Eerste helft van de week veel neerslag en kans op hoogwater; vooral in de Rijn.
De stroomgebieden staat een dynamische week te wachten; met tweemaal een opstoot van warme lucht en regen en tussendoor koude lucht met sneeuwval. Door de combinatie van regen- en smeltwater kunnen zich kleine hoogwatergolven ontwikkelen in de rivieren. De grootste kans daarop is er in de Rijn. Vanaf eind van de week komen we onder invloed van een hogedrukgebied en wordt het voor langere tijd droog, zodat de waterstanden weer kunnen gaan dalen. In het waterbericht leest u de details. Vanwege het opkomende hoogwaters ben ik wat meer tijd bezig met het waterbericht en is er dit maal geen water inzicht.
Water van de Week
Twee lagedrukgebieden, op zondag en woensdag, en daarna een krachtig hogedrukgebied
Vandaag trekt een omvangrijk lagedrukgebied over Engeland naar de Noordzee en het voert een omvangrijke neerslagzone met zich mee en een portie erg warme lucht. De sneeuw die in de Middelgebergten boven de ca 300 m aanwezig was, smelt in rap tempo en dit smeltwater levert samen met de regen veel extra water op voor de rivieren. De komende dagen beweegt dit lagedrukgebied over het zuiden van Scandinavië en de Botnische golf naar het noorden van Rusland. Achter deze depressie komen de stroomgebieden vanaf dinsdag weer in een noordwestelijke stroming waarmee koelere lucht wordt aangevoerd die buien met zich meevoert. In de Ardennen en de Duitse Middelgebergten kan dan weer een laagje sneeuw vallen.
Op woensdag nadert het een nieuw lagedrukgebied dat een wat zuidelijkere koers gaat volgen dan zijn voorganger en op donderdag net ten zuiden van Nederland langs het continent optrekt. Ook nu wordt zachte lucht meegevoerd, die over Noord-Frankrijk, Zuid-Duitsland en de Alpen uitstroomt. Nederland en België blijven nu aan de koele noordkant van het lagedrukgebied.
De neerslag die wordt meegevoerd zal in België en het midden en noorden van Duitsland als sneeuw vallen en hier kan zich een sneeuwdek vormen van 10 cm of meer. Aan de zuidkant van het lagedrukgebied valt de neerslag vooral als regen en samen met wat smeltwater levert dit extra water op voor de rivieren; het meeste voor de Rijn. Als dit lagedrukgebied op donderdag over Duitsland verder naar het oosten wegtrekt, wordt de zachte lucht boven Centraal-Europa weer verdreven door een nieuwe portie koude lucht die zich vanaf het noorden over heel de stroomgebieden uitbreidt.
De dagen daarna ontwikkelt zich een krachtig hogedrukgebied boven de stroomgebieden. De situatie lijkt veel op die van de laatste twee weken van december toen zich ook na een periode van lage druk een groot hogedrukgebied ontwikkelde dat lange tijd het weer in de stroomgebieden ging bepalen. Tot zover als de weermodellen vooruitkijken, dat is een dag of 10 tot 15, lijkt dit hogedrukgebied invloed te houden op het weer in onze omgeving. De kern ligt tot in het komend weekend boven onze omgeving om daarna naar Centraal-Europa te verschuiven.
Op nog langere termijn, over een dag of 10, schuift dit hogedrukgebied niet naar het oosten, zoals zijn voorgangers in december deden, maar vormt zich een nieuwe kern ten westen van ons. Het geblokkeerde weerpatroon, waarbij lagedrukgebieden vanaf de Atlantische oceaan ons niet kunnen bereiken, zou daardoor nog langer aan kunnen houden. Zo ver vooruit is deze verwachting uiteraard niet meer zo heel betrouwbaar, maar er is zeker een kans dat het uitkomt want hogedrukgebieden kunnen in deze tijd van het jaar heel standvastig zijn.
Voor de waterstanden in de rivieren betekent het dat er na de neerslag van deze week en de sterke stijging die dat oplevert, een langere droge periode aanbreekt waarbij de waterstanden weer flink kunnen gaan dalen.
Rijn stijgt de komende week naar circa 12,5 tot 13 m (NAP).
De combinatie van smeltwater en regenwater is vaak de aanleiding voor een wat groter hoogwater in de Rijn. Tegelijkertijd is het bij weersituaties met sneeuw en regen niet zo makkelijk om de hoogte van een hoogwater op voorhand te voorspellen. Pas als het water zich in de zijrivieren van de Rijn bevindt is een wat nauwkeurigere schatting te maken.
De Rijn krijgt deze week met twee neerslagzones te maken. De eerste trekt vandaag over en deze gaat met zoveel zachte lucht gepaard, dat er tot op een hoogte van 1500 tot 2000 m regen gaat vallen. In de Middelgebergten lag boven de 300 m zo'n 10 tot 20 cm sneeuw en dat zal allemaal smelten en ook vanuit de lagere delen van de Alpen komt wat smeltwater beschikbaar. Dit water zal echter in de Zwitserse meren worden opgeslagen, zoals de Bodensee, en zal vrijwel geen invloed hebben op de Rijnafvoer.
De tweede neerslagzone passeert op woensdag en donderdag en deze brengt in Oost-Frankrijk, Zuid-Duitsland en Zwitserland regen en zachte lucht. Het aandeel smeltwater zal dan klein zijn. Ten noorden van de lijn Luxemburg-Frankfurt valt de neerslag als sneeuw en vanuit dit gebied hoeven we daarom vrijwel geen extra bijdrage te verwachten aan de Rijnafvoer.
De exacte koers van dit tweede lagedrukgebied is nu nog niet helemaal zeker en mocht het noordelijker overtrekken, dan schuift daarmee ook de grens tussen sneeuw en regen verder naar het noorden; wat weer wat extra water voor de Rijn betekent. Maar ook een wat zuidelijkere koers is nog mogelijk waardoor het aandeel regenwater weer kleiner blijft. Pas later In de week is hier meer zekerheid over.
Als we de situatie voor de Rijn op een rij zetten dan is deze als volgt: de waterstand is sinds gisteren 4/1 langzaam aan het stijgen vanwege de neerslag die op 1 en 2 januari is gevallen. Dit levert een stijging op tot iets boven de 10 m NAP (afvoer 2.800 m3/s) op dinsdag 7/1. Daarna arriveert het water van de regen die vandaag valt en samen met het smeltwater uit de Middelgebergten levert dat een flinke stijging op tot rond de 12 m op 9 en 10 januari. De afvoer bedraagt dan ongeveer 4500 m³/s. Vooral op 8 januari als het water uit de Moezel arriveert kan de waterstand snel stijgen, met ruim één meter in 24 uur.
Vanaf 10 januari stijgt de waterstand verder als het water arriveert van de regen die op 8 en 9 januari bij het passeren van de tweede neerslagzone is gevallen. Doordat dit water vanuit Zuid-Duitsland afkomstig is, is het grootste deel wat langer onderweg en de hoogste stand verwacht ik daarom pas op 13 of 14 januari. Op grond van de huidige, heel ruwe verwachting is een stijging tot rond de 13 m (NAP) mogelijk, bij een afvoer van ca 5.500 m3/s. Maar omdat een groot deel van de neerslag nog moet vallen, er een deel smeltwater bij komt, en de precieze koers van het tweede lagedrukgebied nog ongewis is, betekent dat voorlopig ergens tussen de 12,5 en 13,5 m (NAP). Later in de week als meer bekend is over deze onzekerheden is een nauwkeurigere verwachting pas mogelijk.
Wat al wel vrijwel zeker is, is dat na het passeren van de hoogwaterpiek, vanaf 13 of 14 januari, de waterstand weer flink zal gaan dalen. Zoals het er nu naar uitziet krijgen we zeker één en misschien wel twee weken te maken met een hogedrukgebied dat neerslagzones op afstand houdt. een verdere stijging tot een nog groter hoogwater is daarom erg onwaarschijnlijk en de kans is daarom groot dat de waterstand In de tweede helft van januari weer tot onder de 10 m (NAP) zakt.
Maas stijgt vooral door de eerste regenzone en kans op groter hoogwater daarom klein.
Vandaag passeert een actieve regenzone het stroomgebied en vanwege de zeer zachte lucht die wordt meegevoerd zal ook de sneeuw smelten die boven de 300 m in de Ardennen ligt. Het gaat om een sneeuwdek van circa 10 tot 15 cm, wat vergelijkbaar is met ongeveer 10 tot 15 mm regen. Vandaag valt er met ca 15 tot 20 mm niet heel veel regen, maar samen met het smeltwater is het toch een aardige hoeveelheid die in de Maas in deze tijd van het jaar goed is voor een stijging van ca 500 m3/s.
Bij Maastricht was de afvoer op 3 januari al gestegen naar een klein piekje van ca 750 m3/s vanwege de neerslag die op nieuwjaarsdag was gevallen. Sindsdien is de afvoer weer wat gezakt tot ongeveer 550 m³/s en vanwege de regen en het smeltwater zal de afvoer later vandaag even flink gaan stijgen tot tussen de 1000 en 1200 m³/s. Morgen in de loop van de dag kan koude lucht vanuit het noordwesten de Ardennen weer bereiken waardoor de temperatuur er weer tot onder het vriespunt daalt en de afvoer naar de Maas zal dan weer afnemen.
Op maandag en dinsdag vallen er wat buien en kan zich wel weer een sneeuwdek vormen. In de rest van het stroomgebied valt wat regen, maar onvoldoende voor een verdere stijging van de Maas. Ik verwacht daarom dat de afvoer, na het bereiken van het hoogste punt op maandagmiddag, weer zal gaan dalen tot onder de 1.000 m³/s en waarschijnlijk wordt woensdag ook de 800 m³/s nog bereikt voordat een mogelijke nieuwe stijging zich aandient. Op woensdag bereikt namelijk een nieuwe neerslagzone het stroomgebied en aanvankelijk valt overal sneeuw.
Het lagedrukgebied dat verantwoordelijk is voor de neerslag, voert ook weer zachte lucht mee en waar die door weet te dringen gaat de sneeuw over in regen. Volgens de laatste verwachting bereikt deze zachte lucht in de nacht van woensdag op donderdag ook de zuidkant van de Ardennen. De sneeuw zal dan enige tijd overgaan in regen, maar dat duurt niet lang want donderdagochtend stroomt de koude lucht alweer naar het zuiden en komen de Ardennen weer helemaal in de zone te liggen waar sneeuw valt.
Volgens deze verwachting zal de afvoer daarom niet opnieuw sterk toenemen en gaat het vooral om water dat vanuit het Franse deel van het stroomgebied naar de Maas stroomt. Dit zou betekenen dat de afvoer waarschijnlijk niet veel hoger zal stijgen dan 1.000 m³/s. Vanuit Frankrijk is het water ook wat langer onderweg en komt dit piekje pas op vrijdag 10/1 bij Maastricht aan.
Maar het is een wankel evenwicht en mocht het lagedrukgebied wat zuidelijker langstrekken dan blijft het overal bij sneeuw en zal de 1.000 m³/s waarschijnlijk niet eens gehaald worden. Maar mocht de kern van het lagedrukgebied noordelijker gaan dan kunnen de hele Ardennen even in de zone met regen en hoge temperaturen komen te liggen. In dat geval kan de Maas wel op extra water rekenen en komt de afvoer weer tot boven de 1.000 m³/s en mogelijk zelfs 1.250 m³/s.
Als donderdag de neerslagzone naar het oosten weg trekt, breidt zich al snel een hogedrukgebied uit over het stroomgebied en volgt een langere droge periode. Vanaf vrijdag of zaterdag zal de afvoer daardoo weer voor langere tijd gaan dalen en een verdere stijging naar een grote hoogwatergolf is daarom niet te verwachten.
Vanwege de opkomende hoogwaters kunt u de komende dagen vaker een waterbericht verwachten. De volgende weer op dinsdag 7 januari. Ook post ik regelmatig berichtjes op Bluesky: https://bsky.app/profile/waterpeilen.bsky.social. Twitter gebruik ik niet meer.