zaterdag 11 november 2017
Verandering op komst, maar voorlopig van korte duur
Vandaag en morgen loopt de grens tussen zachte en koele lucht langs een lijn juist ten zuiden van de Ardennen en ten noorden van de Vogezen naar Zuid Duitsland. Rondom deze grens bevindt zich het actieve weer en langs deze lijn bewoog vanmorgen al een regenzone vanaf het zuiden van Engeland over Frankrijk naar het oosten. Vannacht en morgen volgt er nog een, die behoorlijk actief belooft te worden. Dat betekent dat in Noord Frankrijk, de Vogezen, het Zwarte Woud en de noordzijde van de Alpen veel regen kan vallen. Op de meeste plaatsen valt 3 tot 4 cm, maar door stuwingsregens kan tegen de westflank van de Vogezen en het Zwarte Woud wel 8 tot 10 cm vallen. Dat zijn ook voor die regio’s flinke hoeveelheden en veel beken zullen daarom op zondag en maandag sterk aanzwellen.
Vooral de Rijn gaat daar wat van merken en vanaf maandag zullen de waterstanden er duidelijk gaan stijgen. Vanaf woensdag komt dit water bij Nederland aan en aan het eind van de week volgt dan de piek. Op grond van de verwachtingen is dan een stand mogelijk bij Lobith van tussen de 10 en 10,5 meter; dat is ca 2 m bovenop het huidige piek. Zeker geen bijzondere waterstand, maar het is het is het eerste golfje van het hoogwaterseizoen en het is al weer 8 maanden geleden dat de stand boven de 10 m kwam bij Lobith.
De Maas lijkt de dans net te ontspringen. In de Ardennen wordt niet meer dan 1 of 2 cm regen verwacht en het water dat in Noord Frankrijk valt doet er vaak zo lang over dat dat geen echte piek op kan leveren in Nederland. Wel zullen de afvoeren in de Maas zover stijgen dat de lage afvoeren van de laatste tijd voorbij zijn.
Direct na het passeren van het regengebied schuift al weer een groot hoge drukgebied vanaf de Atlantische Oceaan naar Centraal Europa en gaat de deur weer op slot voor nieuwe regengebieden. Op wat buien op maandag na blijft het vervolgens de hele week droog in de stroomgebieden van Rijn en Maas. De watergolven in Rijn en Maas zijn daarom niet de voorbodes van nog hogere standen. Pas rond het volgend weekend is het hoge drukgebied weer vertrokken en is er kans op nieuwe regenval in de stroomgebieden. Hoe dat uitpakt is nog niet te zeggen, maar wel is al duidelijk dat tegen die tijd de waterstanden in de brongebieden van de Rijn en Maas al weer flink zullen zijn gezakt.
Rijn bij Lobith stijgt naar tussen 10 en 10,5 meter
De afgelopen week steeg de waterstand bij Lobith heel langzaam van ca 8 m naar 8,3 m +NAP. Dat is ca 50 cm onder het gemiddelde voor deze tijd van het jaar. De bijbehorende afvoer bedroeg aan het begin van de week nog ca 1300 m3/s en bedraagt nu ca 1500 m3/s. De komende 3 dagen verandert er nog niet veel aan de waterstad en afvoer en stijgt ze nog heel licht.
Als gevolg van de regenval die vannacht en morgenochtend in het stroomgebied van de Moezel en Bovenrijn wordt verwacht, zal de afvoer bovenstrooms in het stroomgebied maandag wel flink gaan stijgen. Dinsdag vormt zich daar dan een piek die waarschijnlijk woensdag bij Koblenz aan zal komen. Het is dan altijd spannend hoe de pieken uit de Moezel en de Bovenrijn samenvallen. Meestal is het water uit de Moezel eerder, maar omdat de meeste regen nu vrij zuidelijk langs de Moezel valt zal dit keer de Rijn waarschijnlijk wat eerder zijn.
Na Koblenz doet het water er nog 2 dagen over voordat het bij Lobith arriveert. De piek zal daarom in de loop van vrijdag passeren. Het eerste water kunnen we echter al vanaf woensdag verwachten. Op grond van de huidige neerslagverwachtingen is bij Lobith een waterstand mogelijk van tussen de 10 en 10,5 meter op vrijdag. Daar hoort dan een afvoer bij van ca 2750 m3/s.
Het blijft natuurlijk afwachten of het zo uitkomt. De regen moet nog vallen en als de regenzone net wat minder actief uitpakt, dan zijn de waterstanden al snel 50 cm lager. Zodra duidelijk is hoeveel regen er gevallen is en hoe de grotere zijrivieren van de Rijn daarop reageren, is er meer te zeggen over de hoogte van dit eerste piekje van het winterseizoen.
Maas stijgt wel, maar geen duidelijke piek.
De Maas heeft het afgelopen jaar duidelijk minder geprofiteerd van neerslaggebieden die over NW-Europa trokken dan de Rijn. Het is al maandenlang aan de droge kant in de stroomgebieden van Rijn en Maas, maar de Rijn wist toch nog vaak te profiteren van regengebieden, waar de Maas net buiten bleef. Daarom is de afvoer van de Maas al bijna het hele jaar duidelijk aan de lage kant, terwijl de Rijn gemiddeld wel lager staat dan normaal, maar nooit een echt laag niveau heeft bereikt.
Ook bij het regengebied dat zich nu ontwikkelt boven de Atlantische Oceaan lijkt dit patroon te herhalen. De actiefste regenval blijft juist ten zuiden van de Ardennen en omdat de Ardennen de belangrijkste waterleverancier zijn van de Maas bij (hoog)watergolven betekent dat er waarschijnlijk geen duidelijke stijging in het verschiet ligt. In Noord Frankrijk valt wel veel regen en dat zal in de Franse Maas voor een duidelijke stijging zorgen. Dat water is echter altijd lang onderweg naar Nederland; tot meer dan een week vanuit het meest zuidelijke punt van het stroomgebied. Door de lange looptijd kan een eventuele piek daarom flink uitvlakken, zodat er meestal niet meer dan een geleidelijke stijging van overblijft als het water Maastricht bereikt
De afvoer van de Maas bij Borgharen ligt momenteel rond de 50 - 75 m3/s (daggemiddeld). Ook al valt er niet veel regen, ik verwacht wel dat daar morgen en maandag wat bij zal komen, tot een afvoer van ca 150 m3/s. Die afvoer houden we dan gedurende de rest van de week en later kan het nog wat verder stijgen tot 200 of 250 m3/s als ook het water uit Noord-Frankrijk arriveert.
Het blijft natuurlijk ook hier afwachten want als de regenzone 200 km noordelijker komt te liggen, dan ziet het er meteen anders uit en zou de afvoer op maandag of dinsdag toch tot 500 m3/s kunnen stijgen. Maar voorlopig lijkt het daar niet op uit te draaien.