Laagwaterbericht; waarschijnlijk de laatste van dit jaar
De Rijn daalde vandaag nog eenmaal naar een zeer lage stand. Voor de derde keer dit najaar werd het oorspronkelijke record uit 1947 onderschreden. De afvoer daalde vanmiddag enioge tijd tot 615 m3/s bij een stand van 6,28 m NAP bij Lobith. Het vorige record bedroeg 620 m3/s en dateerde van medio november 1947.
Dit record was eind september uiteraard al veel scherper gesteld door de Rijn met een afvoer van 545 m3/s en een stand bij Lobith van 6,05 m NAP. Het is vooral bijzonder dat de Rijn tot driemaal toe zo ver wist te dalen dat het onder de eerdere recordwaarde daalde; wat laat zien hoe uitzonderlijk de droogte dit jaar in het stroomgebied is.
Ik schrijf dit extra bericht omdat er breaking news is: Rijn en Maas gaan namelijk flink stijgen en over een week tot 10 dagen zal de laagwaterperiode zeer waarschijnlijk voorbij zijn. Er is wel altijd een kans dat de hoge druk begin december terugkeert. Als het dan weer 2 of 3 weken droog is, kan de Rijn opnieuw flink dalen, maar dat gebeurt dan wel vanaf een veel hogere stand dan we de afgelopen 3 maanden hebben meegemaakt.
Het weer ontwikkelt zich zoals ik afgelopen zondag in het waterbericht al schreef, alleen is er nu meer zekerheid dat het vanaf 17 november veel natter gaat worden, wat voldoende water op gaat leveren voor een stijging van de Rijn van misschien wel 2 meter en de Maasafvoer kan stijgen naar een waarde tussen 300 en 400 m3/s.
Afgelopen dagen viel al regen in de stroomgebieden; het meeste in het zuiden en dit water is nu onderweg naar Nederland. Nadat vannacht de lage stand in de Rijn nog even aanhoudt, zet morgen een lichte stijging in als het extra water van deze regen in Midden-Duitsland arriveert. De stand gaat dan eerst naar 6,45 m NAP op zaterdag en als het water uit Zuid-Duitsland daarbij komt gaat de stijging verder naar ca 6,9 m NAP (+/- 10 cm) op maandag 16/11 en een afvoer van ca 900 m3/s.
Daarna volgt een lichte daling want de komende 5 dagen verlopen droog in het stroomgebied onder invloed van een nieuw hogedrukgebied. Dit weersysteem trekt echter vrij snel naar het oosten, waarna vanaf 16 november de weg open wordt gezet voor depressies met actieve regengebieden die daarna het weer gaan bepalen. De hele week daarna wordt vrij veel regen verwacht in een groot deel van het stroomgebied en dat gaat voor een aanzienlijke stijging zorgen van de Rijn.
Het eerste water van deze regen arriveert bij Lobith vanaf donderdag 19/11. Tegen die tijd zal de stand weer wat gedaald zijn tot ca 6,75 m NAP en de afvoer tot ca 800 m3/s. Afhankelijk van de hoeveelheid regen die er dan dagelijks valt, kan de stand iedere dag daarna met zo’n 20 tot 40 cm omhooggaan. Op grond van een eerste ruwe inschatting kan de stand op vrijdag 20/11 de 7 m passeren (950 m3/s), zondag 22/11 de 7,5 m (1.100 m3/s) en maandag of dinsdag daarna de 8 m bij een afvoer van 1.500 m3/s.
Het is niet ondenkbaar dat de stand daarna nog wat verder stijgt en mogelijk gaat de afvoer zelfs naar 1.750 m3/s, ruim boven de waarden die voor laagwater gelden. De regen moet echter nog vallen, dus uiteraard nog een flinke slag om de arm, zeker voor de periode na het weekend van 22 november, maar de weersverwachtingen zijn veelbelovend voor de waterstand in de Rijn.
De regenzone die over Midden-Europa naar het noorden trok gisteren bereikte ook net even het stroomgebieden van de Maas en daardoor steeg de afvoer op woensdag even naar ca 100 m3/s. Dit water was weer snel voorbij en inmiddels is de afvoer weer terug gezakt naar ca 50 m3/s. De komende dag daalt de afvoer nog iets verder naar ca 35 tot 40 m3/s; de basisafvoer waar de Maas de afgelopen maanden steeds rondom heen schommelde.
Vanaf 16 november kan er weer wat regen gaan vallen in het stroomgebied en ook de dagen daarna valt er steeds opnieuw regen. Het lijkt voldoende te gaan worden voor een stijging naar ongeveer gemiddelde afvoeren voor de tijd van het jaar. Op 17 november verwacht ik een afvoer van iets boven de 50 m3/s, op 18 november kan de 100 weer overschreden worden en daarna kan er dagelijks zo'n 50 m3/s bij komen tot een afvoer tussen 300 en 400 m3/s op 22 en 23 november. Of de afvoer daarna nog verder stijgt is nu nog niet te zeggen; eerst nog maar eens afwachten of er echt zoveel regen valt dat de 300 tot 400 m3/s wordt bereikt.