Het blijft regenachtig in de stroomgebieden; waterstanden blijven aan de hoge kant voor tijd van het jaar
Sinds de hoogwaters van 2 weken terug zijn de waterstanden in Maas en Rijn weer flink gedaald, maar nog steeds zijn ze aan de hoge kant voor het midden van de zomer. De komende week komt daar nog weinig verandering in, want er blijven lagedrukgebieden actief boven west en midden Europa en dat levert voldoende neerslag op om Maas en Rijn op een hoog niveau te houden. De Rijn stijgt aan het eind van de week zelfs weer wat en de Maasafvoer kan morgen en overmorgen ook weer wat omhoog gaan. Misschien dat op langere termijn een wat drogere periode aanbreekt.
Deze week vanwege de vakantieperiode ontbreekt de rubriek Water Inzicht
Water van de week
lagedrukgebieden blijven voorlopig het weer bepalen in de stroomgebieden
Sinds vorige week is er niet veel veranderd in het weerbeeld. Steeds weer verschijnen er kleine lagedrukgebieden boven onze omgeving die traag vanaf de Atlantische oceaan naar het oosten of noorden van Europa trekken. De afgelopen week zorgde dat in Nederland voor veel buien en bijna overal is juli veel natter verlopen dan het langjarig gemiddelde. Opvallend uitbijter is het noorden van Noord-Holland dat steeds de dans ontsprong als er buienzones overtrokken en dat slechts de helft van de normale juli-neerslag ontving.
Ook in de stroomgebieden bleef het buiig, maar de regenhoeveelheden van deze week waren met zo'n 1 tot 3 cm niet voldoende om de hoge afvoeren van de afgelopen weken in stand te houden. Tot vandaag want de afgelopen nacht en vandaag (zondag) viel er veel regen in de Alpen en Zuid Duitsland en dat levert daar nu een kleine nieuwe watergolf op die in de komende 5 tot 6 dagen naar Nederland beweegt.
Morgen, maandag, schuift een nieuwe lagedrukzone ten zuiden van Nederland naar het oosten en in de Ardennen wordt daarom t/m dinsdag flink wat regen verwacht. Dit kan weer voor een kleine stijging van de Maas zorgen. Het gaat om zo'n 2 tot 3 cm regen en een hoogwater zal dit niet opleveren. Ter vergelijking, voorafgaand aan het hoogwater van midden juli viel er zo'n 15 tot lokaal zelfs 25 cm neerslag.
De lagedrukzone blijft tot donderdag actief boven het continent en ook in het stroomgebied van de Rijn valt vanaf maandag weer nieuwe neerslag en dat kan de piek vanuit Zuid Duitsland nog wat extra voeden. Vanaf donderdag trekt de zone naar het noorden en wordt het een paar dagen droog in de stroomgebieden.
Vanaf zondag wordt echter opnieuw regenval verwacht in midden Europa en vooral de Rijn zou dan weer wat extra water kunnen ontvangen vanuit vooral Zuid Duitsland, Zwitserland en het oosten van Frankrijk. Dit betekent dat ook na het watergolfje dat nu onderweg is een sterke daling voorlopig niet te verwachten is.
Toch is er mogelijk wel een verandering op komst, want op termijn van een dag of 10 tot 12 zou het hogedrukgebied dat gewoonlijk bij de Azoren ligt een uitloper kunnen krijgen in de richting van West Europa. Als dat uitkomt, zou dat een langere drogere periode in kunnen luiden in de tweede helft van augustus. Deze verwachting is voor lang vooruit en daarom nog onzeker, maar omdat het een verandering in zou luiden van het al wekenlang aanhoudende natte weerbeeld, is het de moeite waard hem toch te vermelden.
Rijn daalt bij Lobith naar ca 10 m, stijgt daarna weer naar iets boven 10,5 m
De Rijn is na het hoogwater gestaag gedaald. De stand bedraagt nu ca 10,5 m, dat is al ruim 3,5 m minder dan tijdens de piek en de afvoer is inmiddels gehalveerd. Er passeert echter nog steeds water van de extreme regenval van midden juli, want een deel daarvan is altijd lang onderweg. Inmiddels is de stand al wel zover gedaald dat nieuwe neerslag weer invloed gaat hebben op de waterstand.
Die nieuwe neerslag is de afgelopen dagen in de Alpen gevallen en dat levert daar een klein watergolfje op. De afvoer in de Bovenrijn stijgt daardoor morgen weer met zo'n 700 m3/s tot bijna 3.000 m3/s; wat erg hoog is voor de Bovenrijn in deze tijd van het jaar
Als dit golfje in Nederland arriveert is het voldoende voor een stijging bij Lobith van zo'n 50 tot 60 cm. Voordat dit water arriveert daalt de stand echter eerst nog tot net iets boven de 10 m +NAP op woensdag. Daarna begint dan weer een kleine stijging naar ca 10,6 m in het komend weekend. Mocht de neerslag in het stroomgebied van de Moezel op maandag en dinsdag wat uitbundiger zijn, dan kan het nog enkele decimeters meer worden.
De afvoer bedraagt nu nog ca 3.000 m3/s, daalt medio deze week naar ca 2.700 m3/s en stijgt dan komend weekend weer naar 3.100 tot 3.400 m3/s. Dat is ruim boven het langjarig gemiddelde dat in deze tijd van het jaar ca 1.900 m3/s bedraagt.
De gemiddelde afvoer over de maand juli is bij de Rijn vanwege de hoogwatergolf, die precies midden in de maand viel, uitgekomen op ca 3.850 m3/s, dat is ook ruim boven het langjarig gemiddelde van 2.100 m3/s. Ondanks deze grote afwijking was het toch niet de maand met het hoogste gemiddelde, dat blijft 1980 met 4.663 m3/s. En heel lang geleden was 1910 met 4.410 m3/s ook hoger dan dit jaar.
Juli is samen met augustus de maand waarvan het langjarig gemiddelde al enkele decennia aan het dalen is doordat de afvoer in veel zomers aan de lage kant is en uitschieters naar boven minder voorkomen. Deze ene uitschieter heeft het gemiddelde voor het eerst sinds lange tijd weer wat doen terugveren. Het is echter de vraag of hiermee het tij ook keert, of dat het een eenmalige uitschieter blijft. De kans dat het het laatste is, is het grootst.
Maas kan begin van de week wat stijgen, later weer dalend
De Maasafvoer bij Maastricht is weer op ca 200 m3/s uitgekomen. dat is ver onder de piek van de hoogwatergolf die bijna 3.000 m3/s hoger was, maar nog steeds is het ruim boven het langjarig gemiddelde dat eind juli ca 80 m3/s bedraagt. En deze 80 wist de Maas in de afgelopen jaren ook maar zelden te halen, want vaak bedroeg de afvoer dan 50 m3/s of nog minder.
Maandag en dinsdag wordt er flink wat regen verwacht in de Ardennen en dat zou voor een kleine stijging kunnen zorgen, tot ca 300 m3/s, misschien 350 m3/s. Woensdag wordt niet veel regen verwacht in de Ardennen, maar donderdag kan wel weer nat verlopen. Misschien dat de afvoer na even gezakt te zijn, dan weer wat stijgt.
Vanaf vrijdag breekt een wat langere droge periode aan en dan kan de afvoer weer gaan dalen. De 250 m3/s zal dan al snel weer onderschreden kunnen worden, waarna de verdere daling langzamer verloopt. Voordat de afvoer in de buurt van het langjarig zomergemiddelde komt zal nog wel meerdere weken duren. Als dat al gebeur, want daarvoormoet het eerst wel langere tijd droog worden. Er is een kans dat het Azoren-hogedrukgebied zich naar onze omgeving uit gaat breiden en dan zou het later in augustus nog kunnen gebeuren. Maar gezien de voorgeschiedenis van deze zomer kan de wisselvalligheid ook weer terug keren.
De gemiddelde juli-afvoer voor de Maas kwam vanwege het uitzonderlijke hoogwater op een zeer hoog niveau uit. Als we uitgaan van de afvoer bij de plaats Monsin, dat is iets bovenstrooms van Nederland, voordat er Maaswater afgeleid wordt naar de 3 kanalen die daar beginnen, dan bedroeg de gemiddelde juli-afvoer 590 m3/s. Voor Maastricht betekent dat een afvoer van ca 570 m3/s. Ondanks dat dit 6 maal meer is dan het langjarig gemiddelde, was het toch niet de hoogste gemiddelde juli-afvoer. Net als bij de Rijn was dat 1980, toen de Maasafvoer met 694 m3/s nog ruim 100 m3/s hoger uit kwam.
Juli 1980 was zowel bij de Rijn als de Maas een jaar met uitzonderlijke hoogwaters en lang stond dit jaar daarin vrijwel alleen. Dit jaar is daar een tweede jaar bijgekomen. Bij alle onderzoeken die binnenkort starten naar het hoogwater van dit jaar is het goed om ook de omstandigheden in het jaar 1980 nog eens goed onder de loep te nemen. Wellicht leren we dan nog wat meer over hoe een dergelijke event kan ontstaan.