Hoogwaterbericht Rijn en Maas
De komende dagen gaat er veel regen vallen in de stroomgebieden. De weersituatie lijkt wel wat op die van twee weken terug, met een aantal erg natte dagen, gevolgd door minder nat weer vanaf 26/12. De meeste regen valt ook nu in het stroomgebied van de Rijn, met daar een hoogwatergolf die waarschijnlijk rond 28/12 zijn hoogste stand bij Lobith bereikt. De piek verwacht ik wat hoger dan de golf van afgelopen weekend. In het stroomgebied van de Maas gaat minder regen vallen en daar verwacht ik wel een stijgende afvoer, maar geen groot hoogwater. De laatste dagen van het jaar blijft het overigens niet helemaal droog, dus is het einde van de hoogwaterperiode is nog niet in zicht.
Weersituatie
Afgelopen dinsdag passeerde het eerste regengebied over de stroomgebieden, met voldoende water om de dalende trend van de zijrivieren van de Rijn te stoppen en de afvoer te stabiliseren. Op de Rijn in Nederland heeft dit nu nog weinig invloed, die daalt de komende twee dagen nog. Omdat nog niet al het water is afgevoerd van het vorige hoogwater is de stand nog relatief hoog. De afvoer van de Maas nam op woensdag licht toe met bij Maastricht nu een afvoer van ca 600 m3/s; dat is iets boven het langjarig gemiddelde.
Na een vrijwel droge woensdag gaat het vandaag een paar dagen erg nat worden, maar niet overal in de stroomgebieden. De neerslag wordt aangevoerd met een sterke westelijke stroming, ingeklemd tussen een krachtig hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan en lage luchtdruk boven Scandinavië. De luchtdrukverschillen zijn uitzonderlijk hoog en daarom draait de westelijke stroming op volle toeren en gaat de komende dagen veel regengebieden aanvoeren.
De hoofdbaan van de neerslag loopt van noordwest naar zuidoost over Nederland en het noordwesten van Duitsland naar Tsjechië en het zuidoosten van Duitsland. Dit betekent dat het stroomgebied van de Maas een beetje aan de rand ligt en niet heel veel regen gaat ontvangen. Ook het stroomgebied van de Moezel lijkt de dans deels te ontspringen en dat is belangrijk voor de Rijn, want de Moezel is soms goed voor 25 tot 30% van de Rijnafvoer in Nederland.
De weerkaart hieronder laat de neerslaghoeveelheden zien voor de komende week. De zone met veel regen (oranje en rood) loopt over Nederland naar het zuidoosten. Buiten deze baan vangen de Middelgebergten in Duitsland en de Ardennen ook nog veel op, maar het laagland ertussen al veel minder. De Alpen krijgen ook veel neerslag te verwerken, maar ook dat is vooral op hoogte en zal grotendeels als sneeuw zijn.
Schermafbeelding 2023-12-21 om 12.27.54.png
De zijrivieren van de Rijn die op de oostelijke oever ontspringen liggen in de natte zone en gaan wel zeer veel regen ontvangen; dit zijn oa de Lahn, Sieg en Roer. Bij veel hoogwatergolven zijn deze rivieren samen goed voor zo'n 500 m3/s, maar soms kan dat oplopen tot 1000 of zelfs 2000. Het is moeilijk in te schatten hoe hoog die afvoeren nu precies gaan worden, maar ik ga uit van vrij hoge afvoeren.
Omdat ze vrij noordelijk liggen is het water uit deze rivieren al na een paar dagen in Nederland. dat betekent ook dat als het later weer droog wordt, deze rivieren al weer dalen tegen de tijd dat het water uit Zwitserland en Zuid Duitsland in Nederland aankomt.
Verder naar het zuiden krijgt de Main ook veel water te verwerken, maar dit is een groot stroomgebied en meestal reageert deze rivier niet zo snel op niet al te lange perioden met veel regen. daarom verwacht ik hier geen erg grote hoeveelheden.
Nog zuidelijker gaat er vooral tegen de noordzijde van de Alpen veel neerslag vallen en dit zorgt voor een nieuwe golf in de Boven-Rijn. Bij de vorige hoogwatergolf kwam hier erg veel water vandaan, maar nu lijkt het minder te gaan worden. De sneeuwgrens in de Alpen ligt dit maal wat hoger, zodat het gebied waar regen valt en dat water levert aan de Rijn nu wat kleiner is.
De zone waar de meeste regen valt blijft een dag of 5 op ongeveer dezelfde plaats liggen en verdwijnt daarna langzaam van de weerkaart. Vanaf 26/12 wordt het dan even wat droger, maar de weermodellen zijn het er ook nog niet helemaal over eens hoe lang het droog blijft.
Waarschijnlijk dringen al snel weer nieuwe regengebieden op vanaf de Atlantische Oceaan, maar het is nog niet duidelijk of die ook actief zijn en veel regen gaan brengen. Het is daarom ook nog niet zeker of de hoogwatergolf vanaf 28/12 of enkele dagen later nogmaals een vervolg krijgt.
Rijn
Al met al verwacht ik dat de Rijn vanaf 22/12 in de loop van de dag gaat stijgen. eerst passeert het water dat dinsdag is gevallen en het levert dan nog een bescheiden stijging op. De eerste dagen stijgt de stand met ca 20 cm per dag, tot ca 12,6 m op 24/12. Daarna arriveert steeds meer water van de regen die tussen 21 en 23/12 is gevallen en op 25/12 verwacht ik bij Lobith een stand boven de 13 m en op 26/12 al boven de 13,5 m.
Vanaf 26/12 ziet het er nu naar uit dat de stijging wat vertraagt naar een hoogste stand tussen 13,75 en iets boven de 14 m op 27 of 28/12. Maar de regen moet nog vallen en mocht het natter worden dan nu verwacht, dan kan de stand nog enkele decimeters hoger uitvallen. wat ook meespeelt is dat relatief meer water tot afstroom komt omdat het stroomgebied vanwege de vorige hoogwaters al flink nat is
Een stand boven de 14,5 m verwacht ik op dit moment niet. Vanaf 28/12 zou de stand weer gaan dalen, maar hoe snel dat gaat hangt dus nog af van mogelijke nieuwe regengebieden die vanaf 27/12 het stroomgebied gaan bereiken.
Maas
Het stroomgebied van de Maas ligt voorlopig buiten de zone met de meeste neerslag. Alleen het meest oostelijke deel van de Ardennen ontvangt vanwege zijn hoogte nog aardig wat regen, maar bijvoorbeeld het stroomgebied van de Sambre en ook de Franse Maas lijken maar weinig regen te gaan ontvangen. Daarom verwacht ik dat in de Maas geen hoogwater tot ontwikkeling zal komen.
Op grond van de huidige neerslagverwachting ziet het er naar uit dat vandaag, 21/12, meteen een van de natste dagen gaat worden en dat zorgt dan voor een stijging tot ca 800 m3/s op 22 december en 900 m3/s op 23 december. Op 22 en 23/12 valt er niet zoveel regen, zodat de afvoer op 24/12 niet verder stijgt.
Op 24/12 kan er wel weer voldoende neerslag vallen voor een verdere stijging, maar ook dan verwacht ik niet meer dan een stijging tot tussen de 900 en 1000 m3/s. De dagen daarna valt er zo nu en dan regen, maar zijn er ook droge dagen en voorlopig zitten daar geen dagen tussen met grote hoeveelheden regen. Ik verwacht daarom dat de afvoer tot het einde van het jaar blijft schommelen tussen de 900 en 1000m3/s, met misschien een keer een uitschieter naar 1100 m3/s.
Voor zowel de Rijn als de Maas gaat het om eerste ruwe inschattingen. De komende dagen zal gaandeweg meer duidelijk worden over hoe hoog beide rivieren gaan stijgen. Ik zal dagelijks een (kort) berichtje maken op de site om de actuele situatie te bespreken met een bijgestelde verwachting. Op zondag volgt dan weer een uitgebreider bericht.
Storm
De storm die nu opsteekt, heeft behalve langs de kust ook invloed op de rivieren. Via de open verbinding die de Nieuwe Waterweg is kan namelijk veel zeewater het Benedenrivierengebied binnen dringen. Omdat de Rijn tegelijkertijd ook erg veel water aanvoert, gaat de waterstand er flink stijgen en dat betekent dat vanmiddag de Noordwaard ter hoogte van Werkendam weer kan instromen.
Ook in het Haringvliet en Hollands Diep hoopt zich vanavond erg veel water op omdat er niet op zee gespuid kan worden via de Haringvlietsluizen. Veel buitendijkse gebieden zullen daar overstromen. Tenslotte wordt ook in de regio Rotterdam de waterstand erg hoog en mogelijk dat daarom de Maeslandtkering bij Maassluis enkele uren dicht gaat. Dat gebeurt als bij Rotterdam een waterstand van 3 m (NAP) wordt verwacht en de kans daarop is vrij groot. Later vanmiddag zal dat duidelijk worden.