U bent hier

Rijn en Maas stijgen

De extreme warmte boven Noordwest Europa is dit weekend verdreven door koele, vochtige oceaanlucht en dat ging gepaard met flink wat regen in de stroomgebieden van Rijn en Maas. Voor het eerst sinds meer dan een maand zorgt dat voor stijgende waterstanden. 

De hoge drukgebieden die de afgelopen weken dominant waren voor het weer in Nederland en in de stroomgebieden van de grote rivieren voor droogte zorgden,  spelen de komende week een minder prominente rol. Afgelopen vrijdag is een lage drukgebied vanaf de Oceaan het continent opgeschoven en dat heeft ten zuiden van Nederland veel regen gebracht.  Dat water zorgt nu voor stijgende standen in Maas en Rijn.

Ook Zuid Nederland profiteerde van de regengebieden en lokaal viel daar meer dan 5 cm regen. Juli is zo op een aantal plaatsen in Nederland toch nog een vrij natte maand geworden. Maar de verschillen zijn groot en er zijn ook plaatsen in het land waar deze maand pas 1 cm regen gevallen is en de graslanden er verdord bij liggen. 

Aan dat beeld lijkt ook daar nu een einde te komen want vanaf woensdag ziet het er naar uit dat Nederland voor langere tijd onder invloed komt van oceaanstoringen en de kans is groot dat er zelfs een vrij natte periode aanbreekt. De hoge druk is echter niet helemaal van de weerkaarten verdwenen maar concentreert zich boven Zuid Europa. De invloed van deze hoge druk reikt tot over Midden Europa en dat betekent dat het daar na de vele regen van dit weekend toch weer voor wat langere tijd droog wordt.

Rijn stijgt naar ca 1600 m3/s

Voor het eerst sinds lange tijd viel er in het stroomgebied van de Rijn weer eens een flinke bak regen. Een lage drukgebied schoof traag over het stroomgebied en zorgde van vrijdag t/m zondag voor veel buien in Duitsland en Oost Frankrijk. Op zondag leverde een noordwestelijke stroming tegen de noordkant van de Alpen ook daar veel regen. Het zorgde in mijn eigen vakantie voor een volledig verregende dag, maar het is voor de goede zaak, want al dat regenwater zorgt nu voor een stijging van de Bovenrijn van ca 500 m3/s. Vanaf woensdag komt het eerste water daarvan in Nederland aan en zal ook daar de Rijn een paar honderd m3/s stijgen. In het weekend passeert bij Lobith dan de hoogste afvoer. 

Door de droogte van de afgelopen weken in met name Duitsland is de Rijn flink gedaald. Bij Lobith bedraagt de afvoer nu nog ca 1250 m3/s en dat is ruim onder de normale waarde voor deze tijd van het jaar die ca 1850 m3/s bedraagt. De waterstand bedraagt nu ca 7,8 m +NAP. Vorig jaar was de afvoer rond deze tijd nog lager; toen was deze al onder de 1000 gezakt. Zo laag zal het dit jaar voorlopig niet worden, want de komende week stijgt de afvoer weer naar ca 1.650 m3/s.

Voordat het eerste water in Nederland arriveert daalt de afvoer begin deze week nog iets naar ca 1200 m3/s op dinsdag, met daarbij een stand van 7,75 m. Daarna begint de stijging met ca 100 m3/s per dag, die tot zaterdag duurt als het piekje van ca 1600 m3/s passeert. De stand bij Lobith zal dan opgelopen zijn tot ca 8,5 m +NAP. 

Vanwege de invloed van hoge druk boven Zuid Europa blijft het de komende week grotendeels droog in Midden Europa en voor de Rijn betekent dat dat de toevoer van water vanuit de Alpen na dit weekend weer langzaam af zal nemen. Voor Nederland houdt dat in dat na volgend weekend de afvoeren ook weer zullen dalen. In het begin van die week zal de afvoer dan ook weer onder de 1500 m3/s zakken. Hoe lang die daling doorzet  is nog onduidelijk en hangt vooral af van hoe het weer in Zuid Duitsland en de Alpen zich na komende week ontwikkelt.

Zomerweer in de Alpen belangrijk voor de afvoer van de Rijn

In deze tijd van het jaar profiteert de Rijn van het feit dat hij ontspringt in de Alpen. Zoals bekend liggen daar de gletsjers die vanaf juli t/m september voor water zorgen, maar dat is al met al niet meer dan ca 250 m3/s. Een minder bekend feit is dat de zomer in de Alpen ook het natste seizoen is. In de figuur hieronder is voor Luzern de regenval weergegeven gedurende de 12 maanden van het jaar. In de zomer valt daar tweemaal zoveel regen als in de herfst en de winter. 

Op de rotsige bodems van de hogere Alpen wordt een groot deel van regenwater ook in de zomer snel afgevoerd naar de beken en dit levert dan een veel grotere bijdrage aan de afvoer dan het gletsjerwater. Maar dan moet het er wel regenen. Vorig jaar was het ook in Zwitserland erg droog en dat was mede de oorzaak van de zeer lage Rijnafvoeren. De voorzomer van dit jaar verliep ook droog in de Alpen en daarom daalde de Rijn de laatste weken flink. Dit weekend viel er wel veel regen en meteen stijgt de Rijn flink. Het blijft afwachten wat de komende weken en maanden gaan brengen: of de droogte terugkeert, of dat het normaal nat zomerweer wordt.

348D6C6D-1A12-4C01-AB68-78A0DE9A8699.jpeg

Neerslagverdeling over het jaar in Luzern aan de noordzijde van de Alpen.
Neerslagverdeling over het jaar in Luzern aan de noordzijde van de Alpen.

Maas stijgt even uit het dal

De Maasafvoer was bij Maastricht al enige weken erg laag met een afvoer tussen de 25 en 35 m3/s. Dat is net zo laag als tijdens de laagste afvoeren van 2018. Vanaf vrijdag vorige week lag er  een regenzone langdurig boven een deel van de Ardennen en dat zorgde voor een flinke opleving. De afvoer liep op tot bijna 150 m3/s en dat is zelf wat boven het normale zomergemiddelde. 

Deze verhoogde afvoer is echter maar van korte duur. Vanaf vandaag wordt het weer een aantal dagen droog in het stroomgebied en daardoor dalen de afvoeren weer snel naar ca 50 m3/s aan het eind van de week. 

Het is nog niet duidelijk of de Ardennen ook onder invloed komen van het wat nattere weer dat Nederland te wachten staat. Voorlopig lijkt de meeste neerslag noordelijker langs te gaan. Als dat uit komt, dan kan de afvoer na volgend weekend nog weer wat verder dalen naar ca 35 m3/s.