Vrij veel regen en stijgende waterstanden
Met de komst van het lagedrukgebied dat de storm Babet veroorzaakte, is het weerbeeld in Nederland en de stroomgebieden flink omgeslagen. Er is in een paar dagen al veel regen gevallen en de hele komende week zet dit weerbeeld zich voort. Er valt voldoende regen om de afvoeren van de Rijn en de Maas voor het eerst dit najaar duidelijk te laten stijgen. Nog geen hoogwater, daarvoor is het stroomgebied nog te droog. Lage waerstanden behoren voorlopig in ieder geval tot het verleden. In het waterbericht leest u de details.
De rubriek water inzicht slaat een weekje over.
water van de week
lagedrukgebieden aan zet deze week
De weermodellen hadden vorige week goed voorzien, dat het krachtige hogedrukgebied boven Scandinavië onvoldoende tegenstand zou bieden tegen een naar het noorden oprukkend lagedrukgebied boven de Golf van Biskaje. Op woensdag zat het hogedrukgebied nog stevig in het zadel en stond er een oostenwind boven een groot deel van de stroomgebieden maar vanaf donderdag kreeg het lagedrukgebied grip op het weer in onze omgeving.
Het werd een strijd der titanen en het bijbehorende regengebied trok maar heel langzaam noordwaarts, waardoor er op vrijdag en zaterdag zeer veel regen kon vallen in strook die vanaf Schotland en Midden Engeland over Nederland naar Noord Duitsland liep. De meeeste regen viel in het Oosten van Schotland, waar met een oostelijke stroming de wolken tegen de Highlands werd opgestuwd. Er viel extreem veel regen met overstromingen tot gevolg.
In Nederland viel op vrijdag en zaterdag zo'n 30 tot 50 mm. Wat erg veel is voor de passage van een front, maar een hoeveelheid die het Nederlandse watersysteem goed kan verwerken. Ook In het noorden van Frankrijk en de Ardennen viel regen wat de Maas wat extra water opleverde. In Duitsland bleef de regenval beperkt en ontving de Rijn vooral water vanuit de noordelijke stroomgebieden.
Schermafbeelding 2023-10-22 om 12.17.45.png
Een ander fenomeen dat samenhing met het opdringende lagedrukgebied was de harde oostenwind die over de Oostzee en Noordzee waaide. Het hogedrukgebied lag immers nog steeds boven Scandinavië zolas de weerkaart hierboven laat zien. Tussen de beide druksystemen was het luchtdrukverschil erg groot en de lijnen van gelijke luchtdruk (blauwe lijnen op de kaart) lagen boven de Oost- en Noordzee dicht bij elkaar.
Het leverde een heuse oosterstorm op die de naam Babet meekreeg. Boven de Oostzee verplaatste de wind het zeewater in westelijke richting geduwd, wat tot zeer hoge waterstanden leidde bij de noordkust van Duitsland en Denemarken; de hoogste in 100 jaar tijd. Boven de Noordzee ten noorden van Nederland werd het water juist weggeblazen in westelijke richting waardoor in de Waddenzee zeer lage waterstanden optreden; tot ongeveer 1,5 à 2 m lager dan de gemiddelde stand bij eb.
Op zaterdag trok het hogedrukgebied zich terug in oostelijke richting en zwakte ook het lagedrukgebied af, zodat de storm weer kon gaan liggen. De restanten van het lagedrukgebied liggen nu nog steeds boven het Verenigd Koninkrijk. Het zorgt boven onze omgeving voor een zuidwestelijke luchtstroming waar zo nu en dan kleinere regengebieden of buien in mee worden gevoerd.
Deze luchtdrukverdeling houdt de hele komende week aan. Boven de Atlantische Oceaan ontstaaan aan de lopende band nieuwe lagedrukgebieden die zich vervolgens samenvoegen met het lagedrukgebied boven het Verenigd Koninkrijk. De stroming blijft daarom de hele week zuidwestelijk en het is boven West Europa een komen en gaan van regengebieden.
De neerslaghoeveelheden zijn dan ook fors. In Nederland kan de komende week zo'n 20 tot 30 mm regen vallen, waardoor oktober op veel plaatsen een zeer natte maand zal worden. Met lokaal meer dan 150 mm regen valt bijna het dubbele van het langjarig gemiddelde voor deze maand.
In de stroomgebieden wordt ook veel regen verwacht. In de Ardennen kan zo'n 30 tot 50 mm vallen en tegen de zuidkant van dit middengebergte lopen de hoeveelheden op tot 70 mm of nog wat meer. Dat is voldoende om de Maas voor het eerst dit najaar flink te Laten stijgen. In het stroomgebied van de Rijn vangen de middelgebergten ook de meeste regen op, met in het Zwarte Woud en vooral de Vogezen tot tussen de 60 en 90 mm. Buiten de middelgebergten blijft het in Duitsland en Zwitserland bij zo'n 20 tot 40 mm; maar ook dat is voldoende om de Rijn deze week verder te Laten stijgen.
Het regenachtige weer houdt de hele week aan, maar vanaf zondag zou de luchtstroming in wat rustiger vaarwater kunnen komen als boven centraal Europa de luchtdruk gaat stijgen. Mocht dat uitkomen, dan zullen de lagedrukgebieden een wat noordelijkere koers moeten gaan volgen en nemen de neerslaghoeveelheden af. Volgende week is hierover meer duidelijkheid te geven.
De Rijn stijgt naar 8 m bij Lobith later nog wat hoger.
De regen van de afgelopen dagen heeft voor de Rijn al wat extra water opgeleverd en de waterstand bij Lobith is sinds donderdag ca 30 cm gestegen. De afvoer is nu ook weer tot boven de 1000 m³/s gestegen. Dat de afvoer tot onder de 1000 m³/s had ik in mijn verwachting van de vorige week niet vermeld. Per abuis had ik een van de zijrivieren van de Rijn voor de hele week een te hoge afvoer meegegeven waardoor mijn verwachting eropuit kwam dat de Rijn bij Lobith deze week niet tot onder de 1000 m³/s zou dalen. Dat bleek niet te kloppen en afgelopen maandag zakte de afvoer al onder de 1000 m³/s om daar bijna de hele week onder te blijven.
Op woensdag 18 oktober bereikte de Rijn zijn laagste waarde van dit jaar met in afvoer van circa 945 m³ per seconde; de waterstand daarbij bedroeg 7,15 m (NAP). Inmiddels is dat weer opgelopen tot 7,45 m (NAP). Van verder stroomopwaarts uit het stroomgebied is ook nog extra water onderweg en Dat is voldoende om de waterstand de komende dagen te laten stijgen tot rond 7,75 m (NAP) in het midden van de week; de afvoer bedraagt dan ongeveer 1200 m³/s.
De hele komende week gaat er bijna dagelijks regen vallen in het stroomgebied en er valt voldoende onder Rijn later in de week verder te laten stijgen. De periode van dinsdag tot en met donderdag worden de natste dagen en het extra water dat dit oplevert arriveert vanaf donderdag bij Lobith. De dagen daarna kan de waterstand verder stijgen tot tussen de 8,3 en 8,5 m (NAP) rond 1 november. De afvoer zal dan gestegen zijn tot tussen de 1.500 en 1.600 m³/s; wat ongeveer de gemiddelde stand is voor deze tijd van het jaar.
Deze verwachting is nog wel met een slag om de arm, want mocht er meer regen vallen dan is een hogere waterstand ook nog mogelijk. Aan het eind van de week, als de meeste regen is gevallen, is hier meer duidelijkheid over te geven. Mocht het vanaf het komend weekend inderdaad droger worden dan blijft het bij deze eerste opleving van de Rijn waterstanden maar het is nog niet zeker of het inderdaad droog wordt dus Misschien stijgen de waterstanden begin november nog wel verder; ook daarover volgende week meer.
Maas afvoer kan stijgen naar mogelijk 500 m³/s.
Het stroomgebied van de Maas kreeg aan het eind van de afgelopen week al flink wat neerslag te verwerken. In de Ardennen viel zo'n 30 tot 50 mm waarvan de meeste neerslag in het zuiden viel, waar de lucht vanuit Frankrijk tegen het gebergte omhoog stuwt. De afvoer bij Maastricht steeg door het extra water van ongeveer 50 m³/s naar 120 op zaterdag. Omdat gisteren vrijwel droog verliep zal de afvoer na vandaag weer wat gaan dalen.
Vanuit het zuiden van de Ardennen en het noorden van Frankrijk is nog wel aardig wat water onderweg dus verloopt de daling vrij langzaam de komende dagen. In de komende week wordt vooral vanaf woensdag weer flink wat regen verwacht in Ardennen en daardoor kan de Maas in de tweede helft van de week verder gaan stijgen. De verwachting is dat er tot 50 mm regen kan vallen en in het zuiden van de Ardennen zelfs 70. Dat is voldoende voor een flinke verdere stijging mogelijk tot ongeveer 500 m³/s in het komend weekend.
Net als bij de Rijn is deze verwachting nog onzeker, omdat de neerslag nog moet vallen en nog niet duidelijk is hoeveel dat precies zal zijn. Als er minder regen valt blijft het misschien bij 300 m³/s, maar als het erg nat wordt is ook 750 m³/s niet uit te sluiten. Zoals het er nu naar uitziet wordt het vanaf komende zondag droger in het stroomgebied en dat zou betekenen dat in de loop van de week na het volgend weekend de afvoer ook weer flink gaat dalen. Maar eerst wacht de Maas een week met stijgende standen en over wat daarna gebeurt volgende week meer.