Natte periode bijna voorbij, waterstanden nog stijgend, later weer dalend
De afgelopen week verliep zeer nat in Nederland en de stroomgebieden van Rijn en Maas en de waterstanden zijn flink gestegen. Nu moesten ze van ver komen na de lange droge periode in juni, dus echt hoge afvoeren zijn niet te verwachten. Het blijft nog een paar dagen nat en daarna breekt een periode aan met veel minder neerslag, waardoor de waterstanden weer gaan dalen. Een lange droge periode lijkt het niet te gaan worden. In het waterbericht leest u de details.
In de vakantieperiode ontbreekt de rubriek Water Inzicht
Water van de week
Een komen en gaan van lagedrukgebieden
De zeer natte periode die rond 20 juli begon is bijna ten einde, maar ook het staartje ervan veroorzaakt nog veel regen; vandaag in Nederland en later ook in de stroomgebieden van Maas en Rijn. Sinds lagedrukgebieden een zuidelijkere koers zijn gaan volgen is er veel regen aangevoerd vanaf de Atlantische Oceaan.
Vandaag is daar een goed voorbeeld van, want een klein lagedrukgebiedje trekt over het noorden van België en zorgt aan de westkant van dit weersysteem voor een band met zware langdurige neerslag. In de loop van de dag trekt het naar het oosten en krijgen ook de Ardennen te maken met veel regen. De situatie lijkt wel wat op die van juli 2021, maar met als belangrijk verschil dat het lagedrukgebied nu wat sneller doortrekt en de regen niet zo lang aanhoudt. Toch kan de Maas er wel nog wat verder door stijgen.
Wat verder van huis, in Slovenië en Oostenrijk, en buiten de stroomgebieden van Rijn en Maas deed zich de afgelopen dagen wel een situatie voor die veel leek op die van het hoogwater van juli 2021 in de Geul, Ruhr en Maas (en in Duitsland in de Ahr). Een klein, bijna stationair lagedrukgebied zorgde daar enkele dagen voor een zuidwestelijke luchtstroming. Daarin werd lucht over de, na de hitte van de afgelopen weken, zeer warme Adriatische zee aangevoerd die erg veel vocht op kon nemen.
Tegen de bergruggen in deze regio ontstonden zware stijgingsregens die lokaal 200 mm regen in één dag brachten. In totaal viel er in twee dagen soms 300 mm, net zoveel als er in Nederland in 4 maanden valt. De situatie leek vele op die van juli 2021 in het stroomgebied van Rijn en Maas toen door een traag langstrekkend lagedrukgebied zeer vochtige lucht vanuit het noordoosten, over de toen zeer warme Oostzee, werd aangevoerd. In de heuvels van Limburg, Ardennen en Eiffel vielen toen bijna vergelijkbare hoeveelheden, 150 tot 220 mm, en de gevolgen waren vergelijkbaar.
Het is een weersituatie waar we vooral in hoogzomer, als de zeeën rondom Europa op hun warmst zijn, meer en meer rekening mee moeten gaan houden. Vooral als de luchtstroming op bergruggen is gericht, en dat is vaak het geval in Centraal Europa, kan de zware regenval dan desastreuze gevolgen hebben.
Het lagedrukgebied nabij Slovenië is inmiddels naar het oosten getrokken en minder actief, maar een nieuw lagedrukgebied trekt vandaag dus over België. Omdat deze sneller doortrekt is er geen risico op erg grote hoeveelheden regen. Morgen zorgt dit lagedrukgebied ook in Midden Duitsland en later ook nog wat verder naar het zuiden voor flink wat neerslag.
Dinsdag trekt nogmaals een klein lagedrukgebied vanaf de Atlantische Oceaan over onze regio naar het oosten. Het is al minder actief dan de voorgangers en het bijbehorende regengebied zal in Nederland waarschijnlijk nog wel regen brengen, maar verder zuidelijk in de stroomgebieden blijven de hoeveelheden beperkt. Vanaf woensdag komen we dan steeds meer onder invloed te liggen van hoge druk die zich vanaf de Azoren tot in onze omgeving uitbreidt.
Enkele dagen terug gaven de weermodellen nog aan dat er een langere droge periode aan kon breken, maar het ziet er nu toch naar uit dat lagedrukgebieden vanaf de Oceaan vanaf het volgend weekend toch al weer meer invloed op ons weer gaan krijgen. Ze volgen dan waarschijnlijk wel weer een wat noordelijkere koers over Schotland naar Scandinavië en met hoge druk, die stand houdt ten zuiden van ons, hoeven we niet op grote hoeveelheden regen te rekenen.
Waterstand Rijn naar licht verhoogd niveau van ca 9 m (NAP)
Het water van de vele regenval van de afgelopen 2 weken heeft de Rijn ook bereikt en de waterstand is in de laatste dagen van juli al flink gestegen. Nadat op 27 juli een (voorlopig) laagste niveau van het jaar werd bereikt van 7,33 m (NAP) bij Lobith is de stand met ruim 1,5 m gestegen. De komende week komt daar nog een paar decimeter bij.
De afvoer is de afgelopen week gestegen van iets boven de 1.000 m3/s tot nu bijna 1.900 m3/s, wat ongeveer het langjarig gemiddelde is voor deze tijd van het jaar. De komende dagen stijgt de afvoer ook nog iets verder door tot ca 2.100 m3/s. Het is opvallend dat de Rijnafvoer zich zo heeft hersteld naar de zeer lage waarden eerder in juni en juli. Gemiddeld over de maand juli bedroeg de afvoer van de Rijn slechts 1.138 m3/s en dat is maar 55% van de gemiddelde juli-afvoer en de op 5 na laagste sinds 1900.
Na de ook zeer lage juni afvoer van 1.465 m3/s (65% van het gemiddelde) leek dit jaar af te stevenen op een nieuw dieptepunt. In de laatste dagen van juli is de stand echter opgeveerd en ook al lijkt de zware regenval na vandaag en morgen voorlopig verleden tijd, de augustus afvoer zal, dankzij de hoge waarden in de eerste 10 dagen, zeker niet op een erg laag gemiddelde uit gaan komen.
Wat in juli al opviel was dat ondanks het lage gemiddelde de afvoer niet tot onder de 1.000 m3/s zakte. In andere jaren met een zeer lage juli-afvoer (dit waren er vijf: 1921, 1947, 1964, 1976 en 2022) was dat steeds wel het geval. Grote problemen met het waterbeheer waren er daarom niet in deze maand. Daarbij viel er in een groot deel van Nederland ook nog aardig wat regen dus bleven ook daardoor de watertekorten voor veel sectoren uit.
Vandaag, zondag, is er vooral in het noorden van het stroomgebied veel regen gevallen en dat zorgt voor een stabilisatie van de waterstand in de eerste dagen van de komende week. Tot op woensdag blijft de waterstand daarom schommelen rond de huidige 8,9 m (NAP) en blijft de afvoer net iets onder de 1.900 m3/s. Morgen valt er ook verder stroomopwaarts nog aardig wat regen en dat zorgt voor extra water dat vanaf woensdag 9 augustus bij Lobith arriveert. De waterstand stijgt dan nog iets naar een stand tussen 9,1 en 9,25 m (NAP op 11 en 12 augustus. De afvoer is dan gestegen tot tussen de 2.100 en 2.200 m3/s.
Omdat vanaf de tweede helft van de week de neerslagkansen sterk afnemen, zal de Rijn al snel minder water ontvangen vanuit het stroomgebied en daarom gaan de waterstanden vanaf 12/8 weer langzaam dalen. Op de 14e verwacht ik dat de 9 m weer wordt onderschreden en rond de 17e de 8,75 m (NAP). Het is nog onduidelijk hoe lang het droge weer aan gaat houden, maar het ziet er nu echter nog niet naar uit dat het heel lang droog blijft. Volgende week daarover meer.
Maasafvoer naar hoog niveau voor tijd van het jaar
De Maas is de afgelopen week al flink gestegen vanwege veel regen in de Ardennen en bereikte op 4 augustus een afvoer van ca 275 m3/s bij Maastricht. Dat is hoog voor de tijd van het jaar, want het langjarig gemiddelde bedraagt slechts 80 m3/s. In droge zomers wordt dat vaak niet gehaald, zo bedroeg de afvoer vorig jaar rond deze tijd slechts 25 m3/s.
Na het piekje op 4 augustus was de afvoer slechts een klein beetje gezakt tot net onder de 250 m3/s. Vandaag is er opnieuw veel regen gevallen in de Ardennen, tot lokaal 25 mm, en de komende uren komt er nog wat bij. Dat is voldoende neerslag om de Maasafvoer nogmaals 100 tot 150 m3/s te laten stijgen, tot tussen de 350 en 400 m3/s op maandag.
Voor het midden van de zomer is dat een relatief hoge stand, maar ook weer niet uitzonderlijk hoog. In 2021 liep de afvoer in juli zelfs op tot ruim 3.200 m3/s. Dat was tijdens de weersituatie die veel weg had van de omstandigheden van de afgelopen dagen in Slovenië. Zo extreem zal het nu zeker niet worden, ook al leek de weersituatie er wel een klein beetje op.
Op dinsdag en woensdag valt er waarschijnlijk nog wel wat regen, maar onvoldoende voor ene nieuwe stijging. Ik verwacht daarom dat vanaf dinsdag de afvoer weer dalen en op woensdag of donderdag verwacht ik dat de 250 m3/s wordt bereikt. Daarna zet de daling door tot een afvoer van ca 200 m3/s in of netnna het weekend en ook daarna een verdere daling. Wanneer er weer voldoende regen valt om de daling te stoppen is nu nog niet te zeggen.