Neerslagkansen nemen toe, maar waterstanden blijven laag

Na een kort intermezzo met vooral in de zuidoostelijke helft van het land flink wat neerslag keerde het warme en droge weer, weer terug. Maar lang duurt het niet wat de invloed van hogedruk bij de Azoren neemt af en lagedrukgebieden kunnen later in de week dichterbij komen. Het wordt wisselvalliger met zo nu en dan wat regen, maar de neerslaghoeveelheden blijven beperkt en de rivieren profiteren hier voorlopig nog maar weinig van. De waterstanden en afvoeren blijven daarom aan de lage kant. In het waterbericht leest u de details. 

De rubriek Water Inzicht ontbreekt dit maal, wel is er bij de verwachting voor de Maas een korte beschrijving over de opvallende zomerpiek van afgelopen donderdag.

water van de week

Juli start wisselvallig

Na een van de langste droge periodes sinds het begin van de neerslagmetingen in Nederland kwam deze week de weersomslag en viel er overal wat regen. In de zuidoostelijk helft viel het meest en viel gedurende 2 dagen zo'n 25 tot 50 mm. De provincies die grenzen aan de kust haalden dat niet en daar bleef het bij een schamele 5 tot 15 mm. Mogelijk dat morgen in het noorden nog wat regen valt en de laatste dagen van de maand kan ook elders wat vallen, maar het is al zeker dat juni een (veel) te droge maand wordt.

Het langjarig gemiddelde voor deze maand bedraagt zo'n 60 tot 70 mm en dat wordt op een enkele plek na, nergens gehaald; in de kustprovincies al helemaal niet. Voor zover de weermodellen ons nu al wat kunnen vertellen, lijkt de maand juli anders te gaan verlopen en de eerste 10 dagen van de maand zou er al zo'n 40 tot 50 mm regen kunnen gaan vallen.

Een uitloper van het Azoren-hogedrukgebied dat de afgelopen dagen even terugkeerde en voor een paar dagen droog en warm weer zorgde, trekt zich de komende dagen terug boven de Oceaan en dat maakt de weg vrij voor lagedrukgebieden die neerslag met zich mee brengen. Vooral in de tweede helft van de week neemt de kans op regen toe en ook boven de stroomgebieden kan dan neerslag gaan vallen. In het komend weekend wordt voor de Alpen aardig wat regen verwacht, waar de Rijn dan van kan profiteren. 

Na het weekend wordt het waarschijnlijk niet droog, maar de kansen op voldoende regen om de rivieren te laten stijgen zijn dan klein. Al met al neemt de wisselvalligheid dus toe, maar voor de rivieren blijven de neerslaghoeveelheden beperkt.

Rijn daalt later in de week weer onder 8 m (NAP) bij Lobith

De Rijn steeg op vrijdag en zaterdag ruim 60 cm van een voor de tijd van het jaar zeer lage 7,7 m (ca 1.200 m³/s) naar ca 8,3 m (1.535 m³/s) bij Lobith. Dat is nog altijd ruim onder het langjarig gemiddelde dat ruim 2.200 m³/s bedraagt in deze tijd van het jaar. De stijging van de afgelopen dagen werd vooral veroorzaakt door de grote hoeveelheid regen die in het noordelijk deel van het stroomgebied viel en met name de Ruhr en de Lippe stegen flink. Dit aanvoer vanuit deze twee beken neemt nu al weer snel af en daarom is ook de Rijn bij Lobith weer wat gaan dalen. 

Vanuit de rest van het stroomgebied is ook nog wat extra water onderweg en dat komt over een paar dagen bij Lobith pas aan. De waterstand daalt daarom de eerste dagen nog wat tot ongeveer 8 m op 27/6, om daarna een dag of twee te stabiliseren rond die stand. Vanaf de 29e zet de daling dan weer in en de eerste dagen daalt de stand dan met zo'n 10 cm, later afnemend naar 5 vanwege de neerlag in de loop van de week. 

Op 1 juli verwacht ik een stand van 7,85 m (NAP) bij een afvoer van 1.250 m³/s en op 3/7 van ca 7,75 m (NAP) bij een afvoer van ca 1.200 m³/s. Ook daarna zet de langzame daling waarschijnlijk nog even door, tot wellicht 7,65 m (NAP), dus nog iets lager dan de afgelopen week.

De weermodellen geven nu aan dat er de eerste dagen van juli vrij veel regen wordt verwacht in de Alpen en dat water zou vanaf 5 of 6 juli voor een lichte stijging van de stand bij Lobith kunnen gaan zorgen. De 7,5 m (NAP) zal daarom naar verwachting niet bereikt worden en als deze verwachting uit komt, kan de stand dan weer oplopen tot 8 meter of iets hoger. Het blijft uiteraard nog afwachten of dat uit gaat komen.

Maas weer terug op laag niveau van rond 75 m³/s

Volgens de verwachting van vorige week kreeg de Maas flink wat water te verwerken deze week. Op dinsdag viel de eerste regen in de Ardennen waardoor de Maasafvoer bij Maastricht zo'n 20 m³/s steeg van 50 naar 70 m³/s. Dat zijn erg lage waarden voor de tijd van het jaar. Op donderdag passeerde een tweede regengebied en dat trok langzaam net ten westen van de Ardennen langs. Het leverde een opvallend snel oplopend piekje op in de Maas en dat leidde zelfs tot berichten in de media. 

Vooral in de Maasvallei zelf viel veel regen en daarom was het lastig om rondom de regenperiode te volgen hoeveel water de rivier zou ontvangen. Gewoonlijk komt het meeste water via de zijrivieren en door daar de afvoer van op te tellen geeft dat een aardig idee van de hoeveelheid die enige tijd later bij Maastricht passeert. Maar dit maal kwam deze optelling helemaal niet overeen met de hoeveelheid die eer extra werd afgevoerd.

De afvoer van de grootste zijbeken Semois, Lesse, Sambre en Ourthe samen steeg tijdens de regenval met ongeveer 100 m³/s, naar ca 140 m³/s terwijl de Maas bij Maastricht met ruim 500 m³/s steeg naar ca 600 m³/s. Nu lagen de grote zijrivieren grotendeels buiten het gebied met de hoogste neerslagsom, maar de Maasvallei zelf is nu ook weer niet zo uitgestrekt dat daar 400 m³/s vandaan kon komen.

Als we goed naar de afvoergolf kijken zoals die bij de Waals-Nederlandse grens arriveerde (zie figuur) dan valt op dat juist voor en na de hoogste piek de afvoer even helemaal stil viel. Dat is vreemd want het regende toen al enige tijd en de afvoer van de Maas was toen stroomopwaarts al flink aan het stijgen. Dit stilvallen is het gevolg van het stuwbeheer bij de Waalse stuwen. Om voor mij onduidelijke redenen liet men daar, terwijl de afvoer van bovenstrooms geen water door, zodat het peil in de stuwpanden een paar decimeter steeg.

 

Een paar uur later werd de stuw ineens ver opengezet en volgde een grote golf die stroomafwaarts bewoog. Het peil in het stuwpand daalde met ruim 50 cm tot het ca 30 cm onder het stuwpeil stond. Vanwege het te lage peil moest de stuw daarna weer helemaal sluiten om op niveau te komen. Enkele uren later herhaalde dit patroon zich en werd opnieuw eerst te weinig en daarna te veel water doorgelaten.

Het gevolg hiervan was dat de afvoer veel hoger op liep dan op grond van de neerslag verwacht had mogen worden. Bij een dergelijke afvoer leidt dat nergens tot problemen, behalve dat het in Limburg, waar de schrik er na 2021 nog goed in zit, tot enige angstige uren heeft geleid.

De komende week hoeven we niet op dergelijke pieken te rekenen. De eerste dagen valt er nog geen regen en schommelt de afvoer bij Maastricht rond de 75 m³/s. Van donderdag t/m zaterdag kan er wat regen vallen in de Ardennen, maar veel lijkt het niet te worden. Ik verwacht dat de afvoer en niet door wordt verhoogd, maar misschien dat het net oploopt tot 100 m³/s.

Na het weekend lijkt het weer even wat droger te worden, maar op nog wat langere termijn zou er weer meer regen kunnen komen. Een daling tot heel lage afvoeren lijkt daarom voorlopig niet te gaan gebeuren. Veel regen en een sterke stijging is ook onwaarschijnlijk de komende 10 dagen.