U bent hier

Eerst regenachtig, daarna droog

De eerstkomende dagen houdt het wisselvallige weer nog aan en is er vooral in Zuid Nederland nog flink wat regenval te verwachten. Ook in de stroomgebieden van de rivieren verlopen de eerste dagen van de week nat en dat levert daarom stijgende waterstanden op. Vanaf de tweede helft van de week verdwijnt het voor ons weer bepalende lage drukgebied boven de Britse eilanden naar het noorden en komt een hoge drukgebied in beeld dat ons weer gaat domineren. Dit hoge drukgebied is vrij plotseling op de weerkaarten verschenen, want 2 dagen terug leek het onstabiele weer nog van geen wijken te weten. Zo kan het weer soms ook voor een verrassende wending kiezen. Het is niet onwaarschijnlijk dat hiermee ook een wat langere droge periode aanbreekt. Voor de rivieren betekent het dat nu de aanvankelijke stijging er weer een (wat langere) daling kan volgen.

In dit bericht de bekende weer- en waterverwachting en aan het eind een terugblik op de neerslag van de afgelopen week, die niet de door mij verwachte stijging van de Rijn tot 1750 m3/s opleverde.

Augustus verloopt nat in groot deel Nederland

Voor het deel van de Nederlanders dat nog vakantie had, was het niet de beste week, maar voor diegenen die afhankelijk zijn van zo nu en dan regenval was het juist een goede week. Voor het eerst sinds lange tijd lag Nederland weer eens in de baan van regengebieden die vanaf de Atlantische Oceaan het Europese continent op werden gestuurd. In de vorige zomer bijvoorbeeld was dit weertype in het geheel niet opgetreden. Het leverde de afgelopen week op veel plaatsen meer dan 5 cm regen op en augustus is lokaal nu al een ruim te natte maand. Alleen het zuiden van Nederland ontvangt bij dit soort weersituaties vaak minder neerslag en hier zijn een aantal plaatsen nog steeds aan de droge kant. Daar lijkt vandaag, zondag, echter ook verandering in te komen, want een kleine regenstoring trekt vooral over de zuidelijke helft van Nederland.

Ook al viet er veel neerslag, dat wil nog niet zegen dat het grondwaterniveau er door werd aangevuld. In de zomermaanden dringt het grootste deel van het regenwater  doorgaans niet verder in de bodem door dan in de bovenste (zgn onverzadigde) zone. Hier wortelen de meeste planten en in het groeiseizoen zuigen deze het meeste water op voordat het het grondwater bereikt. Pas vanaf oktober, als het groeiseizoen eindigt, begint het seizoen dat het grondwater weer structureel kan worden aangevuld.

Regenzone brengt komende dagen veel neerslag in de stroomgebieden

De regenzone die zondag boven het zuiden van Nederland ligt, trekt daarna langzaam naar het zuiden en brengt eerst ook in de Ardennen en Midden Duitsland flink wat regen. Hiervan profiteren de Maas en (in het stroomgebied van de Rijn) de Moezel. Op maandag komt de regen dan aan de noordzijde van de Alpen aan, waar het front twee dagen blijft slepen en er veel regen kan vallen. Lokaal wordt 7 tot 8 cm verwacht, wat voldoende is voor een kleine watergolf in de Rijn.

Rijn daalt deze week langzaam, vanaf volgend weekend stijgend

De Rijn steeg in het begin van de week naar iets boven de 1500 m3/s en bleef daarna vrijwel stabiel rond deze afvoer. Ik had verwacht dat er nog een tweede golfje achteraan zou komen, maar dat water is voorlopig achtergehouden. Daarover hieronder meer. Na de stijging schommelde de Rijn de hele verdere week rond de 1500 m3/s. Omdat in het stroomgebied de afgelopen dagen niet veel regen viel, is eerst nog een heel lichte daling te verwachten, tot ca 1450 m3/s op dinsdag. De waterstand bij Lobith bedraagt dan ca 8,2 m.Daarna volgt eerst een lichte stijging als het water aankomt dat morgen in midden Duitsland valt. Ik verwacht een afvoer van ca 1550 m3/s aan het begin van het volgend weekend. De waterstand daarbij bedraagt 8,4 m.

Daarna volgt een wat verdere stijging als het water dat op maandag en dinsdag in Zwitserland valt, arriveert. De hoogste afvoer verwacht ik bij Lobith in het begin van de week na volgend weekend, rond 1750 m3/s en de waterstand zal dan ca 8,7 m bedragen. De neerslag die dit gaat veroorzaken moet nog vallen, dus het blijft nog afwachten of deze afvoeren ook daadwerkelijk gehaald gaan worden.

Omdat er vanaf komende woensdag een langere droge periode lijkt aan te breken in het stroomgebied verwacht ik dat de afvoeren en waterstanden vanaf  het midden van de volgende week, dus vanaf 27 augustus, ook weer langere tijd gaan dalen. 

Maas klimt uit dal

Na een maandenlange erg lage afvoer is de Maas de afgelopen week weer eens wat gestegen. Er viel voldoende neerslag in de Ardennen voor een beperkte stijging en van woensdag t/m vrijdag schommelde de afvoer bij Maastricht rond de 75 m3/s. Gisteren viel er ook regen,  maar vooral zondag staat er ook veel regen op het programma en is een verder stijging mogelijk, naar 150 tot mogelijk 200 m3/s op maandag.

Dit is zelfs boven de gemiddelde zonerafvoer, maar lang zal dit niet duren. Vanaf maandag al wordt het voor langere tijd droog in het stroomgebied en daarom zal de afvoer in de tweede helft van de komende week weer snel gaan dalen. Volgend weekend zal de afvoer dan alweer onder de 75 m3/s zakken en na het weekend ook weer onder de 50. Een nieuwe stijging zit er de komende week tot 10 dagen niet in.

Rijn sloeg water van vorige regenperiode tijdelijk op

in mijn vorige bericht verwachtte ik dat de Rijn bij Lobith rond deze tijd zou stijgn naar ca 1750 m3/s. Het was toen al niet helemaal duidelijk wat de regenval zou doen en uiteindelijk pakte het nog weer anders ui dan in de verwachting van dat moment. Er viel wel veel neerslag in Zwitserland, maar dit viel vooral in de Alpen, in het meest stroomopwaartse deel van het stroomgebied van de Rijn. De rivieren die hier ontspringen, stromen onderweg eerst uit in de grote Zitserse meren zoals de Bodensee en het Vierwoudstedenmeer. Een groot deel van het extra water wordt daar dan eerst in opgslagen voodat het weer door stroomt. Bij de Bodensee nam de instroom bijvoorbeeld toe met ca 1000 m3/s, terwijl de uitstroom met slechts 50 m3/s steeg.

Als we de situatie bij de Bodensee wat nauwkeuriger bekijken, dan zien we dat het waterpeil hier in de 3 dagen na de regenval met ca 30 cm steeg. Dat betekent dat er alleen al in dit meer circa 160 miljoen m3 water werd opgeslagen. Dat water wordt nu de komende weken vertraagd doorgevoerd. Als we nu de mate waarin de afvoer vanuit de Bodensee steeg (50 m3/s) delen op dit grote getal, dan kunnen we berekenen dat het ruim 5 weken duurt voordat deze voorraad is opgebruikt. 

De neerslag van één forse regendag in de Alpen zorgt er dus voor dat de Rijnafvoer bij Lobith tot eind september ca 50 m3/s hoger zal blijven. Dat komt goed uit want dat is de periode dat de Rijnafvoer doorgaans aan de lage kant is. In de andere grote meren werd deze week ook nog eens 60 miljoen m3 opgeslagen. De opslagduur daarvan is wat korter, maar toch ook goed voor ca 30 tot 40 m3/s extra water in de komende 3 weken.

Deze eenvoudige rekensom laat zien hoe belangrijk de meren in Zwitserland zijn voor de Rijnafvoer. Ze zorgen ervoor dat de neerslag die er doorgaans in de Alpen veel valt in de zomer over een langere periode wordt uitgesmeerd, zodat de gemiddelde Rijnafvoer ook in het najaar nog relatief hoog blijft.