maandag 19 september 2016
Droog weer houdt nog aan
Het overwegend droge weer houdt in ieder geval deze week nog aan en de afvoeren in de rivieren blijven daarom aan de lage kant. Boven het vaste land van Europa zorgen hoge drukgebieden al enkele weken voor rustig en droog weer en regengebieden vanaf de Atlantische Oceaan worden er door op afstand gehouden. Afgelopen week lukte het uiteindelijk toch een lage drukgebied om via de Golf van Biskaje en Frankrijk naar onze omgeving door te dringen. Het leverde een paar korte, felle buien op, maar daarna keerde het droge weer terug. De komende week houden we dit weer nog en ook op langere (maar onzekere) termijn is er nog geen verandering op komst.
Daling Rijn stokt even op ca 1250 m3/s.
De Rijn is de afgelopen week langzaam gedaald tot een stand van iets onder de 8 meter bij Lobith, wat overeenkomt met een afvoer van ca 1250 m3/s. De laagste stand van deze zomer, maar nog niet de laagste afvoer van dit jaar; begin januari zakte de Rijn even tot onder de 1200 m3/s. Die waarde bereiken we nu (nog) niet, want de dalende lijn wordt de komende 3 tot 4 dagen even onderbroken door wat extra afvoer als gevolg van regen die dit weekend in Midden Duitsland viel. Dat leverde in de Bovenrijn ongeveer 200 m3/s extra op, maar tegen de tijd dat dit water bij Lobith aankomt, zal er niet meer dan de helft van over zijn.
De afvoeren in de grote rivieren zijn nu zo laag dat de scheepvaart er bij het beladen rekening mee moet houden (dat gebeurt al vanaf ca 1400 m3/s). 100 m3/s extra betekent dan toch weer 20 cm extra vaardiepte in de Waal en de IJssel (de andere rivieren zijn gestuwd). Later deze week zal de afvoer echter weer gaan dalen en de kans is groot dat de Rijn na het volgend weekend wel tot onder de 1200 m3/s zakt.
Als we naar de gemiddelde Rijnafvoer kijken over de laatste 100 jaar dan treedt de laagste afvoer rond 10 oktober op (zie grafiek). Het is de tijd dat van het jaar dat er het minste water beschikbaar is voor de Rijn: in de Alpen is de temperatuur dan al zover gezakt dat de gletsjers niet meer smelten, de buffers in de Zwitserse meren zijn opgebruikt, het vochttekort in de bodem is overal in het stroomgebied zo net na de zomer nog groot en de planten en bomen zijn nog groen, zodat, als het regent, een deel van de neerslag daar nog achterblijft. Later in oktober en november, als de bomen hun bladeren verliezen en de vegetatie in winterrust gaat, neemt de afvoer naar de rivieren vaak pas echt toe, mits het dan gaat regent.
Maas schommelt verder rond 30 m3/s.
De Maas is in het begin van de week nog wat verder gezakt, tot een daggemiddelde afvoer van ca 20 m3/s, maar steeg tegen het weekend iets door wat regenval. De komende week wordt geen regen verwacht, maar de temperaturen zijn niet meer zo hoog, dus is de verdamping ook niet meer zo groot. De afvoer zal daarom weer iets dalen, naar 20 – 25 m3/s aan het eind van deze week.
Zoutwater stroomt het Benedenrivierengebied binnen
In West Nederland is door de lage Rijnafvoer de zouttong vanuit de Noordzee via de Nieuwe Waterweg ver naar binnen gedrongengedrongen: in de Nieuwe Maas tot bij de Brienenoordbrug en in de Oude Maas tot bij Heinenoord. Het zoute water wordt meegevoerd met de vloedstroom, maar het moment dat het water het meest zout is, ligt pas na de kentering, ca 2 uur na de vloed. Het zout is nu zover doorgedrongen dat een aantal innamepunten waar zoetwater wordt ingelaten naar de polders en voor drinkwater, er door beïnvloed worden. Bij deze punten kan dan een paar uur per dag niet ingelaten worden, totdat bij eb het zoete rivierwater weer enkele uren langs stroomt.
Het is niet ongewoon dat het zoute water in deze tijd van het jaar het Benedenrivierengebied in stroomt en het is ook niet zo’n groot probleem, want de waterbehoefte is zo aan het eind van het groeiseizoen ook niet zo groot meer. Een paar inlaatpunten in West Nederland liggen echter wat ongelukkig. Zo liggen er een aantal in de Hollandsche IJssel tussen Rotterdam en Gouda. Deze zijrivier van de Nieuwe Maas loopt dood in de richting van Gouda en als er eenmaal zoutwater in is doorgedrongen, dan is er geen rivierwater beschikbaar dat het tijdens eb weer zoet spoelt. Als dat gebeurt kan daar enige dagen of weken geen water ingenomen worden en moeten alternatieve aanvoerroutes worden ingezet. Voorlopig is het nog niet zo ver, maar het zoutgehalte in de Hollandsche IJssel neemt al wel langzaam toe.