U bent hier

maandag 24 oktober 2016

Lage waterstanden keren voorlopig niet terug

Het kleine lage drukgebied dat vorige week via Nederland het stroomgebied van Rijn en Maas in trok heeft voldoende neerslag gebracht om de daling van de waterstanden te stoppen. De Maas kreeg even wat meer water en daalt nu weer wat, terwijl de Rijn bijna 50 cm stijgt en dinsdag voorlopig zijn hoogste stand bereikt. Het lage drukgebiedje is inmiddels opgelost en het (oude) hoge drukgebied boven Scandinavië staat op het punt zijn invloed weer naar het  westen uit te breiden; maar voordat het zover is kan nog net een nieuw lage drukgebied, nu vanuit de Golf van Biskaje tot in de stroomgebieden van Rijn en Maas doordringen. Dat zorgt vandaag en dinsdag voor voldoende neerslag voor een nieuwe stijging.

Rijn stijgt bij Lobith eerst naar ca 1200 m3/s, later deze week nog wat verder

Het lage drukgebied dat vorige week Europa in drong, bleef enkele dagen op zijn plaats liggen. Het zorgde in Nederland voor een paar dagen met flink wat neerslag, waardoor er een einde kwam aan de langdurige droogte. Ook in Midden en Zuid Duitsland viel voldoende regen om de Rijn een boost te geven. Met name vanuit de Neckar en de Main stroomde extra water toe en dat zorgt nu in Nederland voor een langzame stijging van de afvoer. Bij Lobith, waar de afvoer vorige week tot net boven de 950 m3/s zakte, is de afvoer inmiddels al weer ruim 150 m3/s gestegen en daar komt nog ca 100 m3/s bij tot ca 1200 op dinsdag. Dat betekent dat de waterstand dinsdag weer tot ca 9,6 m zal zijn gestegen; 50 cm hoger dan begin vorige week.

Vandaag en morgen wordt boven Midden Duitsland nog eens zo’n 3 tot 4 cm regen verwacht en dat zal aan het eind van de week voor een nieuwe stijging in de Rijn in Nederland zorgen. Na dinsdag zal de stand waarschijnlijk eerst iets dalen, maar vanaf donderdag zet dan een nieuwe stijging in. In het weekend kan de waterstand bij Lobith dan weer in de buurt van de 8 meter komen, wat overeenkomt met een afvoer van ca. 1300 tot 1350 m3/s. Dat is nog steeds aan de lage kant voor de tijd van het jaar, maar zeker niet extreem meer.

Voor de lange termijn ziet het er naar uit dat het Scandinavische hoge drukgebied zijn vleugels weer over West Europa uitspreidt en dat het vanaf midden deze week weer een dag of 5 tot 7 droog blijft. Pas na het volgend weekend is er weer kans op neerslag, maar dat is nog te ver om er met zekerheid iets over te kunnen zeggen. Waarschijnlijk volgt er na het komend weekend dus eerst weer een daling en ziet het er voorlopig niet naar uit de stand bij Lobith boven de 8 meter uit gaat komen.

Met dank aan de Bodensee

De voorlopig laagste afvoer van dit jaar in Lobith bedroeg dus 950 m3/s. Dat het niet lager is gekomen, hebben we vooral te danken aan de Bodensee (en andere grote Zwitserse meren). Omdat de voorzomer in Zwitserland erg nat was verlopen, heeft zich in de meren een enorme buffer opgebouwd. Ondanks dat het nu al bijna 3 maanden ook droog is in de Alpen, is die buffer toch nog niet helemaal op. Als we naar de afvoer kijken van de uitstroom bij Konstanz (blauwe lijn in de grafiek rechts), dan ligt die nog maar net onder het gemiddelde (groene lijn) voor deze tijd van het jaar en ca 100 m3/s hoger dan in heel droge jaren (zwarte lijn). Samen met de andere meren zorgt de Bodensee er nu dus voor dat de waterstanden in Nederland niet nog een 100 m3/s oftewel ca. 50 cm lager waren. 

 

Maas profiteerde minder van het lage druk gebied, maar kans op revanche

In het stroomgebied van de Maas viel vorige week niet voldoende regen voor een stijging van enige betekenis. De daggemiddelde afvoer bij Borgharen kroop wat omhoog van ca 20 naar 40 m3/s, maar inmiddels is die afvoer al weer wat aan het dalen.

Het lage drukgebied dat nu vanuit Biskaje zijn invloed over Midden Europa uitbreidt, gaat waarschijnlijk meer succes hebben. Er wordt ook in de Ardennen tot 4 cm regen verwacht, wat dan voor een stijging in de Maas kan zorgen tot boven de 100 m3/s. Gemiddeld genomen komt de daggemiddelde afvoer in de Maas begin oktober alweer boven de 100 m3/s. Dit jaar moesten we daar dus 3 weken langer op wachten (als de verwachting uit gaat komen). Vorig jaar duurde het trouwens tot 18 november voordat de Maas de 100 m3/s weer echt passeerde, maar toen was er in september al en week met een afvoer boven de 100.

Sinds afgelopen week de afvoer in de Maas iets hoger was, zijn ook de vreemde hoge pieken weer terug. Eenmaal daags schiet de afvoer in korte tijd snel omhoog van 10 naar 175 tot 200 m3/s, om na een uur weer net zo snel terug te zakken. Het is mij een raadsel wat dit veroorzaakt en waarom ze er nu ineens zijn en eerder dit jaar niet.

Zout zeewater drong ver de Rijn-Maasmond binnen

Het lage drukgebied had nog en interessant effect. Als gevolg van de harde noordwestenwind aan de achterzijde ervan, kon zeewater op donderdag ver het Benedenrivierengebied indringen. Via de Nieuwe Maas drong het zout de Hollandsche IJssel binnen en langs de Noord tot bijna bij Dordrecht. Via de Oude Maas kwam de zouttong tot in het Spui. Het font reikte zelfs net even tot aan het Haringvliet, maar dat stelde weinig voor. Inmiddels is de wind weggevallen en is de rivierafvoer weer wat gaan stijgen; het zoute water wordt dan weer terug geduwd.  Voorlopig zal het zoute water ook niet meer zover komen.