zondag 24 september 2017
Deze week droog weer en dalende waterstanden
Na het zeer natte begin van september is het weer deze week plotseling omgeslagen naar een veel droger weertype. Ook in de stroomgebieden is vrijwel geen neerslag meer gevallen en de afvoeren dalen daarom al de hele week. Alleen de Maas vertoont een vreemd verloop; daarover later meer.
De komende week verloopt ook grotendeels droog en de afvoeren zullen daarom blijven dalen. Pas na 1 oktober kan er wat gaan veranderen. De tropische cyclonen Maria en Lee zijn inmiddels zover naar het noorden geschoven, dat ze opgenomen worden in de westelijke winden die op onze breedtegraden de dienst uitmaken. Beide cyclonen zijn nu nog categorie 2, maar nemen de komende dagen boven het koelere water van de noordelijke Atlantische Oceaan verder af in sterkte. Vanaf 1 oktober komen de restanten van deze cyclonen dan aan ten westen van Ierland en gaan ze het weer in Noordwest Europa beïnvloeden. Of dat met veel regen gepaard gaat, is nu nog niet te zeggen; dat zal pas tegen het einde van de week duidelijk worden.
Rijn daalt verder naar ca 8 m +NAP
De Rijn is na het kleine piekje in het vorige weekend met zo'n 10 cm per dag gedaald en de stand bedraagt nu ca 8,6 m +NAP. De afvoer bedraagt dan ca 1670 m3/s, wat normaal is voor deze tijd van het jaar. De komende dagen neemt de daalsnelheid geleidelijk af tot ca 5 cm per dag en tegen het eind van de week komt de stand dan bij ca 8,2 m uit. Daarna zal de daling waarschijnlijk nog verder door zetten tot ca 8 m +NAP. Of de daling dan nog verder gaat is afhankelijk van de neerslag die Maria en Lee ons al dan niet gaan brengen.
De Rijnafvoer profiteert nog steeds van de extreme regenval die begin september rond de Bodensee is gevallen. Een groot deel van de neerslag die toen viel, is in de Bodensee opgeslagen en dat is goed voor ca 150 m3/s extra afvoer in de Rijn. Dit komt overeen met een ca 25 - 30 cm hoger waterpeil bij Lobith.
In de grafiek hieronder is goed te zien hoe uitzonderlijk de situatie is. De blauwe lijn is de afvoer vanuit de Bodensee van dit jaar, de groene lijn het gemiddelde over de jaren en de rode lijn de meest extreme afvoer sinds 1985. Duidelijk is de enorme sprong te zien begin september. Sindsdien daalt de afvoer wel, maar blijft toch steeds veel hoger dan normaal. Voorlopig blijft dan nog wel even zo.
00040-350.gif
Maasafvoer weer onder de 100 m3/s, maar met extreme uitschieters
De Maasafvoer is gemiddeld over de dag ook weer onder de 100 m3/s gezakt. De uitschieters zijn er echter niet minder om. De hele week al is de afvoer de helft van de dag laag (ca 30 - 40 m3/s) en de andere helft hoog (tot ca 150 m3/s). Vandaag kwam daar nog een stapje bovenop, want om onduidelijke reden steeg de afvoer bij Borgharen de hele ochtend tot ca 350 m3/s. Het lijkt op een incident bij een van de stuwen in de Maas ter hoogte van Huy.
Stroomopwaarts van Namen is de Maasafvoer nog laag (ca 75 m3/s), maar daarna neemt de afvoer ineens sterk toe; zoals in de afvoer van Amay (na Namen) te zien is. Waarschijnlijk loopt een van de stuwpanden bovenstrooms van Namen langzaam leeg, anders is niet te verklaren waar al dit water vandaan komt. Er is geen regen gevallen en de afvoeren naar de Maas zijn niet groter dan ca 100 m3/s (Franse Maas 50 m3/s, Lesse 5, Sambre 10 - 20 en Ourthe 20). Waarschijnlijk volgt op deze hoge piek nu een langere periode van lage afvoeren om het water achter de stuw weer aan te vullen.
Aanvulling zondagavond: Na het schrijven werd ik geinfomeerd door een schipper op de Maas, die wist te vertellen dat de Waalse rivierbeheerder vanwege groot onderhoud aan de stuwen enkele stuwpanden tussen de Franse Grens en Namen leeg laat lopen. Dit gebeurt eens in de 5 jaar en verklaart dus de hoge afvoer die nu al de hele dag duurt. Er kan dan enige tijd niet gevaren worden. Dank voor het doorgeven van deze informatie.
Afgezien van deze opvallende toename in de afvoer, zal de afvoer de hele week langzaam dalen naar ca 50 m3/s gemiddeld over de dag aan het eind van de week.
2017 is een goed jaar voor de wilgen en zwarte populier
Het ziet er naar uit dat deze zomer veel wilgen en zwarte populiren zijn gekiemd in het rivierengebied. Deze boomsoorten kiemen altijd op verse zandige of kleiige bodem, mits die voldoende nat is. Door de zeer lage waterstanden van begin dit jaar stonden aan het begin van de zomer de rivieren, maar ook veel plassen in de uiterwaarden erg laag. Er waren toen brede stroken onbegroeide grond met vers slib en zand, waar het zaadpluis van de wilgen en zwarte populieren een goede kiemingsbodem vond.
Omdat er vanaf juni ook vrij veel regen viel in Nederland was deze verse bodem ook nat genoeg om te kiemen. Nu in september is het resultaat goed te zien, want op veel van deze plaatsen zijn nu de jonge boompjes (van ca 30 - 70 cm hoog) te zien. Hieronder een foto van een eilandje dat altijd kaal wist te blijven (bovenste foto is genomen in mei dit jaar), maar waren de omstandigheden deze zomer ineens geschikt waren voor kiemende wilgen. In september stond het eilandje dan ook helemaal vol met wilgen (onderste foto).
Het zal afhangen van hoe nat het de komende winter en voorjaar wordt. Als dit eilandje meer dan de helft van het jaar onder water komt te staan, dan sterven de jonge boompjes weer. Als het eialndje na de winter weer snel doog valt, dan kunnen ze volgend jaar verder uitgroeien.
wilgengroei.jpg
