Natter weer houdt aan, stijgende waterstanden
Na de droogte in augustus is het weerpatroon in de afgelopen week flink veranderd. Een lagedrukgebied nam het heft in handen en zorgde op alle dagen voor flinke regensommen. Maas en Rijn zijn daardoor al wat gestegen en de komende dagen zet deze stijging door, vooral na woensdag als veel regen wordt verwacht. In het waterbericht leest u hoe ver de standen kunnen stijgen en of het wisselvallige weer aanhoudt of dat de hogedruk toch weer gaat domineren
Het voorbereiden van Water Inzicht kostte wat meer tijd, daarom ontbreekt hij deze week.
water van de week
In het midden van de week nogmaals vele regen in de stroomgebieden
Na de droogte in augustus is het weerpatroon in de afgelopen week flink veranderd. Een lagedrukgebied nam het heft in handen en zorgde op alle dagen voor flinke regensommen. Vooral in het zuidwesten is september nu al een te natte maand in vergelijking met het langjarig gemiddelde en ook in een groot deel van de rest van het land is september nat begonnen. Alleen in het uiterste oosten (vooral Overijssel en Groningen) viel veel minder en houdt de droogte nog even aan.
De regen werd veroorzaakt door een lagedrukgebied dat enkele dagen ten westen van ons lag en vanaf vrijdag langzaam over Nederland naar het zuidoosten trok. Dat leverde gisteren vooral in het zuiden van het land op veel plaatsen meer dan 2 cm regen op.
Net ten zuiden van de baan die het lagedrukgebied volgde lag bijna de hele dag een erg actieve buienlijn die steeds boven dezelfde strook bleef hangen en in Zeeland viel lokaal meer dan 10 cm regen; uit Terneuzen kwamen er zelfs metingen van 15 cm. Binnen één dag zijn dat zeer uitzonderlijke hoeveelheden, die volgens de statistiek maar eens in de 1000 jaar op kunnen treden. Vanwege de klimaatverandering is die statistiek trouwens wel aan het schuiven.
De weersituatie leek veel op die van vorig jaar juli boven Zuid Limburg ook toen zorgde een klein lagedrukgebied voor langdurige regen in een - toen veel groter - gebied viel er lokaal ook meer dan 15 cm. Maar daar viel het toen wel in 2 dagen en niet zoals nu in Terneuzen in 1 dag.
Het lagedrukgebied is nu over Duitsland verder naar het oosten getrokken en heeft ook daar voor flinke neerslagsommen gezorgd. De neerslagzone trok echter een beetje langs de rand van het stroomgebied van de Rijn, zodat de invloed op de waterstanden beperkt blijft.
De komende twee dagen passeert een rug van hogedruk van west naar oost en daarna volgen nieuwe lagedrukgebieden met opnieuw flink wat regen in de stroomgebieden. Volgens de huidige weermodellen ligt er op woensdag een actieve neerslagzone van west naar oost net ten zuiden van Nederland. In de Ardennen, Eiffel en ander Duitse Middelgebergten kan dan veel regen vallen. Op donderdag en vrijdag trekt de zone naar het zuiden en krijgen ook Zuid Duitsland en de Alpen veel regen te verwerken. De verwachtte hoeveelheden zijn voldoende voor een stijging van de Rijn en de Maas.
Boven de Britse Eilanden is dan al een nieuw hogedrukgebied verschenen dat rond het volgend weekend het weer in Nederland en de stroomgebieden gaat bepalen. Het zal in ieder geval voor een dag of 4 tot 5voor droog weer zorgen. Het is nog niet duidelijk hoe standvastig het hogedrukgebied is. Het Europese weermodel laat hem al rond 22/9 naar Midden Europa trekken, waarna nieuwe regengebieden ons zouden kunnen bereiken. Maar in de afgelopen zomer domineerden dergelijke hogedrukgebieden vaak erg lang het weer, dus blijft het nog even afwachten of dit exemplaar al zo snel weer vertrekt.
Rijn stijgt komende week naar 7,5 m, na volgend weekend nog wat hoger
Ook in het stroomgebied van de Rijn viel op bijna alle dagen regen en anders dan in de zomer deed nu ook het midden van Duitsland mee en lokaal viel daar deze week 5 cm regen. Als er in de afgelopen zomer regen viel, dan moest de Rijn het vooral hebben van regenval in Zuid Duitsland en de Alpen, maar nu dus ook weer eens het midden. De meeste zijrivieren van de Rijn zijn daarom weer wat gestegen.
Het eerste water uit de meer noordelijke zijrivieren is inmiddels bij Lobith aangekomen en de waterstand die een week lang rond de 7 m (NAP) schommelde is sinds gisteravond langzaam gaan stijgen. De komende dagen komt er iedere dag een cm of 10 bij en op de 14 verwacht ik een eerste piekje met een stand rond de 7,6 m (NAP). De afvoer die nu net de 900 m3/s is gepasseerd zal dan weer tot ca 1150 m3/s zijn gestegen. Het langjarig gemiddelde voor deze tijd van het jaar bedraagt ongeveer 1.650 m3/s, dus voorlopig blijft dat nog buiten bereik.
Vanaf de 15e gaat de stand weer wat omlaag, naar ca 7,3 m (NAP) op zaterdag 17/9. Maar die dag zal de stand ook al weer gaan stijgen als het water arriveert van de regen die vanaf woensdag in het stroomgebied valt. De verwachting is dat er lokaal weer veel regen kan vallen en dat zorgt voor een nieuwe stijging die op 20 of 21/9 voor een nieuwe hoogste stand zal zorgen. Ik verwacht dat het peil bij Lobith dan tot tussen 7,6 en 7,8 m (NAP) kan stijgen en de afvoer daarbij ligt dan tussen de 1150 en 1250 m3/s.
Mogelijk gaat de stand zelfs nog wat verder omhoog, want een dergelijk neerslaggebied kan soms ook voor veel regen zorgen en dan is een waterstand rond de 8 m bij Lobith ook mogelijk. Vanaf de 21e gaat de waterstand weer naar beneden omdat het tegen die tijd al weer een paar dagen droog is in het stroomgebied onder invloed van het hogedrukgebied boven de Britse Eilanden. Die daling kan wel een week aanhouden, zodat eind september toch weer de 7 m (NAP) in zicht komt bij Lobith. Maar daarover volgende week meer.
De afvoer in augustus was met gemiddeld 800 m3/s uitzonderlijk laag. Als we de meetreeks van Lobith er op na slaan, dan heeft september in 67% van de jaren een lagere afvoer dan augustus. En voor de jaren met een lage augustusafvoer is de situatie ongeveer hetzelfde. Het laat zien dat de Rijn in september niet makkelijk uit een dal kan klimmen dat in augustus is ontstaan.
Hiervoor zijn een paar verklaringen: 1). gewoonlijk neemt de buiigheid in de Alpen in september snel af, wat voor de Rijn in hoogzomer een belangrijke bron is, 2). de Zwitserse meren die in de voorzomer nog gevuld werden met smeltwater van sneeuw uit de vorige winter zijn hun buffer nu grotendeels kwijt en 3). door de lagere temperaturen neemt de aanvoer van smeltwater van de gletsjers af (in hoogzomer is dit goed voor ca 50 m3/s).
Deze opsomming laat zien dat de Rijn in september steeds minder water uit de Alpen kan verwachten en extra water zal dus vooral uit de rest van het stroomgebied moeten komen. Maar daar zal de bodem na een droge augustus vaak zo ver zijn uitgedroogd dat het lang duurt voordat deze weer verzadigd is en water kan gaan leveren.
Toch ziet het er wat dit laatste betreft niet ongunstig uit dit jaar. Anders dan in 2018 is het in Midden Duitsland en Oost Frankrijk nu al veel natter dan in dat jaar en komende week komt er nog een flinke slok water bij. De kans is daarom groot dat het september-gemiddelde voor de Rijn dit jaar hoger uit zal komen dan augustus. De kans dat het niveau oploopt naar het langjarig gemiddelde is echter klein, maar een paar honderd m3 meer dan in augustus moet mogelijk zijn.
Maas stijgt voor het eerst na de zomer tot boven de 100 m3/s
De Maasafvoer was in augustus tot een zeer lage afvoer gedaald en bij Maastricht passeerde dagenlang niet meer dan 25 m3/s. De afgelopen week vielen er ook in de Ardennen al enkele buien en dat heeft de Maasafvoer weer een klein beetje opgetild. De afvoer verdubbelde ongeveer naar 50 tot 60 m3/s. Gisteren viel er ook nog aardig wat regen, dus blijft de afvoer nog even schommelen rond de 50 m3/s.
Vanaf dinsdagmiddag bereikt dan het grote regengebied ook de Ardennen. Het is nog niet helemaal duidelijk waar het precies komt te liggen, maar het is vrijwel zeker dat de Ardennen er flink van gaan profiteren. De verwachting is dat er t/m donderdag 15/9 zo'n 4 tot 5 cm regen kan vallen, met de grootste hoeveelheid op woensdag. Als dat uitkomt zal de afvoer zeker stijgen tot boven de 100 en misschien wel 200 m3/s op donderdag 15/9. Mocht dit bereikt worden, dan is dat voor het eerst sinds midden april.
Ook na woensdag blijft er nog een paar dagen kans op wat regen, maar geen grote hoeveelheden meer. De waterstand gaat daarom na donderdag al weer dalen. Vanaf zaterdag 17/9 wordt het dan een paar dagen droog en kan de afvoer weer dalen tot rond de 50 m3/s. Het is nu nog onduidelijk of het hogedrukgebied dat aan het eind van de week boven de Britse Eilanden komt te liggen daar lang stand houdt of al snel weer doortrekt. Daarom is nu nog niet te zeggen of er later in september nog nieuwe oplevingen komen van de Maasafvoer.
Volgende week weer een uitgebreider bericht met ook de rubriek Water Inzicht