zondag 26 november 2017
Nieuwe service op waterpeilen
Aan de website is een nieuwe kaart toegevoegd (peilschalen) waarop in een oogopslag de actuele situatie in het stroomgebied van de Rijn te zien is. Van een groot aantal stations langs de Rijn en haar zijrivieren zijn de waterstanden die er op kunnen treden in 10 klassen verdeeld, van extreem laag onder op de peilschaal tot extreem hoog bovenaan. In de legenda linksonder op de pagina is te zien waar een klasse voor staat en hoe vaak het bijbehorende peil gemiddeld voorkomt gedurende het jaar.
Aan de hand van data die de meetstations van de verschillende waterdiensten in het stroomgebied iedere 10 minuten afgeven, wordt in de peilschaaltjes op de kaart de klasse aangegeven. De kaart wordt dus aan de lopende band ververst en geeft steeds de actuele situatie weer. Zo kan je ook zien waar zich hoge afvoeren voordoen en hoe die zich gedurende de tijd over het stroomgebied naar benedenstrooms verplaatsen. Omdat iedere waterdienst er zijn eigen systematiek op na houdt, was het voor de webbouwer heel wat zoekwerk om deze datareeksen te vinden en aan de website te koppelen. Voor de Rijn in Zwitserland, Duitsland en Nederland is dat nu gelukt, voor de Maas nog niet, behalve voor de Nederlandse stations.
Komende week koud en gemiddelde tot licht verhoogde waterstanden
De afgelopen week viel er aan het begin van de week wat regen, gevolgd door enkele droge dagen. De waterstanden in de Maas en de Rijn waren daardoor vrij stabiel rond de normale waarden voor deze tijd van het jaar. Vrijdag en zaterdag bewoog en actief neerslaggebied van noord naar zuid over de stroomgebieden en dat leverde vooral in Midden en Zuid Duitsland aardig wat regen op. Daar heeft zich nu weer een klein watergolfje ontwikkeld, dat in de loop van de komende week afzakt naar Nederland. In de Ardennen viel wat minder regen, maar toch voldoende voor een kleine stijging. De piek van dat golfje in de Maas bereikt vandaag Zuid Nederland en beweegt dan in 2 tot 3 dagen naar zee.
De rest van de week valt op doordat het relatief koud is. Een groot hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan blokkeert de weg voor zachte lucht vanaf zuidelijke breedten naar Europa en vanwege die blokkade kan nu koude lucht vanaf de Noordpool richting West Europa stromen. Neerslaggebieden die in deze koude stroming meekomen, zorgen er voor dat in de Middengebergten en de Alpen boven de 400 - 500 m sneeuw gaat vallen. Vooral dinsdag kan er aardig wat sneeuw vallen tot, hogerop, lokaal wel 30 - 50 cm. De rest van de week verloopt droger. Vanaf het volgend weekend wordt het dan weer onzeker. Het Amerikaanse weermodel verwacht dat het Atlantische hoge drukgebied boven Europa komt te liggen, het Europese model dat het zich terug trekt naar de Azoren. In het eerste geval blijft het koud en droog, in het tweede geval kan weer zachtere lucht met neerslag het continent bereiken.
Rijn bij Lobith weer naar ca 10,5 m +NAP
In de Rijn is in Zuid Duitsland een klein watergolfje ontstaan. Zoals zo vaak is het Zwarte Woud een belangrijke bron van het extra water. Ook enkele grotere zijrivieren zoals de Moezel en de Main voeren relatief wat meer water af. De Main levert meestal niet zo'n grote bijdrage. Het is dan wel een van de langere zijrivieren van de Rijn, met na de Moezel het grootste deelstroomgebied, maar de afvoer is maar zelden aan de hoge kant. In het stroomgebied van de Main liggen namelijk geen uitgesproken heuvelruggen zoals bijvoorbeeld de Vogezen, de Eifel en het Zwarte Woud, die veel neerslag kunnen opvangen en daarom blijft de Main tijdens hoogwaterperioden doorgaans achter bij de andere zijrivieren. Omdat de afgelopen dagen een regenzone wat langer stil lag boven het stroomgebied, doet de Main nu ook een beetje mee.
Al met al levert dit een hoogwatergolfje op dat dinsdag in de loop van de dag bij Koblenz passeert en woensdag bij Keulen. Donderdag komt dit dan bij Lobith aan. Ik verwacht dan een waterstand tussen de 10,25 en 10,5 meter; net iets lager als het golfje dat 2 weken geleden passeerde.
Dinsdag volgt nog een regengebied dat in Midden Duitsland enkele centimeters neerslag kan brengen. Dit water voegt zich dan bij het hoogwatergolfje dat dan net Koblnz passeert. In de verwachting van 10,25 - 10,5 m is dit water al inbegrepen. In Zuid Duitsland en het oosten van Frankrijk zal er vooral sneeuw vallen en daarom zal de bijdrage vanuit deze gebieden aan de hoogwatergolf die nu ontstaat niet zo groot zijn. De kans op een verdere stijging later in de week is dan ook klein.
Vanaf deze tijd wordt het voorspellen van hoogwaters extra spannend omdat ook sneeuw een rol gaat spelen in de hoeveelheid water die tot afstroom komt. Als er sneeuw valt, die blijft liggen, dan doet dat water uiteraard niet mee aan de afvoer in de rivier. Maar als dan later de dooi invalt, zorgt de smeltende sneeuw juist weer voor extra water. Behalve als de sneeuwlaag dikker is geworden dan 50 - 75 cm. In die situaties dooit de sneeuw niet meer in een keer weg wanneer het gaat regenen en fungeert de sneeuwlaag zelfs als een buffer, die net als een spons een deel van de neerslag vast kan houden. De komende week groeit de sneeuwlaag in de hogere delen van de Middengebergten aan tot tussen de 20 en 50 cm. Juist voldoende om als het later weer gaat dooien voor extra water te zorgen.
Maasafvoer rond 250 m3, vanaf woensdag nog wat hoger
De regen die afgelopen vrijdag in de Ardennen is gevallen, leverde in de zijrivieren van de Maas een kleine stijging op en dat water kwam zaterdag in de Maas aan en zorgde daar voor een lichte stijging van de afvoer van ca 150 naar 250 m3/s. Dit komt overeen met de gemiddelde afvoer voor deze tijd van het jaar.
Morgen, maandag, zal de afvoer weer wat gaan dalen. Maar in de loop van die dag komt ook een nieuw neerslaggebied boven Belgie te liggen en dat kan tot dinsdag lokaal tot 3 cm neerslag brengen. Als dat uitkomt, dan zal dat vanaf dinsdag weer voor een stijging van de afvoer zorgen. Op woensdag verwacht ik dan een nieuwe hoogste afvoer bij Borgharen tot ca 500 m3/s.
Na dinsdag wordt het niet helemaal droog, maar de neerslaghoeveelheden zijn te klein om de afvoer verder te laten stijgen en een echte hoogwatergolf is dan ook niet op komst. Daarbij valt de neerslag in de Ardennen boven de 300 - 400 m in de vorm van sneeuw. Vanaf donderdag tot in het weekend dalen de afvoeren bij Borgharen dan ook weer langzaam.