijd geen berichten hadden ontvangen, ontdekten we wat er mis was. Toen de instellingen waren hersteld, werden de berichten alsnog verzonden, wat tot nog meer vragen van lezers leidde. Excuses voor dit verloop van de berichtgeving; als het goed is vanaf nu weer één bericht per week, of er moet echt iets bijzonders aan de hand zijn.

Water van de Week

Deze week een tweetal natte dagen, volgende week mogelijk veel meer.

Na een kort nat intermezzo met ook twee stormen ongeveer twee weken geleden is het nu alweer ruim tien dagen droog onder invloed van krachtige hogedrukgebieden, die het weer in groot deel van Europa bepalen. Afgelopen week trok zo'n hogedrukgebied vanaf de Britse eilanden over onze omgeving naar het oosten van Europa. Een uitloper van dit hogedrukgebied strekt zich uit tot over de Noordzee en het zorgt bij ons voor vrij rustig, voornamelijk bewolkt weer, met soms een beetje motregen.

Ondertussen is de atmosfeer boven de Atlantische Oceaan wel wat meer in beweging gekomen en er heeft zich een lagedrukgebied ontwikkeld dat de komende dagen in de richting van de Golf van Biskaje beweegt. Vóór dit lagedrukgebied uit draait boven West-Europa de luchtstroming naar het zuiden en daarin beweegt een regenzone in noordelijke richting die op dinsdag het zuiden van het stroomgebied van de Rijn kan bereiken. Het Atlantische lagedrukgebied komt niet veel dichterbij, maar trekt in het begin van de week in oostelijke richting over het zuiden van Frankrijk richting de Middellandse Zee.

De regenzone die op woensdag de stroomgebieden bereikt, beweegt daardoor niet heel veel verder naar het noorden, kan Nederland waarschijnlijk nog net wel bereiken, en schuift dan weer langzaam verder naar het zuiden. De meeste regen valt van dinsdag t/m donderdag in de Alpen, tot 60 mm, en het zuiden van Duitsland (20 tot 40 mm). Verder naar het noorden blijft het bij maximaal 10 mm en alleen in de Ardennen, Eiffel en Sauerland tot 20 mm.

Het weer in onze omgeving wordt vanaf donderdag overgenomen door een ander lagedrukgebied boven Scandinavië dat samen met een nieuw hogedrukgebied boven Ierland voor een noordwestelijke luchtstroming gaat zorgen boven de stroomgebieden. Op een paar buien na, blijft het dan droog omdat het Ierse hogedrukgebied snel sterker wordt en de neerslagactiviteit onderdrukt. Het Ierse hoog trekt in het begin van het volgend weekend over onze omgeving in oostelijke richting.

Dit patroon lijkt veel op dat van de afgelopen week en het levert dan ook een bekend weertype op: rustig, met kans op mist en opnieuw een aantal dagen droog. Toch zou dit voorlopig wel eens het laatste hogedrukgebied kunnen zijn dat het weer bij ons zo domineert, want ditmaal beweegt het vrij snel naar het oosten. Al op zondag 15 november verschijnt er een sterk lagedrukgebied op de weerkaart nabij de Britse Eilanden, dat een nieuwe poging gaat doen om regen naar de stroomgebieden te brengen. Er zou zich dan een westelijke luchtstroming kunnen ontwikkelen met lage druk ten noorden van ons en hoge druk boven het Middellandse zeegebied.

Vanaf 17 november kan die nattere periode beginnen en de weerkaarten verwachten voor iedere dag daarna wel regen in de stroomgebieden. Het is echter nog net te ver vooruit om met zekerheid te kunnen zeggen dat dit voldoende regen op gaat leveren om de rivieren te laten stijgen. Al sinds het voorjaar zijn de hogedrukgebieden dominant en lukt het de lagedrukgebieden niet om voor langdurig nat weer te zorgen.

Samengevat: eerst nog een paar droge dagen, vanaf dinsdag regen in het zuiden van het stroomgebied van de Rijn. Deze regen trekt langzaam naar het noorden en brengt vooral in Zuid-Duitsland en Zwitserland voldoende water om de Rijn wat te laten stijgen. Vanaf donderdag draait de stroming boven onze omgeving naar het noordwesten, schuift de regenzone weer naar het zuiden en komen we opnieuw in droger weer onder invloed van een volgend hogedrukgebied. Dit droge weer houdt aan tot dinsdag 17/11, waarna een weersomslag in zou kunnen zetten waarbij het aanzienlijk natte wordt in de stroomgebieden; maar het is nu nog net te vroeg om hier zekerheid over te hebben.

Rijn daalt nog ca 10 cm naar 6,25 m op 11/11, daarna 50 tot 75 cm omhoog.

De maand oktober is in het stroomgebied van de Rijn minder droog verlopen dan de meeste eerdere maanden van dit jaar, maar nog altijd viel er minder regen dan normaal. Als we naar heel 2026 kijken dan is in en groot deel van het stroomgebied sinds januari minder dan de helft van de normale hoeveelheid regen gevallen. Vooral april, juli en september waren uitzonderlijk droog met op sommige plaatsen vrijwel geen regen, de meeste andere maanden waren droog tot zeer droog en de enige te natte maand was februari, toen er ook een kleine hoogwatergolf was.

Als droogte zolang aanhoudt dan is zelfs een rivier zoals de Rijn, met een groot stroomgebied en veel verschillende bronnen, door zijn voorraden heen. We zien daardoor dat de afvoer na de kleine opleving van eind oktober in de afgelopen 10 dagen weer snel is gedaald en de komende dagen komen we zelfs weer even in de buurt van het laagterecord van 6,05 m. Dat gaan we echter niet bereiken, want voor die tijd mag het stroomgebied van de Rijn rekenen op wat extra water. En nog wel in Zuid-Duitsland en de Alpen, het droogste deel van het stroomgebied.

Met een zuidelijke stroming wordt vanaf dinsdag neerslag aangevoerd vanaf de Middellandse Zee tot over centraal Europa. Vooral in de Alpen en Zuid-Duitsland kan aardig wat regen vallen en dat levert de Boven-Rijn vanaf aanstaande woensdag een bescheiden stijging op. Dit extra water bereikt Lobith pas vanaf het komend weekend en tot die tijd hebben we in Nederland nog te maken met eerst dalende en daarna stabiele waterstanden.

Op dit moment bedraagt de waterstand ongeveer 6,35 m NAP bij Lobith, bij een afvoer van iets minder dan 650 m³/s. Het piekje van een dag of 10 geleden dat de afvoer even tot boven de 1000 m³/s liet stijgen is daarmee weer helemaal voorbij. De komende dagen daalt de waterstand zelfs nog wat verder naar circa 6,25 m NAP op woensdag; dat is nog maar 20 cm boven het laagterecord. De afvoer is dan gedaald tot net iets boven de 600 m³/s, ca 60 m³/s boven het laagterecord van 545 m3/s dat eind september werd bereikt.

Vanaf donderdag tot en met zaterdag blijft de waterstand schommelen tussen de 6,25 en 6,3 m NAP. De stand gaat op donderdag mogelijk al iets omhoog vanwege regen die in Midden-Duitsland valt op woensdag en donderdag. Vanaf zaterdag arriveert het extra water uit het zuiden van het stroomgebied en gaat de stand wat verder omhoog naar tussen nu 6,7 en 7 m NAP (afvoer tussen 775 en 875 m³/s) in het begin van de week na komend weekend (16 t/m 18 november).

Als de verwachtingen uitkomen, dat het vanaf 17 november inderdaad natter gaat worden in het stroomgebied, dan gaat de waterstand vanaf 18 november niet opnieuw dalen maar volgt waarschijnlijk een verdere stijging. Voorlopig worden voor die periode geen heel grote neerslaghoeveelheden verwacht maar op grond van de huidige verwachting zou de stand vanaf 21 november boven de 7 m uit kunnen stijgen. Dat is nog lang niet de gemiddelde waterstand voor deze tijd van het jaar, want die bedraagt ongeveer 9 m NAP en voordat we die stand bereiken moet er nog heel wat regen vallen in het stroomgebied.

De Maas moet nog wat langer wachten op extra water en blijft voorlopig zeer laag

De regen die de komende week wordt verwacht valt vooral in Midden Europa en dus net ten zuiden van het stroomgebied van de Maas. De Maas hoeft daarom voorlopig niet op veel water te rekenen. Op woensdag bereikt wel uitloper van het regengebied de Ardennen en dan kan zo'n 10 tot 15 millimeter regen vallen. Op dit moment bedraagt de afvoer bij Maastricht ongeveer 35 tot 40 m³/s, terwijl circa 250 m³/s het langjarig gemiddelde is voor deze tijd van het jaar. Tot en met woensdag blijft de afvoer zo laag om daarna iets te stijgen, naar ca 75 tot 100 m³/s, vanwege de regen die op woensdag en donderdag valt.

Vanaf vrijdag volgen weer enkele droge dagen en gaat de afvoer weer omlaag naar onder de 50 m³/s. De verwachting is dat het vanaf dinsdag 17 november wel natter kan gaan worden in het stroomgebied en als dat uitkomt kan vanaf het midden van die week de afvoer gaan stijgen. Op dit moment is het nog te vooruit om een goede inschatting te kunnen maken van wat dat voor de Maas betekent. Maar mocht er inderdaad een nattere periode aanbreken met regelmatig 10 tot 20 mm regen, dan kan de afvoer al snel stijgen naar het langjarig gemiddelde. Dit is echter nog geen gelopen race en misschien dat er tegen die tijd toch weer een nieuw hogedrukgebied verschijnt dat de regen onderdruk. Volgende week is hier meer over te zeggen.

Water Inzicht.

Rijn voor de derde keer dit jaar naar extreem lage waarden.

De Rijnafvoer beleeft deze zomer en najaar een periode van historisch lager waarden. Al in het voorjaar was de afvoer voor de tijd van het jaar erg laag maar werden er nog geen records bereikt. Andere jaren zoals 1921, 1934, 1976 en 2011 hadden in de voorzomer al eens veel lagere waarden bereikt. Met name 1921 was een uitzonderlijk jaar met maandenlang een afvoer onder de 1000 m³/s. Het bijzondere aan dat jaar was dat ook in de opvolgende zomer en najaar de afvoer, op enkele korte oplevingen na, zeer laag zou blijven.

Andere jaren met een zeer lage afvoer in het voorjaar zoals 1934 en 2011, krabbelden in de zomer steeds wel weer op en ook al bleef de afvoer aan de lage kant extreme waarden werden in die jaren niet meer bereikt. In een bericht dat ik in de zomer schreef liet ik zien dat er een opvallende tweedeling te zien is in de jaren met lage Rijnafvoeren. Waarbij jaren die in het voorjaar een zeer lage afvoer hadden dat meestal niet in het najaar hadden (zoals 1934 en 2011). En andersom waren er jaren die juist in het najaar een zeer lage afvoer hadden, terwijl ze in het voorjaar nog een ongeveer gemiddelde afvoer kenden. Voorbeelden daarvan zijn 1947, 1949, 1959 en 2003.

En ook het beruchte jaar 2018 hoort bij dit laatste rijtje, omdat de afvoer toen pas vanaf augustus binnen het bereik van de zeer lage waarden kwam. De vraag in de zomer was nog wat 2026 zou gaan doen: met een relatief lage afvoeren in het voorjaar zou het jaren zoals 2011 achterna kunnen gaan en niet al te ver uitzakken in het najaar, of stond ons een herhaling van het legendarische jaren 1921 en 1976 te wachten met langdurig lage afvoeren tot diep in het najaar. Inmiddels is duidelijk dat 2026 in de voetsporen is getreden van deze jaren en de laagterecords uit die tijd zelfs ruim heeft onderschreden.

In de grafiek hierna is het afvoerverloop weergegeven van een 25-tal jaren uit de 125-jarige meetreeks van de Rijn. Het zijn alle jaren waarbij de afvoer langere tijd daalde tot onder de 1.000 m³/s. De tweede grafiek is een uitvergroting van de peridoe waarin 2026 de laagterecords bereikte.

De jaren die ik hierboven heb genoemd komen er allemaal in voor en zijn veelal met een andere kleur of lijntype weergegeven. 2025 heb ik hierboven nog niet genoemd, maar was ook een bijzonder jaar. Het was ook vaak langdurig droog maar steeds als de afvoer onder de 1.000 m³/s dreigde te zakken, viel er voldoende regen en volgde er een opleving. Tot en met begin juni leek het er nog even op dat 2026 dat kunstje zou gaan herhalen, maar de realiteit werd een heel andere. Vooral de periode van juni t/m half augustus verliep erg droog en warm en met name vanuit de Alpen nam de waterafvoer sterk af. Dit leidde medio augustus tot het eerste dieptepunt in de Rijnafvoer; lager dan ooit, maar ook veel vroeger in het jaar dan andere laagwaterperioden.

De korte opleving halverwege augustus bleek al snel niet de langverwachte weeromslag te zijn en september verliep zelfs record-droog in het stroomgebied. De Rijnafvoer tuimelde weer omlaag naar een nieuw laagterecord eind september. Begin oktober viel er wat regen en de tweede helft van de maand was er zowaar een echte natte periode, waardoor de afvoer even tot 1.000 m³/s kon stijgen. Het zuiden van Duitsland en de Alpen bleven echter grotendeels buiten schot tijdens deze regenperiode en toen het ook in de rest van het stroomgebied vanaf eind oktober weer droog werd zakte de afvoer weer snel naar de huidige derde laagwaterperiode.

De huidige daling doet zich voor in een periode van het jaar dat ook andere jaren een zeer lage afvoer kenden; zoals 1921, 1947 en 1949. In 1947 vinden we ook op 4 november de tot dit jaar laagste afvoer van de Rijn uit de meetreeks; 620 m³/s. Ik verwacht dat we die waarde de komende week net gaan onderschreiden, als de Rijn op woensdag of donderdag tot tussen 600 en 615 m³/s zakt. In de grafiek heb ik de groene lijn vanaf dit laagste punt gestreept weergegeven om dat dit de verwachting is voor de komende twee weken.

Als de stijging vanaf medio november er komt, dan volgt dit jaar hier precies de andere jaren met een zeer lage afvoer, die allen ook rond medio november een flink stuk omhooggingen. 1947 en 1949 zouden daarna niet opnieuw sterk gaan dalen maar 1921 wist na een flinke piek, tot zelfs 1500 m³/s, nog eenmaal onderuit te gaan naar een afvoer onder 750 m³/s. Het is de vraag wat dit jaar gaat doen: 1947 en 1949 achterna, maar dan moet er wel voldoende regen gaan vallen vanaf 17 november, of gaan we nogmaals 1921 achterna voor een vierde periode met zeer lage afvoeren. Volgende week weten we hier meer over.

De stijging van Rijn en Maas waren slechts van heel korte duur en aan het eind van deze komende week zal de Rijn alweer terug zijn op de zeer lage stand van voor de stijging. Er is opnieuw een lange droge periode aangebroken onder invloed van een krachtig hogedrukgebied; voor de zoveelste keer dit jaar. Een nieuwe stijging van de rivieren is voorlopig niet in beeld. In het waterbericht leest u de details.

NB. In verband met de beveiliging van de site heeft de webbeheerder recent enkele aanpassingen moeten doen, waardoor naar nu blijkt de verzending van de berichten van de afgelopen 2 weken niet is gebeurt. Dat is nu hersteld en de mail is nu alsnog verstuurd. 

Water van de Week

Langdurig droog weer onder invloed van krachtige hogedrukgebieden.

Zo snel als de waterstanden vorige week even stegen, zo snel zakken ze nu weer onderuit. De weersystemen op de Atlantische Oceaan lieten net voor het vorig weekend zien dat ze nog wel tot iets in staat zijn en twee actieve lagedrukgebieden trokken over onze omgeving. Het bracht voldoende regen voor een lichte stijging in de rivieren, maar na een paar natte dagen herstelde de hoge druk zich weer razendsnel en nu is het alweer een week zo goed als droog.

De komende anderhalf tot twee weken gaat hier weinig in veranderen, want hogedrukgebieden zijn voorlopig heer en meester boven Centraal-Europa. De afgelopen week bewoog een eerst hogedrukgebied langzaam via onze omgeving naar het oosten en inmiddels heeft zich, al voordat de invloed van het vorige druksysteem is afgenomen, boven de Britse Eilanden een nieuw en nog sterker hogedrukgebied aangediend. De verwachte druk in de kern loopt de komende dagen op tot bijna 1045 hPa, wat zo sterk is dat neerslag op een grote afstand blijft.

Dit hogedrukgebied blijft eerst een aantal dagen liggen boven de Britse Eilanden en schuift dan ook langzaam op naar het oosten. Tot over een dag of 10 houdt het genoeg invloed op het weer in onze omgeving om regengebieden op afstand te houden. Vanaf ongeveer 8 november verschijnen er voor het eerst weer lagedrukgebieden boven de Atlantische Oceaan die via de Golf van Biskaje langzaam richting het Europese continent bewegen.

Mogelijk brengt dit weer wat regen in de stroomgebieden, maar deze verwachting zover vooruit kan uiteraard nog veranderen. Op 8 en 9 november zou in Zuid-Duitsland en Zwitserland regen kunnen vallen en op 10 en 11 november in Midden-Duitsland en de Ardennen. Vooral de verwachting van afgelopen middag was ineens wat natter voor die dagen, maar nog een flinke slag om de arm, want de verwachting van 12 uur eerder liet dit nog maar nauwelijks zien.

Als we het Europese weermodel daarna nog wat verder volgen, tot halverwege de maand, dan lijken de lagedrukgebieden vanaf 11 november niet voor een weeromslag te gaan zorgen en zou hoge druk daarna opnieuw sterk genoeg kunnen worden om lage druk en neerslag weer tegen te houden. Dat zou betekenen dat het misschien wel tot 15 november duurt voordat het natter kan worden in de stroomgebieden en zelfs dat is nu nog niet zeker. Het blijft dus voorlopig nog wel even afwachten tot de modellen een volgende weersomslag op het spoor zijn.

Rijn daalt opnieuw naar zeer lage stand van 6,3 m NAP rond 10/11

De regen van een dag of 10 geleden zorgde voor een lichte stijging van de Rijn en de Maas en bij Lobith ging de waterstand ging precies 1 meter omhoog, van 6,25 m naar 7,25 m NAP. De afvoer steeg ca 400 m³/s en kwam weer even boven de 1000 m³/s uit, 1.025 m³/s om precies te zijn. Dat lijkt heel wat na de langdurig lage standen van de afgelopen maanden, maar in meer dan de helft van de jaren wordt deze waarde niet eens bereikt als laagste afvoer.

De gemiddeld laagste afvoer van de Rijn bij Lobith bedraagt 1.035 m³/s en daar bevindt de rivier zich nu al bijna 4 maanden onder. Nog nooit eerder was de afvoer en daarmee de waterstand zo lang zo laag. Voorlopig zijn we ook nog niet van de lage afvoeren af, want tot medio november blijft de waterstand dalen. Vanmorgen bedroeg de stand 6,85 m NAP en de komende 3 dagen gaat daar dagelijks zo’n 10 tot 12 cm vanaf en de afvoer die nu nog 825 m³/s bedraagt zakt eerst nog met zo’n 40 m³ per dag.

Op donderdag 5 november komt de stand uit op ca 6,4 m NAP (+/- 5 cm), bij een afvoer van 675 m³/s. Het extra water van de neerslag van vorige week is dan weer zo goed als op en de daalsnelheid neemt daarna weer snel af naar zo’n 2 tot 3 cm per dag, later nog wat minder. Op zondag 8/11 verwacht ik een stand van ca 6,35 m NAP (+/- 5 cm), bij een afvoer van 650 m³/s. Ook in het begin van de week na volgend weekend daalt de stand nog heel langzaam en rond het midden van die week (rond 11/11) bereikt de stand een waarde van 6,3 m NAP (+/- 5 cm) en is de afvoer gezakt tot 625 m³/s. Het laagterecord van eind september bedroeg 6,05 m NAP bij 545 m³/s, maar dat gaan we waarschijnlijk niet bereiken, al scheelt het niet heel veel.

Vanaf 8 t/m 11 november verwacht het Europese weermodel regen in het stroomgebied. Het is voorlopig nog onzeker, maar als deze regen valt, dan kan de stand vanaf 13 t/m 15 of 16 november weer wat gaan stijgen. Op grond van de huidige verwachtingen zal dat niet veel meer worden dan ca 50 cm, maar dat kan uiteraard nog veranderen. Op dit moment ziet het er naar uit dat de regen van 8 t/m 11/11 nog geen overgang inluidt naar natter weer, dus is de kans groot dat de waterstanden ook in periode tussen 15 en 20/11 nog zeer lag blijven, dwz ergens tussen 6,3 en 6,5 m NAP. Een overgang naar hogere waterstanden is voorlopig nog niet in beeld.

Maas voorlopig weer terug op zeer laag niveau.

Vorig weekend piekte de Maasafvoer even op ca 300 m³/s, maar dat was slechts van korte duur, want op dinsdag daalde de afvoer alweer onder de 100 m³/s en op donderdag werd de 50 m³/s alweer bereikt. Komende dagen daalt de afvoer langzaam nog wat verder tot onder de 40 m³/s. Daarna verwacht ik een afvoer die voorlopig rond 35 m³/s zal blijven schommelen, net zoals we tijdens de vorige droge perioden zagen.

Deze lage afvoer houdt in ieder geval aan t/m 10 november, waarna er mogelijke een omslag komt als er inderdaad op 10 en 11 november regen gaat vallen in het stroomgebied. De verwachting van afgelopen middag liet dat zien, maar ik hou nog een slag om de arm, omdat eerdere verwachtingen dit nog helemaal niet lieten zien. Mocht het wel gaan regenen, dan kan de afvoer vanaf 11 of 12 november gaan stijgen. Volgende week is hier meer over te zeggen.

De vele regen van de laatste dagen doet vermoeden dat aan de langdurige droogte in het stroomgebied een einde is gekomen en eventjes is dat ook zo, maar zodra de regen later vandaag het stroomgebied heeft verlaten, keren hogedrukgebieden weer terug. Alsof er niets gebeurd is, bepalen zij de komende twee weken het weer in de stroomgebieden en dat betekent droog weer en weer dalende waterstanden vanaf het eind van de komende week, als het water dat nu gevallen is, weer is afgevoerd. De Rijn stijgt ongeveer een meter en de Maas van 30 naar 250 m³/s, maar beide zijn dit extra water over circa 2 weken ook alweer bijna kwijt. In het waterbericht leest u de details.

Water van de week

Net zo snel als de regen kwam, is de nattigheid de komende dagen ook weer voorbij.

De afgelopen paar dagen liet de Atlantische Oceaan zien dat er zich nog steeds lagedrukgebieden kunnen ontwikkelen, die met veel regen en ditmaal ook veel wind, West-Europa kunnen bereiken. Op vrijdag passeerde depressie Austen pal over Nederland en wie die dag een neerslagradar heeft bekeken zag mooie beelden van de regenbanden die om de kern van het lagedrukgebied heen draaien. En in de nacht van zaterdag op zondag passeer de depressie Boelo maar die had een veel noordelijkere koers; over Schotland via het noorden van de Noordzee naar het midden van Scandinavië.

Nederland was deze dagen één van de natste gebieden van West-Europa en in een brede band vanaf het zuidwesten over het rivierengebied naar de Achterhoek viel in 3 dagen tijd 70 tot 80 mm regen, nabij Arnhem viel zelfs meer dan 100 mm. Dat zijn erg grote hoeveelheden voor 3 dagen tijd en het lokale watersysteem kan dat soms ook niet aan en wie nu door deze regio's rijdt zal soms grote plassen op het land zien staan.

Ook in de rest van Nederland viel regen, maar daar bleef het veelal bij 30 tot 50 mm, wat ook al vrij veel is. Oktober wordt in heel Nederland een natte maand, met op veel plaatsen meer dan 100 mm regen (normaal is ca 90) en op sommige plaatsen meer dan 150 mm. Waarschijnlijk hebben deze grote neerslaghoeveelheden te maken met de hoge temperatuur van de Atlantische Oceaan, waardoor de lucht daar veel meer vocht kan bevatten en dat levert bij ons een hoge neerslagintensiteit op als regenzones passeren.

Dat belooft wat voor de komende winter, want in combinatie met de uitzonderlijk sterke El Niño, die zich boven de Grote Oceaan heeft ontwikkeld, is de kans groter dan normaal dat het een winter wordt met een hoge depressieactiviteit. Als al die lagedrukgebieden meer regen met zich meebrengen, dan kan het een erg nat winterseizoen worden en ook nog een nat voorjaar.

Een El Niño is overigens geen garantie op een natte winter, er zijn keren geweest dat het niet natter was dan normaal, maar het weerfenomeen lijkt vaak wel invloed te hebben tot in onze regio. Een voorbeeld daarvan is de zeer natte winter van het jaar 2023/24, toen vanaf oktober t/m mei in De Bilt meer dan 1.000 mm viel, terwijl 550 het langjarig gemiddelde is.

Voorlopig schakelt het weer in onze omgeving trouwens weer terug op een lagere versnelling en krijgen we te maken met het bekende hogedrukweer dat afgelopen maanden dominant was. Vandaag trekt de regen van Boelo naar het zuiden weg, maar daar is het regengebied al minder actief omdat boven de Alpen een rug van hoge druk is blijven liggen, die tegengas geeft. Op dinsdag volgt nog een zwakke regenzone behorend bij een volgend lagedrukgebied dat vanaf Schotland afbuigt naar het noordoosten. Hoge druk is dan al sterker aanwezig boven Centraal-Europa en dit houdt de intensievere regen op afstand.

Daarna strekt de hoge druk zich over vrijwel heel Europa uit en lijkt het tot en met het weekend van 7-8 november vrijwel droog te blijven. Het is opvallend hoe makkelijk de atmosfeer weer terugkeert naar dit weerpatroon. Vooral in Centraal-Europa heeft dat tot nu toe voor een veel droger jaar gezorgd dan normaal en het is daardoor dat Rijn en Maas zo lang al met (zeer) lage afvoeren kampen. Maar van deze lage standen nemen we nu even afscheid, want eerst mogen de rivieren het vele water dat de afgelopen dagen is gevallen naar zee af gaan voeren.

Rijn stijgt nog 1 meter tot ca 7,5 m NAP, daarna weer dalend naar onder 6,5 m NAP.

Vorige week was al duidelijk dat het rondom het huidige weekend flink nat zou gaan worden en de timing van de neerslaggebieden is goed uitgekomen. Toch wel knap van de weermodellen dat ze een week vooruit van lagedrukgebieden die dan nog niet bestaan de koers en kerndruk kunnen voorspellen tot op een paar 100 km nauwkeurig. Het gaat niet altijd zo goed, maar bij dit soort dynamisch weer gaat het opvallend vaak wel goed.

In Nederland viel, zoals ik hierboven al schreef, zeer veel regen en ook in het aan ons land grenzende Duitse deel van het stroomgebied viel vaak meer dan 50 mm. Wat verder naar het zuiden en oosten bleven de hoeveelheden kleiner, met in de omgeving van Frankfurt ongeveer 30 tot 40 mm, en in Zuid-Duitsland nog wat minder en in Zwitserland bleef het bij 10 tot 20 mm. Het zijn daarom vooral de meer noordelijke zijrivieren van de Rijn die nu gaan stijgen; vanuit de Zuid-Duitse Bovenrijn hoeven we niet veel extra water te verwachten.

Bij Lobith is de stand sinds gisteren al gaan stijgen van water dat direct over de grens viel in het stroomgebied van de Lippe en vandaag volgt het eerste water vanuit de Ruhr. De stand die op donderdag nog gedaald was tot 6,24 m NAP (19 cm boven het laagterecord van 30/9) steeg weer wat en passeerde vanmorgen de 6,5 m. De afvoer is in de laatste 2 dagen alweer ruim 100 m³/s gestegen tot 725 m³/s.

In de loop van vandaag en de 3 dagen daarna komt steeds meer water vanuit andere zijrivieren aan en gaat de stand met zo’n 25 tot 30 cm per dag omhoog. Vooral de Moezel zorgt voor extra water (ca 250 m³/s), goed voor bijna de helft van de stijging. In de nacht van maandag op dinsdag verwacht ik dat de 7 m wordt overschreden (900 m³/s) en op dinsdag in de loop van de dag 7,25 m NAP  (1.000 m³/s). De piek van het golfje bij Lobith verwacht ik op woensdag en donderdag 28-29/10 bij een stand rond 7,5 m NAP (+/- 10 cm) en een afvoer van 1.100 m³/s (+/- 50 m³/s).

Dit lijkt heel wat na de lange periode dat de afvoer schommelde rond de 600 m³/s, maar 1.100 m³/s is nog steeds ruim 600 m³/s minder dan het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar. In andere jaren zouden we bij deze afvoer van een lage afvoer spreken. Het is nu nog helemaal duidelijk hoe het water uit de verschillende zijbeken samenvalt in de Rijn, dus misschien stijgt de stand nog 10 cm meer, maar 8 m NAP of meer zit er niet in.

Meer regen wordt vanaf nu niet meer verwacht, dus is al wel duidelijk dat na de piek ook weer een daling volgt. Eerst gaat het nog niet zo snel want Er is ook nog wat water onderweg vanuit Zuid-Duitsland, maar vanaf zaterdag daalt de stand met zo’n 15 cm per dag. In de loop van zondag 1 november verwacht ik dat de 7 m NAP weer wordt onderschreden en op woensdag 4 of donderdag 5 november kan de 6,5 m NAP weer bereikt worden.

Tot die tijd wordt geen regen verwacht en daarom verwacht ik dat de stand ook na 5 november nog blijft dalen, maar dan wat langzamer. In het weekend van 7/8 november zou de 6,3 m NAP zelfs weer bereikt kunnen worden en zijn we weer bijna terug op het niveau van voor de piek. Een meer stabiele stijging lijkt er voorlopig dit najaar nog niet in te zitten.

Maas stijgt vandaag naar ca 250 m³/s, maar afvoer zeer onregelmatig.

De hele afgelopen week bedroeg de Maasafvoer bij Maastricht niet meer dan en zeer lage 25 tot 30 m³/s. De regen vanaf vrijdag heeft daar meteen verandering in gebracht en gisteren al steegs de afvoer flink. Nadat op woensdag en donderdag de neerslaghoeveelheden nog lager uitpakten dan eerder werd verwacht, sloeg het weer vaaf vrijdag om.

Op vrijdag viel al zo’n 10 tot 20 mm, maar het meeste daarvan nog aan de zuidkant ven de Ardennen. Op zaterdag viel 20 tot 30 mm en in de nacht van zaterdag op zondag was de klapper met 25 tot 35 mm en op de hoogste delen van de Ardennen rond 50 mm.  Samen viel er dus zo’n 50 tot 75 mm en dat is doorgaans voldoende voor een flinke stijging. In de winter kan de afvoer daardoor wel 1.000 m³/s stijgen en in de andere jaargetijden is dat voldoende voor 350 tot 500 m³/s. Nu was het nog iets minder omdat de uitgangspositie een langdurige droge periode was.

Het lastige is dat die werkelijke afvoer moeilijk is na te gaan omdat er vanwege het stuwbeheer in Wallonië vooral hogere pieken werden doorgegeven, die de Maas bij Maastricht tot 600 m³/s lieten stijgen, gevolgd door weer een periode met maar weinig water. Als we een beetje optellen wat er uit de zijbeken in de Ardennen is gekomen, dan kom ik op zo’n 275 à 300 m³/s.

De beken in de Ardennen bereiken op dit moment ongeveer hun hoogste afvoer en de verwachting is dat ze de komende uren weer gaan dalen. Voor Maastricht betekent dat dat de afvoer daar eerst nog even hoog blijft en vanaf komende nacht weer gaat dalen. De komende dagen en zelfs weken worden weinig regen verwacht dus gaat de afvoer ook weer heel snel omlaag.

Aan het eind van de komende week verwacht ik dat de afvoer weer tot circa 100 m³/s zal zijn gedaald, en omdat het droge weer zeer waarschijnlijk ook na het komend weekend nog aanhoudt, gaat de afvoer dan verder omlaag naar waarden tussen 70 en 50 m³/s. Ook bij de Maas is er voorlopig geen zicht op een overgang naar meer gemiddelde afvoeren voor de tijd van het jaar en waarschijnlijk hoeven we daar in de eerste helft van november ook niet op te rekenen.