Tijdelijke opleving van de lage afvoeren

Het goede nieuws voor de gebruikers van het rivierwater is dat er regen verwacht wordt en de waterstanden  in de loop van de komende week waarschijnlijk iets gaan stijgen. Waar de regen gaat vallen en hoeveel is nog onduidelijk en iedere keer als door de weermodellen een nieuwe verwachting wordt uitgebracht, wijkt die weer wat af van de vorige. Het minder goede nieuws is dat de kans groot is dat later in de week een hogedrukgebied boven Midden Europa de neerslagkansen weer doet afnemen in de stroomgebieden. In het waterbericht leest u de details.

Atlantisch hogedrukgebied maakt (even) plaats voor lagedrukgebied met neerslag

Keer na keer vormde het Azoren hogedrukgebied de afgelopen maanden uitlopers in de richting van West Europa en lagedrukgebieden waren in geen velden of wegen te bekennen. Op enkele korte onderbrekingen na hebben we al sinds maart met dit weertype te maken en inmiddels zijn de stroomgebieden, op een kleine basisafvoer na, helemaal uitgedroogd.

Lagedrukgebieden zijn er in allerlei soorten en maten, maar ruwweg zijn ze in twee groepen te verdelen. Er zijn de systemen die op de Oceaan ontstaan, vaak duidelijk zichtbaar op de weerkaart vanwege de diepe lagedruk in de kern. Ze bewegen van west naar oost en voeren regen aan naar het continent. Het gaat het dan om langdurige regen die zich over een groot gebied uitspreidt. Dit type lagedrukgebieden kennen we vooral uit het winterhalfjaar, maar in sommige zomers kan dit type ook soms wekenlang aanhouden.

Het andere type lagedrukgebieden is minder uitgesproken, de luchtdruk is niet zo laag en ze zijn op de weerkaart niet goed terug te zien. Ze ontstaan veelal boven Frankrijk of de golf van Biskaje en bewegen traag en zonder duidelijke koers. De omvang van zo’n lagedrukgebied is meestal niet zo groot en de regenzone ook niet. Deze gebieden zorgen juist voor buiig weer en als de kern van zo’n lagedrukgebied naderbij komt kan er in korte tijd veel regen vallen. 

Nadat afgelopen week een uitloper van het hogedrukgebied via Scandinavië naar het oosten is getrokken, is in de golf van Biskaje een lagedrukgebied ontstaan van het tweede type. Het beweegt de komende 4 tot 5 dagen over Frankrijk eerst naar het zuiden en later naar het noordoosten en zorgt daarbij voor veel buiigheid. Het lastige van dergelijke weersystemen is echter dat de koers moeilijk is te voorspellen en ook niet hoe lang ze actief blijven. 

Het blijft dus een beetje gissen wat er de komende dagen gaat gebeuren boven de stroomgebieden. Er zijn verwachtingen tot wel 10 cm regen in een paar dagen, maar een ander weermodel verwacht op die zelfde plaats dan weer bijna niets. In grote lijnen ziet het er nu naar uit dat morgen buien vanuit Frankrijk tot boven zuid Nederland kunnen doordringen en ook in de alpen, Vogezen en Ardennen kan wat regen vallen. De rivieren merken hier nog niets van. 

Dinsdag verloopt dan weer grotendeels droog, maar vanaf woensdag heeft het lagedrukgebied nieuwe energie opgedaan en trekt het in noordelijke richting. Op woensdag, maar vooral op donderdag kan er dan veel neerslag gaan vallen. De hoofdmoot lijkt boven Oost Frankrijk en het meest westelijke deel van Duitsland te vallen, zodat zowel Maas als Rijn ervan gaan profiteren. Maar nogmaals, in een volgende verwachting kan dit weer anders uitpakken. 

Ook vrijdag houdt de buiigheid nog aan, nu waarschijnlijk iets verder oostelijk boven Duitsland. De Alpen ontvangen in deze dagen ook aardig wat regen en dat is belangrijk voor de Rijn. Dit water stroomt niet meteen af, maar slaat op in de Zwitserse meren en verhoogt de basisafvoer weer met enkele tientallen m3/s. 

Vanaf het weekend ziet het er dan naar uit dat het Azoren hogedrukgebied toch weer een uitloper vormt, nu in de richting van de Alpen. De neerslagkansen nemen dan weer sterk af en er moet gevreesd worden voor opnieuw dalende standen. Of die lager uit zullen vallen, dan de standen van komende week, is nu nog niet te voorzien. In grote lijnen moeten we echter nog zeker 2 maanden rekening houden met kans op zeer lage afvoeren. Als met name de Rijn in deze tijd van het jaar alzo laag is, herstelt de situatie zich niet zo snel. Of er moet veel regen gaan vallen, gedurende een periode van meerdere weken en daar ziet het voorlopig niet naar uit.

Rijn daalt naar recordlage waterstand.

De Rijn is afgelopen week gedaald van 6,8 naar 6,6 m (NAP) en nog maar 10 cm verwijderd van de laagste stand uit 2018. Het is vrijwel zeker dat de stand daar onder gaat komen in de komende dagen. Ik verwacht nu dat de laagste stand op 19/8 wordt bereikt, tussen 6,4 en 6,45 m. Mocht de regenval langs de Moezel en Noord-Duitse zijrivieren achter blijven, dan kan de stand op 20 of 21/8 nog tot onder de 6,4 zakken. 

Vanaf de huidige 6,6 m daalt de Rijn iedere dag met zo’n 4 cm. Een korte onderbreking zoals de afgelopen week van 11 tot 13/8 lijkt er nu niet in te zitten. In de loop van de 16e of begin 17e zal dan de 6,5 m worden onderschreden, waarna de daling nog een paar dagen doorzet. Op de 19e komt dan de 6,4 m in zicht en het hangt af van de regenval de komende dagen of de Rijn daar op de 20e nog iets onder zakt. 

Vanaf de 20e, misschien pas de 21e arriveert dan het eerste water van de regenval van de 17e en 18e. Er is nog weinig met zekerheid te zeggen over de stijging die dan volgt. Op de 22e zou de stand weer kunnen stijgen naar 6,7 of 6,8 m, mocht er veel regen vallen mogelijk tot 7 m. 

Een verdere stijging lijkt er voorlopig niet in te zitten; een nieuwe uitloper van het hogedrukgebied onderdrukt namelijk de regenval. Omdat tegen die tijd ook vanuit Zuid Duitsland en de Alpen nog extra water onderweg is, zal de stand niet meteen weer gaan dalen. Tot de laatste dagen van augustus blijft de stand waarschijnlijk boven de 6,6 m. Maar als de droogte aanhoudt, dan komt begin september de 6,4m opnieuw in zicht.

De afvoer is nu gedaald tot 720 m3/s en daalt morgen onder de 700. Daarna gaat er dagelijks ca 10 tot 15 m3/s vanaf tot ca 660 m3/s op de 19e en mogelijk 650 op de 20e. Net iets boven het laagterecord van 620 m3/s uit 1947. Waarschijnlijk wordt dat niet onderschreden, maar het najaar is nog lang.

Mocht  de uitloper van hogedruk rond het volgend weekend echter geen  stand houden, dan kunnen eind augustus ook weer nieuwe regenzones opdringen en de stand weer tot boven de 7 m laten stijgen. Het blijft echter nog erg spannend en voorlopig ziet het er niet zo goed uit.

Maas is uitzonderlijk laag, mogelijk even een korte opleving 

De afvoer in de Maas bij Maastricht schommelde de hele week tussen de 20 en 25 m3/s en dit lijkt de laagst mogelijk stand te zijn na zo lange droogte. Van dag tot dag verandert er al wekenlang niet zoveel.  

Zoals het er nu naar uitziet gaat de Maas wel profiteren van de buien in de komende week. Op de 15e valt de eerste regen in de Ardennen, maar dat zal weinig invloed hebben op de afvoer. Op de 17e en vooral op de 18e kan er wel voldoende regen vallen voor een korte opleving. Dat gaat dan hoogstens om enkele tientallen m3/s, maar bij een voltreffer precies boven het sterk verstedelijkte Maasdal is een uitschieter van 200 m3/s ook mogelijk.

Deze opleving is echter van korte duur, want vanaf  de 20e lijkt weer wat langer droog te worden en als dat uitkomt zakt de afvoer weer snel terug naar 25 m3/s.