U bent hier

Natte week voor de boeg, Rijn en Maas stijgen

De afgelopen week verliep droog in de stroomgebieden met dalende waterstanden tot gevolg, maar de komende week gaat natter te gaan verlopen en Rijn en Maas zullen daarom gaan stijgen. Daarmee lijkt er, in ieder geval voorlopig, een einde te komen aan de periode van voor de tijd van het jaar zeer lage waterstanden. In het waterbericht leest u de uitgebreide verwachting voor de komende week.

Deze week ontbreekt de rubriek Water Inzicht

water van de week

Lagedrukgebieden bepalen voorlopig het weer in de stroomgebieden

De afgelopen week is er niet veel regen gevallen in de stroomgebieden. Een hogedrukgebied boven het noorden van Europa hield regengebieden op afstand en omdat de lucht vrij koel was, werd ook de buiigheid onderdrukt. Boven Nederland vielen in het begin van de week nog wel enkele buitjes, maar in het stroomgebied van de Maas bleef het helemaal droog en in het stroomgebied van de Rijn vielen alleen in de Alpen wat buien. 

Halverwege de week ontwikkelde zich een klein lagedrukgebied boven het zuiden van Frankrijk en dat zorgde voor de aanvoer van veel warmere lucht boven Midden Europa, waar vervolgens stevige buien ontstonden. Vanaf vrijdag heeft het buiige weer ook de stroomgebieden bereikt en sindsdien is er lokaal al veel regen gevallen in Oost Frankrijk en Zuid Duitsland en de Alpen. Afgelopen nacht bereikten de buien de Ardennen en later vandaag trekt een zone met buien over Nederland naar het noorden. 

In met name het oosten en zuidoosten van Nederland kan meer dan 2 cm regen vallen, lokaal oplopend tot 5 cm. Voor buiig weer is dat niet ongewoon, maar het ziet er naar uit dat het over een vrij groot gebied flink kan gaan regenen omdat de regenval samenhangt met een klein lagedrukgebied dat van zuid naar noord overtrekt. De vele regen betekent voorlopig een einde aan het oplopende neerslagtekort, dat vooral in het zuidoosten van Nederland al erg hoog was geworden voor de tijd van het jaar. 

Zondag vallen ook in de stroomgebieden van Rijn en Maas nog buien en dat levert wat extra water op voor de rivieren. Maandag verloopt vrijwel droog, maar dinsdag en vooral woensdag ontstaan nieuwe buien boven de stroomgebieden. Ook in Nederland kan woensdag weer aardig wat regen vallen. Vanaf donderdag breidt een hogedrukgebied vanaf de Atlantische Oceaan zich tot over Midden Europa uit en daardoor wordt de buiigheid enkele dagen onderdrukt.  

Het hogedrukgebied kan zich echter niet sterk ontwikkelen en vanaf zondag dringt dan vanaf de Oceaan een nieuwe regenzone door tot West Europa. De hoofdmoot van de neerslag lijkt dan boven Nederland, België en Frankrijk te vallen. Een week van tevoren kan de plaats waar de meeste neerslag valt nog wel weer veranderen, maar het geeft vooral aan dat regengebieden de komende tijd makkelijk het Europese vasteland weten te bereiken. Waar de regen dan precies valt is meestal pas een paar dagen van tevoren met meer zekerheid te zeggen. 

Rijn bereikt deze week zijn laagste punt en klimt daarna uit het dal

De maand mei is in het stroomgebied van de Rijn erg droog verlopen. gemiddeld viel slechts 50% van de langjarig gemiddelde hoeveelheid regen. In april was wel ongeveer de normale hoeveelheid regen gevallen, maar de meeste regen viel toen in de eerste 10 dagen, dus was het al vanaf midden april erg droog. De afgelopen week verliep ook nog grotendeels droog en daarom daalde de Rijnafvoer bij Lobith deze week tot slechts 1250 m3/s.

Dat is erg laag voor de tijd van het jaar en slechts een handjevol jaren kwam in deze tijd van het jaar  op zo'n lage waarde uit. Daarbij twee recente jaren (2011 en 2020), maar ook 4 van eerder uit de meetreeks (1934, 1957, 1976 en 1991). In de meeste jaren gaat de afvoer van de Rijn in deze tijd van het jaar oplopen. Het smeltwater van de sneeuw uit de voorgaande winter bereikt in juni zijn hoogtepunt en ook neemt de buiigheid in de Alpen in deze tijd van het jaar bijna altijd toe.

Het ziet er naar uit dat ook dit jaar de Rijnafvoer nu gaat stijgen, al hoewel nog niet is te zeggen hoe lang die stijging aanhoudt. Van de hierboven genoemde 7 jaren waren er ook 4, waarbij het zomergemiddelde ongeveer naar normale waarden steeg, 1 waarbij er niet veel veranderde (2020) en 2 waarbij in de zomer de afvoer nog verder daalde (1934 en 1976). 

Om de afvoer dit jaar op een hoger niveau te krijgen is wel flink wat regen nodig. Want behalve mei was ook maart erg droog in Duitsland en de aanvoer vanuit belangrijke zijrivieren van de Rijn zoals de Moezel en de Main is aan de lage kant. Er is daarom heel wat neerslag nodig om de basisafvoer weer wat op te tillen. De komende week lijkt een begin gemaakt te worden met nattere omstandigheden, maar het blijft afwachten tot hoe lang dat voortduurt en of de droogte later in juni niet toch terug keert.

De waterstand bij Lobith is nu tot ca 7,75 m +NAP gedaald (afvoer ca 1225 m3/s) en daar gaat misschien nog een paar centimeter vanaf, maar dinsdag begint dan een lichte stijging. Op donderdag 9/6 kan de stand de 8 m+NAP weer overschrijden (afvoer 1350 m3/s) en in het weekend (11 en 12/6) wordt voorlopig de hoogste waarde bereikt van ca 8,3 tot 8,4 m +NAP.  De afvoer is dan gestegen tot net boven de 1500 m3/s. 

Na het weekend gaat de stand waarschijnlijk weer wat omlaag, maar als er inderdaad in dat weekend ook veel regen gaat vallen, zoals nu wordt verwacht, dan zal er later in de week na het komend weekend een verdere stijging volgen. Op dit moment is echter nog onzeker of en hoeveel regen er dan gaat vallen. Een lange droge periode en dan verder dalende waterstanden wordt echter niet verwacht.

Maas stijgt naar boven de 100 m3/s

Bij Maastricht is de afvoer in de afgelopen week gedaald tot tussen de 50 en 60 m3/s. Voor de tijd van het jaar is dat erg laag, maar bij de Maas gebeurt dat vaker. Sinds het begin van de metingen in 1911 zijn er zo'n 15 jaren geweest met vergelijkbare of nog iets lagere afvoeren. Daarvan zijn er maar liefst 6 opgetreden sinds 2010 (10, 14, 15, 17, 20 en 22). Eerder in de meetreeks waren er soms ook clusters van meerdere jaren met lage juni-afvoeren, maar zoveel als in de afgelopen 13 jaar is niet eerder gebeurt. 

Aan de lage afvoeren komt al op korte termijn een eind, want afgelopen nacht is al flink wat regen gevallen in delen van de Ardennen en vandaag komt daar nog een paar centimeter bij. De afvoer bij Maastricht is daardoor nu al licht gaan stijgen en zal vanavond nog wat verder stijgen. Morgen kan de afvoer dan weer even boven de 100 m3/s uitstijgen. Waarschijnlijk is de stijging van korte duur, want maandag en dinsdag valt er weinig regen.

Dit is de daggemiddelde waarde, tijdelijk kan de afvoer nog hoger zijn. Vooral bij buien zijn er soms korte pieken die ontstaan als er vanaf het uitgestrekte verharde oppervlak in het Maasdal tegelijkertijd veel water naar de rivier stroomt. 

In Noord Frankrijk is vannacht lokaal ook veel regen gevallen en dat komt pas over enkele dagen bij Maastricht aan. Veel zal het niet zijn, maar het  zorgt ervoor dat de afvoer niet meteen weer naar 60 m3/s terug zakt. Op woensdag kan er weer regen vallen en mogelijk dat de afvoer dan weer naar 100 m3/s of iets hoger stijgt. Van donderdag t/m zaterdag wordt weinig regen verwacht en dan kan de Maas weer wat dalen.

Vanaf zondag geven de verwachtingen nu veel regen aan voor het stroomgebied van de Maas. Als dat uit komt dan kan de afvoer na het volgend weekend nog verder stijgen. Deze verwachting is nu echter nog onzeker. In de loop van de week wordt meer duidelijk over de neerslag in en na het volgend weekend.