April eindigt zeer droog, maar vanaf begin mei mogelijk wel weer regen
De dominantie van de hogedrukgebieden lijkt in ieder geval tot het einde van de maand stand te houden, wat droog weer betekent in de stroomgebieden en waterstanden die dalen tot voor de tijd van het jaar erg lage waarden. De kans dat het weer in mei omslaat is de laatste dagen wat toegenomen en de Maas en vooral de Rijn zouden daarvan kunnen profiteren. In het waterbericht leest u de details. De rubriek water inzicht slaat een weekje over.
water van de week
Mogelijke weersomslag vanaf 2 mei, maar nog niet zeker
Het weer in april werd bijna de hele maand gedomineerd door omvangrijke hogedrukgebieden, die meestal ten noorden of noordwesten van Nederland lagen. Het zorgde voor droog en langdurig zonnig weer in april. Neerslag viel er tot nu toe ook erg weinig en De Bilt is nog niet verder gekomen dan 2,4 mm deze maand, wat een tweede plaats oplevert na 2007, toen slechts 0,3 mm viel. Andere erg droge aprilmaanden zijn 1996, 2011 en 1976 met alle minder dan 10 mm.
April is gemiddeld de droogste maand van het jaar met over de hele maand in totaal slechts 40 mm regen, terwijl dat in de meeste andere maanden ca 60 tot 80 mm is. April is samen met de andere voorjaarsmaanden de afgelopen decennia gemiddeld droger geworden. De meeste andere maanden zijn natter geworden, ook de zomermaanden. Dat we nu een droog voorjaar beleven hoeft dus nog niet te betekenen dat de zomer ook droog verloopt.
Het hogedrukgebied dat het droge aprilweer veroorzaakt schuift de komende dagen langzaam wat op naar het oosten, waardoor de wind bij ons zuidelijk wordt en warmere lucht ons kan bereiken. Daardoor verscherpt de droogte nog wat meer, omdat dan ook de verdamping flink toe zal nemen. Ook in de stroomgebieden van Maas en Rijn blijft het voorlopig nog droog. Dat verandert pas als vanaf 2 mei het hogedrukgebied wat ruimte geeft aan regengebieden die over Frankrijk naar het oosten van Frankrijk en zuiden van België trekken.
De dagen daarna zijn ook Duitsland en Zwitserland aan de beurt. Er zou daar t/m 4 mei zo’n 20 tot 30 mm regen op kunnen leveren en in Zwitserland zelfs 50 à 60 mm. Dat is voldoende om de Rijn vanaf 3 of 4 mei weer wat op te laten veren. De Maas ontvangt op 2 en 3 mei waarschijnlijk ook wat. Zoals het er nu naar uitziet gaat de meeste regen aan Nederland voorbij, op het uiterste (zuid)oosten na.
Of er echt zoveel regen gaat komen is nog niet zeker. Het Europese weermodel komt al enkele dagen met deze verwachting, maar niet bij iedere run van het model zijn de hoeveelheden zo groot en het is niet ondenkbaar dat in de verwachting van morgen of overmorgen de regen toch weer grotendeels verdwenen is. Wat er na de (mogelijke) regen gaat gebeuren is nu ook nog onzeker. Voorlopig lijkt de kans groot dat hoge druk dan weer het heft in handen neemt en weer zijn vertrouwde positie inneemt boven het Verenigd Koninkrijk. Volgende week hierover meer.
Rijn daalt richting 7,6 m NAP rond 5 mei, mogelijk later tot 7,5 m.
Aan het begin van de week was de Rijn nog even stabiel rond 8,3 m NAP vanwege wat extra water uit Midden-Duitsland. De afvoer bleef toen ok nog even boven de 1500 m3/s, maar toen vanaf 22 april de daling inzette ging het snel bergafwaarts. Dagelijks zakte de afvoer met ca 50 m3/s en de waterstand met 8 tot 10 cm. Sinds zaterdag 25/4 is de 8 m NAP onderschreden (bij een afvoer van 1.350 m3/s) en het zal voorlopig wel weer even duren voordat de waterstand daar weer bovenuit stijgt.
De eerstkomende dagen daalt de stand nog met meer dan 5 cm per dag, tot op woensdag de 7,75 m NAP wordt onderschreden en de afvoer bedraagt dan ca 1.225 m3/s. Daarna zal de daling veel trager verlopen met slechts enkele centimeters per dag. In het weekend wordt dan de 7,65 m NAP bereikt en rond 5 mei de 7,6 m NAP, bij een afvoer van 1.150 m3/s.
Voor het waterbeheer in Nederland zijn dat al wel licht problematische afvoeren, vooral omdat het nu ook in Nederland erg droog is. Gewoonlijk is er tot een afvoer van 1.500 m3/s niet zoveel aan de hand, maar onder de 1.250 m3/s wordt de watertoevoer voor bepaalde functies afgeschaald en kunnen niet meer alle innamepunten van voldoende water worden voorzien. Bij een afvoer van 1.150 m3/s neemt bijvoorbeeld de IJsselafvoer naar het IJsselmeer zover af dat de waterschappen die water onttrekken aan het IJsselmeer zuiniger om zullen moeten gaan met het ingenomen water.
Grote problemen zijn er echter nog niet te verwachten, die treden pas op bij een afvoer onder de 1.000 m3/s. De huidige schaarste aan drinkwater heeft ook weinig te maken met de lage rivierafvoeren. Gemiddeld gebruiken we in Nederland voor drinkwater ongeveer 30 tot 35 m3/s en daarvan is minder dan de helft afkomstig uit het rivierwater; al met al dus niet meer dan enkele procenten van het water dat bij Lobith binnenstroomt. Dat er tekorten zijn wordt vooral veroorzaakt doordat de vraag tijdens droge perioden toeneemt en daar is het netwerk niet op toegerust.
Of de daling van de waterstanden na volgend weekend doorzet, hangt af van of er vanaf 2 mei regen gaat vallen in Frankrijk en Duitsland en later Zwitserland. Als dat gebeurt, dan gaat de stand vanaf 4 mei weer langzaam wat stijgen, tot mogelijk ca 8 m NAP op 8 mei. Maar dit is nog erg onzeker en misschien valt er veel minder regen en blijft de stijging veel beperkter. Mocht er helemaal geen regen vallen dan zet de langzame daling door naar ca 7,5 m NAP rond 8 mei.
Maas daalt langzaam verder naar ca 75 m3/s.
De Maasafvoer daalde de hele week heel erg langzaam en dat zet zich de komende dagen voort. Tegen het eind van de week komt de afvoer dan uit op ca 75 m3/s. Op 2 en vooral 3 mei wordt nu verwacht dat er mogelijk regen gaat vallen in de Ardennen. Het meeste lijkt voorlopig in het deel van de Ardennen te vallen dat op de Rijn afwatert, maar mocht er wat regen vallen, dan kan bij Maastricht vanaf 3 mei de afvoer weer wat gaan stijgen.
Ik verwacht echter dat dat niet meer zal zijn dan enkele tientallen m3/s en mogelijk wordt de 100 m3/s niet eens bereikt. Vanaf 5 mei gaat de afvoer dan weer dalen als en volgend hogedrukgebied zich aandient en voor meerdere dagen droog weer gaat zorgen.