zondag 15 april 2018

Warme, droge week met dalende waterstanden

De afgelopen twee weken verliepen beide minder droog dan aanvankelijk werd gedacht. De weermodellen stelden aan het begin van de week steeds een periode van droog weer in het vooruitzicht, maar uiteindelijk bleken er toch steeds weer kleine lage drukgebieden te ontstaan die regen brachten. De afgelopen week was dat vooral in het stroomgebied van de Rijn het geval en de door mij verwachtte daling van de waterstanden bleef daaarom ook uit. Er komt in de Rijn zelfs nog een klein watergolfje aan van enkele honderden m³/s. 

Ook voor de komende week gaan de weermodellen uit van droog weer, maar nu lijkt het er toch echt op dat het uit gaat komen. Vorige keer lag een lage drukgebied nog vrij dichtbij en dat bleek uiteindelijk een grotere rol te spelen dan verwacht. Nu liggen de lage drukgebieden verder weg en is het vooral een groot hoge drukgebied boven Europa dat het weer bepaalt en neerslaggebieden op afstand houdt. Pas in het volgend weekend is dit hoge drukgebied zover naar het oosten opgeschoven dat het zijn greep op het weer in de stroomgebieden van Rijn en Maas verliest. 

Wat er daarna gebeurt is nu nog onduidelijk. Er zijn verwachtingen dat het dan weer natter en koeler wordt, maar er is ook een kans dat een nieuwe hoge drukgebied het vanuit het westen overneemt. Daarover volgende week meer.

Rijn stijgt vandaag en morgen, daarna dalend

In delen van het stroomgebied van de Rijn was het een veel nattere week dan aanvankelijk werd gedacht. De eerste dagen passeerden er enkele zones met buien en op vrijdag zorgde een vrijwel stationair lage drukgebied urenlang voor veel regen in Midden Duitsland. Er viel daar lokaal 4 tot 5 cm, wat erg veel is voor een dagje met regen. Vooral de zijrivieren op de oostelijke oever van de Rijn (Main, Lahn en Sieg) profiteerden hiervan en de kleine pieken die dit opleverde zijn inmiddels in de Rijn aangekomen. 

Vandaag en morgen komt dit water langs bij Lobith en de waterstand zal daardoor stijgen van 9,3 m +NAP nu naar 9,6 m in de loop van de maandag. Dat betekent dat de afvoer dan ca 2400 m³/s bedraagt, wat vrijwel het langjarig gemiddelde is. Vanaf dinsdag gaan afvoer en waterpeil dan weer omlaag en die daling lijkt een week aan te gaan houden. In het komend weekend verwacht ik dat de waterstand bij Lobith dan rond de 9 m zal zijn uitgekomen en daarna nog wat verder zal dalen.

De komende week zal ook de sneeuwlaag in de Alpen voor het eerst flink gaan smelten. De afvoer uit de Alpen is de afgelopen twee weken al iets toegenomen, maar de komende week zal daar een versnelling in komen. Dat levert zeker geen grote hoeveelheden water op; het gaat hoogstens om ca 150 tot 200 m³/s extra, wat dus maar ca 10% van de huidige afvoer is. De sneeuwsmelt zorgt er hoogstens voor dat de daling de komende tijd wat langzamer verloopt. 

Maas daalt deze week langzaam verder

In het stroomgebied van de Maas viel de afgelopen week niet zoveel neerslag als in dat van de Rijn. De Maasafvoer bij Borgharen daalde dan ook de hele week langzaam; met een vermindering van zo'n 10 tot 20 m³/s per dag naar de huidige 225 m³/s. Dat is iets lager dan het langjarig gemiddelde. 

De komende week zet deze daling zich langzaam door en aan het eind van de komende week zal de afvoer dan ronde de 175 m³/s zijn uitgekomen. Dit is dan het gemiddelde over de dag, want als gevolg van het stuwbeheer in Wallonie zijn er altijd grote schommelingen die tot 200 m³/s groot zijn. In werkelijkheid schommelt de afvoer dan ongeveer tussen de 100 en 300 m³/s.

Rijn en Maas laten tot nu toe dit jaar een gemiddeld verloop zien

In de twee grafieken hieronder is het jaarverloop van de Rijn en de Maas van het huidige jaar afgebeeld tot nu toe. De blauwe lijn is de afvoer van 2018. Verder zijn de gemiddelde afvoer en de uitersten weergegeven die sinds 1900 zijn opgetreden. Ook is het vorig jaar (de oranje lijn) afgebeeld. 

De afvoeren van dit jaar verlopen tot nu toe vrij gewoon. Na een natte periode in januari en een droge februarimaand kwam de afvoer van 2018 in maart rond het gemiddelde uit en die lijn volgt het nu al een aantal weken. Er valt steeds juist voldoende neerslaag om rond het gemiddelde te blijven. De komende week zal vooral de Maas verder onder het gemiddelde zakken. De Rijn stijgt eerst nog iets en gaat later pas omlaag.

Dit jaar verloopt tot nu toe duidelijk anders dan 2017. Toen was januari extreem droog met heel lage afvoeren. Maart leverde toen nog wel afvoergolven op, maar het stroomgebied was daarna toch nog zo droog dat de afvoeren in April weer snel daalden. Bij de Rijn verliep de zomer daarna soms regenachtig zodat de afvoer niet heel ver daalde. De Maas liep de meeste regen echter mis wat tot langdurig lagere afvoeren leidde.

Omdat de stroomgebieden dit jaar gedurende de winter meer gevuld zijn, zal het dit jaar langer duren voordat de afvoeren zo laag zijn als vorig jaar.