Komende weken wordt het neerslagtekort weer aardig aangevuld
De weersomslag, die vorige week al in de verwachting zat, is een feit. Met de neerslaghoeveelheden die de komende 10 tot 14 dagen in Nederland worden verwacht, ziet het ernaar uit dat aan de grote droogte in ieder geval voorlopig een einde is gekomen. Ook de stroomgebieden krijgen aardig wat regen te verwerken en de waterstanden in de rivieren gaan weer stijgen. Of de langjarig gemiddelde waterstanden weer worden bereikt, is nu nog niet zeker. In het waterbericht leest u de details. De rubriek Water Inzicht slaat een weekje over.
Water van de week
De al langgeleden aangekondigde weersomslag is er gekomen en vanaf gisteren tot en met vanmiddag is er op veel plaatsen in Nederland zo'n 10 tot 15 mm regen gevallen. Daarmee kwam er een einde aan een hele lange periode van droog weer, die voor het westen van Nederland ruim 3 maanden heeft geduurd en sinds eind februari viel daar lokaal niet meer dan 15 mm regen. In het oosten en het midden van het land viel eind april nog aardig wat regen en was de droogte minder uitzonderlijk.
Het dominante hogedrukgebied dat al vanaf eind februari boven onze omgeving lag heeft zich teruggetrokken in zuidwestelijke richting. Vrijwel exact op de plek waar het hogedrukgebied lag, ligt nu een omvangrijk lagedrukgebied en dit zorgt bij ons nu voor een zuidwestelijke stroming, die vochtige lucht vanaf de Atlantische oceaan meevoert. Bijna iedere dag van de komende week kan er wel regen vallen, al zijn de hoeveelheden niet op alle dagen heel erg groot. Dat verandert als er in deze luchtstroming kleine lagedrukgebieden worden meegevoerd, die voor een opleving van de neerslag activiteit zullen zorgen.
Een eerste lagedrukgebiedje kunnen we op dinsdag verwachten. In de loop van de middag en tot en met woensdag kan dan op veel plaatsen in Nederland tussen de 10 en 20 mm regen vallen en lokaal is zelfs 30 mm mogelijk. Daarmee zou de maand mei op veel plaatsen toch nog een niet al te droge maand kunnen worden. De regen van woensdag bereikt ook de Ardennen en het noorden en midden van Duitsland zodat Maas en Rijn er van profiteren. Donderdag trekt de neerslag verder naar het zuiden en krijgen ook de Alpen er nog mee te maken.
Vrijdag en zaterdag blijven grotendeels droog onder invloed van een rug van hoge druk die passeert. Zondag 1 juni passeert een nieuw regengebied dat wederom 10 tot 20 mm regen kan brengen en ook de maandag en dinsdag is de kans groot dat er buien vallen. Een langere droge periode lijkt er voorlopig niet meer in te zitten, want ook voor de tweede helft van de week na het volgend weekend (dat is rond 5 juni) verwacht het Europese weermodel weer een lagedrukgebied dat dicht langs trekt en mogelijk nog veel meer regen gaat brengen.
Als we zo'n twee weken vooruitkijken dan verwacht het weermodel voor Nederland tussen de 75 en 100 mm regen; dat is meer dan er gemiddeld in een hele maand valt. In het stroomgebied van de Maas worden vergelijkbare hoeveelheden verwacht. In het veel grotere stroomgebied van de Rijn zijn er meer regionale verschillen: tot meer dan 100 mm in de Middelgebergten en tussen de 40 en 60 mm in de gebieden daarbuiten. De Alpen krijgen de hoofdprijs, met op veel plaatsen meer dan 100 en lokaal zelfs meer dan 150 mm.
Dit is voor twee weken vooruit en het is nog afwachten of dit ook uitkomt want zover vooruit kan de verwachting uiteraard nog wijzigen. Maar als we deze verwachting vergelijken met die van enkele weken terug, toen het hogedrukgebied nog dominant was, dan zijn de verschillen groot: toen werd voor 2 weken vooruit namelijk niet meer dan 10 of 20 mm verwacht en soms zelfs helemaal niets. De weersomslag lijkt zich dus in zijn volle omvang te openbaren en het zou zo maar kunnen dat over een week of twee velen weer terugverlangen naar de droge, zonnige weken die we nu achter ons laten.
Rijn stijgt naar tussen 8 en 8,25 m; later nog hoger
De Rijn daalde de hele afgelopen week en bereikte als laagste waarde een stand van 7,39 m NAP. De afvoer daalde tot 1.065 m3/s en bleef net iets hoger dan de 1.040 m3/s die medio april werd bereikt. Vorige week verwachtte ik nog dat de afvoer tot onder de 1.000 m3/s zou dalen en de stand tot 7,25 m NAP, maar het dalen ging toch wat minder snel dan ik had voorzien.
Als we deze lage afvoer vergelijken met die van een maand geleden dan zijn er wel verschillen: zo was de afvoer vanuit Zwitserland nu flink hoger met 700 ipv 475 m3/s. Dit had de Rijn te danken aan het smeltwater vanuit de Alpen, dat juist in deze periode tot afstroom komt. Het was een matig sneeuwseizoen maar een paar 100 m3/s levert het smelten in mei al snel op. Er ligt nog steeds sneeuw boven de 2000 tot 2500 m en de komende weken kunnen we ook daar nog wat smeltwater van verwachten.
De 225 m3/s die nu extra vanuit Zwitserland werd afgevoerd, werd gecompenseerd door een verminderde afvoer uit de Duitse en Franse middelgebergten. Zo leverden het Zwarte Woud en de Vogezen aan de Boven-Rijn nu slechts 60 in plaats van 150 m3/s in april en verder stroomafwaarts was het vooral de Moezel die minder afvoerde; in april was dat nog 135 m3/s en nu maar 75. De rest van het verschil kwam van de vele kleinere zijrivieren die in Duitsland in de Rijn uitmonden en allen samen nog zo’n 50 m3/s minder afvoerden.
Afgelopen donderdag en vrijdag viel er al aardig wat regen in Zwitserland en Zuid Duitsland en de Rijn steeg daardoor enkele honderden m3/s. Dit water arriveert vandaag bij Koblenz en komt over 2 dagen bij Lobith aan. Daar vooruit is er ook al wat extra water onderweg dat gisteren in het midden van Duitsland viel en bij Lobith is de stand inmiddels alweer iets gaan stijgen. Morgen verwacht ik een stand van ca 7,75 m NAP en op dinsdag wordt de 8 m bereikt, bij een afvoer van ca 1.350 m3/s. Ook woensdag en donderdag stijgt de stand nog iets als gevolg van de regen die vanaf dinsdag gaat vallen.
Op 29 mei kan dan een stand van ca 8,2 m worden bereikt bij een afvoer van 1.450 m3/s. Daarna daalt de stand waarschijnlijk iets omdat de eerste grotere neerslaghoeveelheden pas weer vanaf 1 juni worden verwacht. Tot 3 of 4 juni verwacht ik een stand van ca 8 m (afvoer 1.350 m3/s) en daarna mogelijk een verdere stijging. Dit is de neerslag van 1 t/m 3 juni en als er dan inderdaad zoveel valt als nu wordt verwacht, dan is een verdere stijging tot 9 m NAP later in die week niet uitgesloten. Volgende week weten we hierover meer.
Maas pas later in de week boven 100 m3/s; later mogelijk naar 200 m3/s
De Maas was deze week tot ca 50 m3/s gedaald en dat is zeer laag voor de tijd van het jaar. In de meetreeks moeten we terug tot 1976 voor een nog lagere afvoer. Toen daalde de Maas eind mei tot slechts 35 m3/s. Sindsdien waren er nog wel meer jaren met lage afvoeren, zoals 1990, 2011 en 2017, toen de afvoer ongeveer net zo ver daalde als dit jaar. De Maas kan niet putten uit smeltwater vanuit de Alpen en moet het hebben van het water dat uit de Ardennen en Noord-Frankrijk naar de rivier stroomt. Na twee maanden droogte zijn deze gebieden echter grotendeels uitgedroogd.
Gisteren viel de eerste regen en in de hogere delen van de Ardennen was dat zo'n 10 mm, maar in de rest van het stroomgebied meestal niet meer dan 5 mm. Dit leverde de Maas nauwelijks extra water op en de afvoer steeg gedurende korte tijd niet meer dan enkele tientallen m3/s en zal morgen weer terug zijn op ca 50 m3/s.
Aanstaande dinsdag wordt weer ongeveer 10 mm verwacht en woensdag zo'n 15 lokaal misschien 20 mm. Dat samen is voldoende om de Maas wat water op te leveren en woensdag en donderdag verwacht ik dat de afvoer stijgt tot tussen de 100 en 150 m3/s. De dagen daarna valt er ook nog wat regen maar geen grote hoeveelheden en de afvoer zal dan weer terugzakken naar ongeveer 100 m3/s.
Voor de periode van 1 t/m 3 juni wordt ook in de Ardennen aardig wat regen weer verwacht en als dat uitkomt kan de afvoer opnieuw stijgen tot ongeveer 150 m3/s vanaf 2 juni. Mocht nog wat meer regen vallen dan nu verwacht wordt, dan is ook de 200 m3/s weer mogelijk. Later in die week wordt opnieuw regen verwacht en mocht dat uitkomen dan is ook een verdere stijging tot wat verder boven de 200 m3/s mogelijk. Maar dit is nog zover weg dat we eerst de verwachtingen van volgende week zullen moeten afwachten of dit ook echt uit gaat komen.