zondag 10 juni 2018
Buiigheid keert terug in de stroomgebieden, opnieuw stijging waterstanden
De afgelopen week waren er minder buien dan in de week daarvoor. Niet dat het helemaal droog bleef, maar de buien vielen meer verspreid en hadden weinig invloed op de waterstanden. De komende week staat in de stroomgebieden van de Rijn en de Maas weer meer buiigheid op het programma. Nederland lijkt de dans aardig te ontspringen, want de meest intensieve regen beweegt juist ten zuiden van ons land langs. Deze week in Nederland dus even geen ondergelopen straten en kelders.
Maandag en dinsdag zijn vooral de Ardennen en Noord Frankijk aan de beurt en kan daar lokaal veel neerslag vallen. Vanaf dinsdag beweegt de meest intensieve regen naar Zuid Duitsland en Zwitserland, waar het ook woensdag nog erg nat kan worden.
In de tweede helft van de week is de meeste regenval weer achter de rug en breken enkele vrijwel droge dagen aan in de stroomgebieden van Rijn en Maas. Ook op wat langere termijn, rond het volgende weekend, lijkt de buiigheid voorlopig niet terug te keren.
Rijn aan het eind van de week weer naar 10 m +NAP
Na het kleine piekje aan het begin van de week daalde de waterstand bij Lobith eerst snel, maar vanaf donderdag is de stand weer stabiel nabij de 9 m+NAP. De eerste helft van de week stijgt de waterstand heel langzaam een paar decimeter tot ca 9,3 m op woensdag. Daarna is het zeer waarschijnlijk dat de stand verder gaat stijgen.
Op maandagmiddag en dinsdag wordt veel neerslag verwacht in het stroomgebied van de Moezel en later op dinsdag en woensdag ook verder zuidelijk in het stroomgebied van de Bovenrijn. Het eerste water daarvan kan woensdag Lobith al bereiken en dan volgt een stijging tot in het komende weekend. Op grond van de verwachte hoeveelheid neerslag is een stijging tot 10 m of zelfs nog wat hoger goed mogelijk. Een zomerhoogwater, waarbij de waterstand tot 13 m stijgt of hoger, lijkt er niet in te zitten, daarvoor duurt de neerslagperiode te kort.
Omdat het na donderdag gedurende een langere periode weer droog wordt in het stroomgebied zal de waterstnd na het volgend weekend ook weer snel gaan dalen. Maar eerst even afwachten hoe ver de waterstanden deze week zullen stijgen.
Drijfhout in de Maas
Vorig weekend was er in de Maas een kleine hoogwaterpiek van ca 500 m3/s, die werd veroorzaakt door een extreme bui die in de vroege ochtend van 1 juni in het noordelijk deel van de Ardennen was gevallen. Afgelopen woensdag, dus 4 dagen later, spoelde er ineens veel drijfhout via de Maas Nederland binnen. Dit hout was vrijwel zeker afkomstig uit de Vesdre en de Ambleve. Daar was de afvoer als gevolg van die ene bui in zeer korte tijd toegenomen tot resp. 130 en 170 m3/s. Dat zijn zeer hoge afvoeren voor deze beken, die daar ook in de afgelopen winter niet eens zijn optreden. Zeker in de zijbeken die naar de Vesdre en de Ambleve stromen zal de afvoer relatief nog hoger zijn geweest en hier kan dan veel hout vanaf de oever door het water zijn meegevoerd. Verder naar het zuiden was de afvoer in de Ardense beken (bv Ourthe en Lesse) niet extreem verhoogd en daar zal het hout dus niet vandaan zijn gekomen.
Bij Luik stromen de Vesdre en de Ambleve (deze het laatste stukje via de Ourthe) in de Maas uit. Het water van de hoogwater kwam daar al op 1 juni aan, maar toch duurde het nog tot 4 juni voordat het hout in Nederland aankwam. Ook in Nederland was de hoogwatergolf toen al lang voorbij, want daar passeerde de piek ook al op 1 juni. Het hout was dus blijkbaar niet met het hoogwater meegekomen, want op 4 juni was de afvoer bij Eijsden zelfs al weer 3 dagen aan het dalen en de afvoer bedroeg toen nog maar ca 150 m3/s. Aan deze bijzondere situatie kunnen we iets aflezen over hoe water door een gestuwde rivier, zoals de Maas is tussen Luik en Eijsden, zich voortbeweegt.
Hoogwatergolven bewegen in een rivier met diepe stuwpanden namelijk veel sneller dan het water zelf. Zo'n stuwpand functioneert als een grote badkuip waar aan de ene kant het water in stroomt en dit water duwt dan tegen het water in de badkuip aan en dit zorgt er zo voor dat aan de andere kant van de badkuip vrijwel tegelijkertijd een zelfde hoeveelheid water weer uitstroomt. Ook al gaat het om dezelfde hoeveelheid die er uit- als instroomt, het is toch ander water dat in Eijsden aan is gekomen als er in Luik in kwam..
Terwijl de hoogwatergolf dus al bij Eijsden was gepasseerd, bevond het echte water van de bui, met daarop al het drijfhout, zich nog bij Luik. Dit water bewoog vervolgens heel langzaam stroomafwaarts en kwam ca 3 dagen later pas bij Eijsden aan. Ook in Nederland is de Maas gestuwd en hier doet zich precies hetzelfde verschijnsel voor. De hoogwatergolf zelf is al lang in de Noordzee aangekomen, maar voordat het water van de bui van 1 juni (en het hout) daar aankomt, kan nog enkele weken duren.
Maas kan dinsdag weer gaan stijgen
De komende week staat zeer waarschijnlijk weer een hoogwaterpiekje op het programma van de Maas. Het zal er dit keer iets minder heftig aan toegaan als op 1 juni, want het gaat nu om een gebied met langdurige matige regenval en niet om een zeer extreme bui. Die langdurige regen hangt op maandag en dinsdag boven de Ardennen en dit kan vanaf dinsdag voor een gestaage stijging van de afvoer zorgen ter hoogte van Borgharen. Een nieuwe piek tot ca 500 m3/s is dan mogelijk. Het hoogste peil verwacht ik op woensdag of donderdag. Daarna wordt het weer langere tijd droog en zal de afvoer ook weer snel gaan dalen.