U bent hier

Veel regen verwacht en waterstanden blijven aan de hoge kant

Ook de komende week verloopt nat, zelfs nog wat natter dan de afgelopen week en de waterstanden zullen daarom weer gaan stijgen. Niet dat ze heel veel gedaald waren, zowel de afvoer van de Rijn als de Maas is al de hele maand bovengemiddeld hoog. Een groot hoogwater lijkt er voorlopig niet aan te komen, maar omdat er ook geen langere droge periode in het verschiet is, is het niet uitgesloten dat er later in maart nog wel een hoogwater volgt. De laatste tijd zijn er veel berichten over de slechte sneeuwcondities in de Alpen. Op wat grotere hoogte valt dat nog wel mee en dat is belangrijk voor de Rijn, omdat als de sneeuw in het voorjaar smelt dit een belangrijke bron van water is. In dit bericht een uitstapje naar de Alpen om de stand van zaken op te nemen.

Regengebieden volgen elkaar in snel tempo op

De afgelopen week verliep in de stroomgebieden wat droger dan de weken daarvoor. Een hogedrukgebied breidde zijn invloed vanaf de Atlantische Oceaan wat meer naar Midden Europa uit en de meer intensieve regengebieden trokken noordelijker over Europa. Nederland lag nog wel in de zone waar meer regen viel en februari is dan ook hard op weg een zeer natte maand te worden. Volgende week zal ik in mijn bericht de balans opmaken hoe het met de neerslaghoeveelheden deze winter is gesteld. 

Het hogedrukgebied heeft zich nu weer teruggetrokken op de Atlantische Oceaan en de meer intensieve regenzones zullen in de loop van de week weer een meer zuidelijke koers gaan volgen. Vandaag trekt een actief regengebied eerst over Nederland en later ook over de Ardennen en Midden Duitsland. Maandag t/m woensdag valt overal in de stroomgebieden regen, maar de zone met de meeste regen ligt over Noord Frankrijk en Zuid Duitsland. Hogerop in de Middelgebergten zoals Eifel, Vogezen en Zwarte Woud kan dan ook wat sneeuw vallen. Vanaf woensdag krijgen ook de Alpen met veel neerslag te maken. Boven de 1500 m en vooral 2000 m kan 50 tot 75 cm verse sneeuw vallen. 

Donderdag lijkt een wat drogere dag te worden, maar op vrijdag en zaterdag is de kans groot dat er weer flinke hoeveelheden regen gaan vallen. Het wordt dan ook weer zachter en de sneeuw, die tegen die tijd in de Middelgebergten ligt, zal weer snel gaan smelten. Vanaf zondag ziet het er nu naar uit dat het weer droger wordt, maar waarschijnlijk is dat maar voor korte tijd, want de actieve zuidwestelijke circulatie houdt voorlopig nog wel even aan en de kans is groot dat het ook in de week na het volgend weekend regenachtig blijft.

Rijn schommelt bij Lobith rond 11,5 m +NAP, later in de week wat hoger

De Rijn daalde in het begin van de week langzaam, later wat sneller, maar de stand is met ca 11,4 m +NAP nog steeds aan de hoge kant. Normaal in deze tijd van het jaar is een stand van ca 10,5 m +NAP. Dat niveau wordt voorlopig niet bereikt. Eerst gaat de stand nog wel enkele decimeters omlaag tot ca 11 m, maar vanaf dinsdag volgt dan weer een stijging.

Eerst arriveert het extra water dat op zondag en maandag in Midden Duitsland is gevallen. De stand stijgt daardoor bij Lobith naar ca 11,5 m later de week. Aan het eind van de week arriveert dan ook het water dat op dinsdag en woensdag in Zuid Duitsland valt. De stand kan dan nog iets verder stijgen, maar veel hangt af van hoeveel regen er rond die tijd in Midden Duitsland gaat vallen. 

Voorlopig ziet het er niet naar uit dat de stand bij Lobith aan het eind van de week boven de 12 m uit zal komen. Mocht er vrijdag en zaterdag echter veel regen vallen in het noordelijke deel van het stroomgebied, waardoor de Moezel extra gaat stijgen, en dat gecombineerd met wat smeltwater vanuit de Middelgebergten, dan is een verdere stijging naar 12,5 m of 13 meter ook mogelijk. 

Ook op langere termijn is er geen daling in zicht van de waterstanden. Ook in de week na volgend weekend blijft het waarschijnlijk regenachtig en dan valt er al snel voldoende om het peil van de Rijn hoog te houden.

Maas stijgt vandaag en morgen naar ca 800 m3/s, later weer iets dalend

In de verwachting van afgelopen donderdag zag het er naar uit dat er vandaag veel regen in de Ardennen zou vallen, maar het intensieve regengebied trok noordelijker langs en bracht vooral in Nederland veel regen. Later vandaag krijgen ook de Ardennen nog een flink staartje mee van de regenzone, maar het zal waarschijnlijk niet voldoende zijn om de afvoer tot 1000 m3/s te laten stijgen. 

Op dit moment passeert er bij Maasstricht ongeeer 600 m3/s en ik verwacht dat dat later vandaag zal gaan stijgen naar een hoogste stand van ca 800 misschien 900 m3/s morgen overdag. Vanaf dinsdag t/m donderdag valt er wel neerslag, maar onvoldoende voor een verdere stijging. Het is ook wat kouder en boven de 400 à 500 m zal de neerslag daarom als sneeuw vallen, wat daar een laagje op kan leveren van zo'n 10 cm. Ik verwacht dat de afvoer van dinsdahg t/m donderdag weer zal dalen naar ca 700 m3/s.

Vrijdag volgt dan weer zachter weer en staat een nieuwe regenzone op het programma. Door de combinatie van flink wat regen en het smeltwater van de sneeuw is dan weer een stijging van de afvoer te verwachten. Misschien dat de 1000 m3/s in het volgend weekend dan wel wordt bereikt. Een veel hogere afvoer is voorlopig niet in zicht, daarvoor zijn de neerslaghoeveelheden die nu verwacht worden niet groot genoeg.

Sneeuwsituatie in de Alpen 

De sneeuw in de Alpen is voor de Rijn een belangrijke bron van water. Deze voorraad wordt altijd gedurende de winter aangevuld en smelt dan in de periode van half april t/m half juni. Tot ver in de zomer profiteert de Rijn hiervan omdat een deel van het smeltwater ook nog eens enkele maanden in de grote Zwitserse meren wordt opgeslagen. 

Er zijn jaren dat er weinig sneeuw valt in de Alpen en dat vertaalt zich dan vaak in lage Rijnafvoeren in de maanden mei t/m juli. De laatste weken verschijnen er regelmatig berichten in de media over de slechte sneeuwsituatie in de Alpen en dat zou dan een voorbode kunnen zijn van een voorjaar met lage Rijnafvoeren. Deze foto van het skigebied Schwartszee (bron SLF) laat goed zien hoe de situatie is. Rond de 1000 m waar het meer ligt, is er geen sneeuw te bekennen en de eerste sneeuw ligt pas enkele honderden meters hoger. 

Alpen Schwartszee.png

Skigebied Schwartszee op ca 1100 m hoogte
Skigebied Schwartszee op ca 1100 m hoogte

Op een recente satellietfoto van NASA (zie hieronder) is wel volop sneeuw te zien en in vergelijking met de situatie in 2019 (onderste foto) is er in de Alpen zelf ook niet zo heel veel verschil te zien. Wel valt op dat er in de lagere regionen van de Alpen en ook in de Jura en het Zwarte Woud duidelijk minder sneeuwbedekking is dan een jaar geleden.

Alpen en Zw W 22 feb 20.jpg

Satellietfoto van de Alpen van 22 feb 2020 met daarop aangegeven de begrenzing van het stroomgebied van de Rijn (rode lijn)
Satellietfoto van de Alpen van 22 feb 2020 met daarop aangegeven de begrenzing van het stroomgebied van de Rijn (rode lijn)

Alpen en Zw W 24 feb 19.jpg

Satellietfoto van de Alpen van 24 feb 2019 met daarop aangegeven de begrenzing van het stroomgebied van de Rijn (rode lijn)
Satellietfoto van de Alpen van 24 feb 2019 met daarop aangegeven de begrenzing van het stroomgebied van de Rijn (rode lijn)

Via de website van de SLF heb ik de waarnemingen van een aantal meetstation in de Alpen op een rij gezet. Ze zijn zo gekozen dat ze van laag (ca 1600 m) tot hoog (ca 2500 m) lopen. In de linkerkolom is de situatie van 2019 afgebeeeld in de rechterkolom de situatie van 2020.

Sneeuwhoogte Alpen.jpg

Sneeuwhoogte in de Zwitserse Alpen op 3 meetstations op respectievelijk ca 1600, 2100 en 2500 m  hoogte in 2019 (links) en 2020 (rechts)
Sneeuwhoogte in de Zwitserse Alpen op 3 meetstations op respectievelijk ca 1600, 2100 en 2500 m hoogte in 2019 (links) en 2020 (rechts)

Het goede nieuws is dat het met de dikte van de sneeuwlaag boven de 1500 m nog redelijk gesteld is. Zowel op 1600 m als op 2100 m is de dikte net iets minder dan in een gemiddeld jaar, op grote hoogte wordt ongeveer de gemiddelde waarde bereikt. Vorig jaar lag er op alle locaties meer sneeuw, maar dat ging veelal om niet meer dan 50 cm meer dan dit jaar. 

Vorig jaar was er vooral begin januari veel sneeuw gevallen, maar vanaf half januari brak een drogere periode aan en daardoor nam het sneeuwdek ook weer wat af. Dit jaar was het in januari ook vrij droog, maar in februari valt er juist weer veel neerslag. Het sneeuwdek is sinds begin fabruari weer gaan groeien, maar het valt op dat de dikte soms ook weer flink afneemt. Dit is het gevolg van de hoge temperaturen die soms optreden, waardoor er tot boven de 2000 m sneeuw wegsmelt. Er valt echter ook weer genoeg om dat enkele dagen later weer aan te vullen.

Wat verder opvalt dit jaar is dat de sneeuwgrens vaak erg hoog ligt en dat er daarom onder de 1500 m maar weinig sneeuw ligt. Vorig jaar lag de sneeuwgrens rond deze tijd van het jaar ca 500 m lager. De zone tussen 1000 en 1500 m is in de Alpen echter niet zo heel omvangrijk wat het areaal betreft en de bijdrage daarvan aan de waterafvoer van de Rijn later in het voorjaar is daarom niet zo groot.

Ook in de Middelgebergten (die liggen grotendeels tussen 1000 en 1500 m) ligt dit jaar erg weinig sneeuw. Voor de Rijn zijn dit de gebieden die meetsal in april voor wat smeltwater zorgen. Het ziet er niet naar uit dat die bijdrage dit jaar groot zal zijn, of er moet in maart nog wat veranderen. 

Voor wat de bijdrage van de Alpen aan de Rijnafvoer betreft, ziet het er allemaal nog niet zo slecht uit. De hoge temperaturen zorgen ervoor dat er pas boven de 1500 m een sneeuwdek aanwezig is, maar de dikte daarvan is ongeveer gemiddeld. De komende week herhaalt het weerbeeld zich van de afgelopen weken. Er wordt flink wat sneeuw verwacht (tot meer dan 50 cm nieuwe sneeuw), maar wederom vooral in de hogere regionen.

Het sneeuwdek op ca 2000 m hoogte zal daardoor verder aangroeien en de kans is groot dat het in de loop van maart ongeveer op het niveau uitkomt zoals in een normaal jaar. Mocht de wind in de loop van maart nog enige tijd naar het noordwesten draaien, wat in maart vaak gebeurt, dan kan het sneeuwdek zelfs nog wel wat dikker worden dan in een gemiddeld jaar. De noordwestenwind is namelijk koeler en de neerslagzones worden dan tegen het gebergte omhoog gestuwd; wat voor extra sneeuw kan zorgen. Voor de Rijnafvoeren in de periode mei t/m juli zou dat betekenen dat de kans op lage afvoeren dit jaar niet erg groot is.