maandag 12 februari 2018
In tweede helft van de week meer neerslag, maar slechts beperkte stijging waterstanden
De afgelopen week begon koud en droog in de stroomgebieden en de waterstanden in de rivieren daalden daardoor gstaag. In het weekend viel er wel wat neerslag, maar dat was grotendeels sneeuw en dit levert in de Middengebergten in België, Frankrijk en Duitsland nu een laagje sneeuw op van zo'n 20 tot 30 cm. Op de afvoer in de rivieren had deze sneeuwval ook vrijwel geen invloed. De eerstkomende 3 tot 4 dagen verlopen weer droog in de stroomgebieden en daarom blijven de waterstanden de hele week nog dalen.
Vanaf donderdag verandert het weerpatroon. Vanuit het westen stroomt zachtere lucht het Europese continent op en daarin trekken neerslaggebieden mee die vooral ten zuiden van Nederland neerslag gaan brengen. De weersituatie lijkt daarmee wel wat op die in januari, maar de hoeveelheden neerslag, die verwacht worden, zijn vooralsnog beperkt. Samen met de sneeuw die deels zal smelten kan dit vanaf het weekend weer voor stijgende waterstanden zorgen. De waterstanden in de Rijn en Maas zijn tegen die tijd echter weer zover gezakt dat ze rond de normale waarden staan voor deze tijd van het jaar. Een beperkte stijging zorgt dan niet meteen voor een nieuw hoogwater.
Rijn daalt bij lobith tot onder de 10 meter; later weer wat hoger
De waterstand bij Lobith is inmiddels gedaalt tot ca 10,5 m, dat is ruim 4 m lager dan tijdens het hoogwater van begin januari. De waterstand in de rivier is nu overal weer gedaald tot onder het niveau van de uiterwaarden. Toch zijn nog niet alle uiterwaarden drooggevallen, omdat het lang duurt voordat al het water weer is weggestroomd. Toen de uiterwaarden overstroomden liep het water vaak over de zomerkaden en was de uiterwaard snel vol, maar voor het leeglopen, moet het water vaak via betrekkelijk kleine sluisjes (zie foto rechts) en dat verloopt veel langzamer.
Ook wordt het water in sommige uiterwaarden vanaf een bepaald peil bewust vastgehouden. Voor de natuur in de uiterwaarden is het namelijk belangrijk dat het water in het voorjaar nog lang hoog staat en dat de waterlijn zich langzaam terugtrekt en er iedere dag nieuwe stukjes land droog vallen. Om zo'n situatie te bereiken is het belangrijk om na een hoogwatergolf het uitstromen van een uiterwaard op een bepaald moment te stoppen door het sluisje dicht te zetten.
De komende week daalt de waterstand in de Rijn langzaam verder met ca 15 cm per dag. Aan het eind van de week wordt dan bij Lobith de 10 m weer onderschreden. Vanwege de neerslag die vanaf donderdag gaat vallen, zal de stand zich vanaf zaterdag of zondag stabiliseren en dan langzaam weer wat gaan stijgen. Het laagste niveau dat bij Lobith wordt bereikt in het volgend weekend is ca 9,7 m. Ik verwacht voorlopig geen sterk stijging daarna, maar een stand van ca 10,5 m rond het midden van de week daarna is goed mogelijk. Of het nattere weer zich daarna voortzet, of er weer een drogere periode aanbreekt is nu nog niet te zeggen.
Maas daalt langzaam
De Maas is de afgelopen week gestaag gedaald van ca 900 naar 500 m3/s. Langs de Maas waren in Nederland minder uiterwaarden overstroomd dan langs de Rijn omdat de waterstanden langs de Maas relatief lager bleven dan bij de Rijn. Bij de Rijn hadden we een hoogwatersituatie die gemiddeld ca eens in de 3,5 tot 4 jaar optreedt, bij de Maas was dat een situatie die iets minder dan eens in het jaar optreedt. Daar komt nog bij dat de meeste uiterwaarden langs de Maas relatief ook hoger liggen dan bij de Rijn en er daarom een groter hoogwater nodig is om ze te laten overstromen. Daar was nu dus geen sprake van en daarom overstroomden alleen de lagere delen.
Waar de uiterwaarden van de Maas wel volledig overstroomden was in het Franse deel van de Maas. Daar viel in januari erg veel regen en dat water is nog steeds niet allemaal afgevoerd. De Franse Maas, bv in de buurt van Verdun (zie foto rechts), heeft brede uiterwaarden, waar tijdens de hoogwaterperiode veel water in opgeslagen kon worden. Dit zorgt er voor dat de afvoer vanuit de Franse Maas tijdens een hoogwater zelden erg groot is, maar het zorgt er dus ook voor dat de afvoer na en hoogwaterperiode nog lang hoog blijft, omdat de uitrwaarden nu weer langzaam leegstromen. Zo bedraagt het aandeel vanuit het Franse deel van het stroomgebied in de afvoer bij Borgharen nu nog ca 55%, terwijl dit deel van het stroomgebied maar ca 33% bedraagt van het totale gebied stroomopwaarts van Nederland.
De afvoer vanuit Frankrijk neemt de komende dagen langzaam verder af en de Maasafvoer bij Borgharen zakt daarom de komende week langzaam naar tussen de 400 en 450 m3/s. Vanwege de neerslag die op donderdag wordt verwacht en de smeltende sneeuw kan de afvoer aan het eind van de week weer wat toenemen. Het is nog niet duidelijk hoe dat precies verloopt. Als er veel regen valt bij hoge temperaturen, kan alle sneeuw in de Ardennen in korte tijd smelten en dat zorgt dan voor een extra hoge afvoer, vooral vanuit de Ourthe. In die situatie kan de afvoer bij Borgharen zelfs weer even stijgen naar 1000 m3/s. Voorlopig ziet het er echter niet naar uit dat er veel neerslag gaat vallen en het smelten zal daarom ook meevallen. De stijging blijft dan beperkt tot enkele 100-den m3/s in het komend weekend of kort daarna.
Een volgend bericht kunt u rond het volgend weekend verwachten.