U bent hier

In de Rijn passeert morgen een kleine piek, daarna dalend; Maasafvoer blijft laag

Nog bijna een week blijft het erg warm en droog. Onweersbuien zijn wel mogelijk, maar op voorhand is het altijd lastig om aan te geven waar die ontstaan. Dat bleek ook vandaag toen boven het zuiden van Limburg en de aangrenzende delen van België en Duitsland vrij plotseling forse buien ontstonden. Op de afvoer in de rivieren hebben deze buien niet zo veel impact, daarvoor zijn ze te plaatselijk. Voorlopig dalen de rivierstanden daarom. Hoe ver die daling doorzet leest u in dit bericht en ook hoe het weer zich na de warmte naar verwachting zal ontwikkelen.

Tropische omstandigheden houden nog groot deel van de week aan

Wat in juli niet lukte gebeurde wel in augustus. Een hogedrukgebied wist zich voor langere tijd boven Scandinavië te settelen, waardoor de wind boven de stroomgebieden uit het oosten kon gaan waaien en zeer warme en droge lucht werd aangevoerd. Deze situatie houdt nog aan tot donderdag, misschien vrijdag, waarna het weer langzaamaan om zal slaan naar koelere omstandigheden en ook neemt de kans op neerslag toe.

De week begon nog heel anders met in de Alpen veel neerslag waardoor er een kleine piek ontstond in de Rijn die nu bij Nederland is aangekomen. Met een noordenwind werd lucht tegen de Alpen opgestuwd, waardoor er veel regen viel en de lucht was toen nog zo koud dat er boven de 2300 meter zelfs sneeuw viel. Lokaal vormde zich een pak van 20 tot 30 cm. een lang leven was de sneeuw niet beschoren, want een paar dagen later liep de temperatuur ook in de Alpen al weer op tot boven de 25 graden.

De rest van de week verliep droog, maar inmiddels is de atmosfeer vanwege de grote hitte lokaal onstabiel geworden en kunnen er lokaal stevige buien ontstaan. Een zo'n gebied trok vandaag over België en activeerde vandaag boven het zuiden van Limburg. Onverwacht viel daar 1 tot 1,5 cm regen. Inmiddels is boven Midden Frankrijk een nieuw buiengebied ontstaan, dat ook naar het noorden trekt en waarschijnlijk morgen op meer plaatsen in Nederland een bui op kan leveren. 

Lokaal kan er bij dergelijke buien wel wateroverlast ontstaan, maar op de afvoer in de Maas en de Rijn is de impact meestal maar klein. Op donderdag ontwikkelt zich een klein lagedrukgebied in onze omgeving en dan draait de wind naar het zuidwesten. Het wordt dan wat koeler, maar de lucht wordt ook veel vochtiger en de kans op buien die in een groter gebied neerslag brengen neemt dan toe. 

Op vrijdag wordt nu verwacht dat in zowel het stroomgebied van de Maas als van de Rijn flink wat regen kan vallen. Zaterdag verloopt dan weer grotendeels droog, maar op zondag passeert opnieuw een regengebied.  Ook voor de week daarna is de verwachting dat er zo nu en dan regen kan vallen. Na de droge start van augustus zou de tweede helft van de maand dus wel eens flink wat natter kunnen gaan verlopen. Het blijft echter nog wel even afwachten of dit uit gaat komen; in juli droogde de verwachting gedurende de week ook steeds flink op en vielen de neerslaghoeveelheden uiteindelijk vaak veel kleiner uit dan eerder was voorzien.

Rijn steeg bijna 1 meter, maar daalt ook weer snel

De Rijn beleefde een bijzondere week, want terwijl het in Nederland zeer warm en droog was, steeg de waterstand met bijna 1 meter van ca 8,3 m morgenochtend. De afvoer nam daarbij toe met bijna 500 m3/s van 1075 m3/s in het begin van de week tot ca 1525 m3/s tijdens de piek. In een twitter-bericht had ik in het begin van de week gemeld dat de stand zelfs naar 9 m zou kunnen gaan, maar dat kwam niet uit. De piek viel in Zuid Duitsland al wat lager uit en zakte onderweg ook sterker in dan ik had verwacht. 

De hoogste stand zal in de loop van de komende nacht bij Lobith passeren, waarna de stand in de loop van de maandag weer gaat dalen. Omdat het verder de hele week droog is gebleven in het stroomgebied, zal de waterstand uiteindelijk weer terug gaan naar het lage niveau van het begin van de week. Dit duurt echter wel wat langer omdat de daling trager verloopt dan de stijging. Ieder dag gaat er eerst ca 10 tot 15 cm van de stand af, later afnemend tot 5 tot 10 cm. Op donderdag verwacht ik dat de 8 meter weer wordt onderschreden; de afvoer zal dan rond de 1300 m3/s zijn uitgekomen. 

Ook in en na het komend weekend zet de daling nog door en in het midden van de week na het weekend, dat is rond 19 augustus, kan de stand dan weer bij 7,5 m zijn uitgekomen en de afvoer rond de 1100 m3/s. Als er inderdaad vanaf de 14e augustus neerslag gaat vallen in het stroomgebied, dan zou dat daarna weer voor een (lichte) stijging kunnen gaan zorgen. Daarover volgende week meer.

De flinke regenval in Zwitserland vond vooral in de Alpen plaats, dat is stroomopwaarts van de grote meren die er in Zwitserland zijn, zoals de Bodensee en het Vierwoudstedenmeer. Deze meren bufferen altijd een groot deel van het water dat vanuit de Allpen wordt aangevoerd, als de afvoer daarvandaan plotseling toeneemt. De pieken stroomafwaarts van de meren vallen daarom nooit zo hoog uit als in het hooggebergte zelf. Het betekent echter ook dat de afvoer vanuit de meren naar een wat hoger niveau wordt getild. Zo nam de afvoer vanuit de Bodensee toe van 310 naar 370 m3/s en ook vanuit de andere meren nam de afvoer met enkele tientallen m3/s toe. 

De komende weken wordt dit extra water vanuit de meren langzaam afgevoerd en dat kan wel 3 tot 4 weken duren. Het zorgt ervoor dat de Rijn verder stroomafwaarts minder snel naar een laag niveau daalt.  In vergelijking met 2018, toen de zomer ook erg droog was en dergelijke perioden met veel regen in de Alpen bijna niet voorkwamen, is de afvoer in 2020 alleen al vanuit de Bodensee ca 140 m3/s hoger. De kans dat de afvoer later dit najaar net zo laag wordt als in 2018 is daarom niet zo groot. Of er zou nu een langdurige droge periode aan moeten breken, maar daar ziet het niet naar uit.

Maasafvoer blijft laag

De afvoer bij Maastricht is gedaald naar ca 25 tot 30 m3/s. Dat is slechts 30% van de normale afvoer in deze tijd van het jaar. Voorlopig wordt er niet voldoende regen verwacht om de afvoer weer wat te laten stijgen. De buien die vandaag in de Ardennen vielen kunnen voor een kleine opleving zorgen, maar die zal niet lang duren.

De rest van de week  zal de afvoer rond de 30 m3/s blijven schommelen. Pas op vrijdag wordt er op; wat uitgebreidere schaal regen verwacht, en als de verwachting klopt op zondag daarna weer. Als dat uitkomt, zou dat vanaf dat weekend voor een kleine stijging kunnen zorgen. Omdat het al lange tijd erg droog is in het stroomgebied van de Maas is er echter veel regen nodig voor een wat grotere stijging. Voorlopig ziet het daar niet naar uit. 

De Maasafvoer mag dan zeer laag zijn, er is een zijrivier die altijd voor een heel stabiele aanvoer zorgt. Dit is de Roer, die bij Roermond in de Maas uitmondt. Bovenstrooms in het Duitse deel van het stroomgebied zijn daar ooit grote stuwmeren aangelegd en daarin wordt 's winters erg veel water opgeslagen, dat dan in de loop van de zomer weer deels wordt afgevoerd. De afvoer van de Roer wordt daarmee de hele zomer op een vrij constant niveau gehouden van ca 10 m3/s.

De afvoer bij Maastricht bedraagt nu maar ca 30 m3/s, waarvan dan ca 13 m3/s per seconde via de Zuid Willemsvaart wordt afgeleid. Via de Grensmaas en het Julianakanaal samen stroomt dan nog maar ca 17 m3/s naar het noorden. De 10 m3/s die er bij Roermond dan aan wordt toegevoegd is dus een welkome aanvulling voor het meer benedenstroomse deel van de Maas.