Vandaag en morgen nog regen, daarna een week droog; waterstanden eerst licht stijgend, daarna weer dalend
Het weerbeeld van de afgelopen weken liet steeds een afwisseling zien van een paar wat nattere dagen gevolgd door een wat langere droge periode. Dit weerpatroon herhaalt zich deze week nogmaals met vandaag en morgen nog regen en later in de week weer droger; zodat de waterstanden eerst weer wat stijgen, om daarna weer te gaan dalen. Wat er op wat langere termijn gaat gebeuren blijft voorlopig nog onduidelijk: er is een kans dat het flink natter wordt met hogere waterstanden rond de kerstdagen, maar het kan ook nog droger uitpakken.
De rubriek Water Inzicht slaat een weekje over; in het bericht zelf wat meer duiding over hoe lang het water onderweg is en hoe dat de waterhoogte bij Lobith en Maastricht bepaalt.
Water van de week
Hogedrukgebieden voorlopig nog dominant
Boven de Atlantische Oceaan ontstaan aan de lopende band lagedrukgebieden die naar het oosten optrekken. Eenmaal bij het Verenigd Koninkrijk aangekomen gaat de vaart er echter uit en de regengebieden die ze met zich meevoeren, dringen dan ook niet heel ver door op het Europese continent. Boven het midden en oosten van Europa ligt namelijk al wekenlang een gordel van hogedruk die net verder opdringen van de lagedrukgebieden blokkeert. Telkens als een lagedrukgebied nadert, veert het hogedrukgebied wat terug naar het zuidoosten zodat er wel wat regen tot over onze omgeving en de stroomgebieden door kan dringen, maar een paar dagen later herstelt het hogedrukgebied zich dan weer en breekt weer een wat langere droge periode aan.
Ook op dit moment hebben we te maken met een lagedrukgebied boven de Britse eilanden en vanaf gisteren, zaterdag, zijn de bijbehorende regengebieden het continent opgetrokken. Het bracht zo’n 5 tot 10 mm regen. Vandaag en morgen volgt nog meer regen en dan kan er ca. 10 tot 15 mm vallen, in de Middelgebergten wat meer. In Zuid-Duitsland en de Alpen valt het meeste, zodat de Rijn meer water ontvangt dan de Maas. Vanaf dinsdag neemt het hogedrukgebied boven centraal Europa de hegemonie weer over en volgen er een paar vrijwel droge dagen.
Vanaf het komend weekend nadat een nieuw lagedrukgebied boven de Britse eilanden, maar dit exemplaar lijkt niet heel sterk te zijn en het hogedrukgebied houdt dan nog stand. Er kan op zaterdag 13 en zondag 14/12 wel wat regen vallen in de stroomgebieden, maar kleine hoeveelheden. Een paar dagen later verwacht het Europese weermodel dat zich een nieuw en veel sterker lagedrukgebied aandient boven de Britse Eilanden. De hoge druk boven Centraal-Europa is tegen die tijd opgeschoven naar het oosten en dat legt vanaf ongeveer 17 december de weg open voor een meer serieuze westelijke circulatie die grotere regenhoeveelheden naar de stroomgebieden aanvoert.
Uiteraard dit alles nog met een slag om de arm want deze overgang naar een natter weerscenario verwacht het Europese weermodel al een tijdje en tot nu toe schoof deze verwachting steeds wat verder naar achteren op. Op dit moment is daarom nog niet zeker of een meer serieuze weersomslag vanaf 16 of 17 december er wel gaat komen of dat hij ook nog weer naar later in de tijd opschuift. Voorlopig is er daarom alleen voor de komende week een vrij grote zekerheid, dat het eerst vrij nat en later droger wordt, en moeten we voor de week daarna nog even afwachten wat het wordt.
Rijn daalt naar ca 8,8 m, daarna 50 cm stijgend op 13/12 en daarna weer dalend.
De waterstand van de Rijn bij Lobith loopt altijd een paar dagen achter op de neerslag die er in het stroomgebied valt. Dat heeft te maken met de looptijd van het water, zo is het water vanuit Zwitserland zo'n 6 dagen onderweg, vanuit Zuid-Duitsland 5 dagen, vanuit de Main 4, vanuit de Moezel 3 en vanuit Noord Duitse zijrivieren (Sieg, Ruhr en Lippe) zo’n 1 tot 2 dagen. Als dan regengebieden overtrekken, levert dat altijd een interessante optelsom op van hoeveel water wanneer bij Lobith aankomt.
Zo is het vanaf gisteren gaan regenen in het stroomgebied en het eerste water daarvan, uit de Noord-Duitse zijrivieren, komt later vandaag al aan bij Lobith, maar omdat vanuit de rest van het stroomgebied voorlopig nog dalende waterstanden onderweg zijn, merken we daar niets van. Pas als woensdag ook het water van de Moezel arriveert gaat de stand voor het eerst wat stijgen bij Lobith, terwijl het op dat moment alweer enige tijd droog is in het stroomgebied. Tot op die dag daalt de stand bij Lobith nog langzaam naar ca 8,85 m NAP op woensdag 9/12, bij een afvoer van ca 1.825 m3/s.
Met het water van de Moezel begint dan een langzame stijging naar ca 9,1 m NAP (afvoer 2.000 m3/s) op vrijdag. Het is wachten tot zaterdag voordat ook het water uit Zuid-Duitsland bij gaat dragen aan de stijging, maar heel veel levert dat tegen die tijd al niet meer op, omdat de noordelijke zijrivieren en ook de Moezel dan alweer zijn gaan dalen. De hoogste stand verwacht ik op zaterdag met bij Lobith een peil van ca 9,4 m NAP bij een afvoer van 2.300 m3/s. Al met al gaat het dus maar om een heel bescheiden stijging, maar dat was ook te verwachten als er in 2 tot 3 dagen tijd in totaal niet meer dan 20 tot 40 mm regen valt.
Als op zaterdag 13/12 de piek van dit kleine golfje bij Lobith passeert, is het in het stroomgebied alweer een paar dagen droog en daardoor gaat de waterstand ook minimaal het aantal dagen dalen totdat er weer regen valt in het stroomgebied. De eerste regen wordt weer verwacht op 14 en 15 december, maar dat levert volgens de huidige verwachting vrijwel geen water op, zodat de waterstand nog langer en verder zal blijven dalen. Pas vanaf 17 december zou er een omslag kunnen komen naar een (veel) nattere weersituatie.
Het eerste water daarvan dat de stand kan laten stijgen, zal dan ook niet voor 19 of 20 december arriveren bij Lobith en dat betekent dat de waterstand de hele vanaf 13 t/m 20 december zal blijven dalen. Tegen die tijd verwacht ik een stand van ca 8,75 m NAP bij Lobith en een afvoer van ca 1.750 m3/s. Zoals ik hierboven bij de weersverwachting al beschreef is het nu nog niet duidelijk wat er daarna precies gaat gebeuren. Volgens de huidige weersverwachting zou vanaf 17 december een wat langere natte periode aan kunnen breken, waardoor de waterstand vanaf ca 20 december wat meer kan gaan stijgen.
Dat levert dan nog lang geen hoogwater op, want daarvoor moet het toch wel één tot twee weken regenachtig zijn met veel grotere hoeveelheden regen dan we de afgelopen tijd hebben gehad. Een hoogwater met Kerstmis hoeven we dan ook niet te verwachten, maar een stijging naar een stand tussen 10 en 11 m NAP bij Lobith rond die tijd is wel mogelijk. Maar misschien ziet de verwachting er morgen voor de periode vanaf 17/12 wel weer anders uit en blijft het bij zo nu en dan een kleiner regengebied. In dat geval blijft de waterstand schommelen rond de 9 m NAP zoals we de afgelopen weken hebben gezien.
Maas stijgt morgen naar ca 300 tot 350 m3/s, daarna weer langere tijd dalend.
Anders dan bij de Rijn is het water van de Maas veel minder lang onderweg voordat het bij Maastricht Nederland binnenstroomt. De Ardennen zijn het belangrijkste brongebied van deze rivier en het water daarvandaan doet er gemiddeld maar één dag over voordat het bij Maastricht arriveert. Vanuit de noordelijke Ardennen (waar de Vesdre en Ourthe ontspringen) is het zelfs maar een halve dag onderweg en vanuit de zuidelijke Ardennen (waar de Chiers en de Semois beginnen) ongeveer anderhalve dag.
De Maas is natuurlijk nog langer en vanuit het uiterste zuiden van het stroomgebied, in Midden-Frankrijk, is het water zelfs langer onderweg dan vanuit de Bovenrijn bij Basel, maar hier komt meestal maar zo weinig water vandaan dat dat voor de afvoer bij Maastricht geen betekenis heeft. Voor de afvoer bij Maastricht kijken we daarom in eerste instantie altijd alleen maar naar de Ardennen; alleen bij lang aanhoudende hoogwatersituaties nemen we ook mee of de Franse Maas, waar deze de Ardennen bereikt, ook net veel water aanvoert.
Op dit moment zijn het vooral de Ardennen waar we naar moeten kijken en we zien dan dat er gisteren zo’n 10 mm regen is gevallen en dat zal vandaag voor een lichte stijging zorgen bij Maastricht. In de afvoergegevens is dat echter nauwelijks terug te zien omdat de schommelingen daarin vooral worden bepaald door het openen en sluiten van de stuwen in de Maas in Wallonië. Dat levert een paar keer per dag schommelingen op van wel 200 tot 300 m3/s en een lichte stijging van 50 m3/s valt daardoor niet op. Als we over de afvoer bij Maastricht spreken hebben we het daarom ook altijd over het daggemiddelde en niet over de dagelijkse pieken.
Dat gemiddelde is de afgelopen week gedaald van ongeveer 250 naar 200 m3/s en gaat vanaf vandaag dus weer iets stijgen. Vandaag, zondag, valt nogmaals zo'n 10 tot 15 mm in de Ardennen en daardoor gaat de afvoer verder stijgen naar ca 300 tot 350 m3/s op maandag. Maandag valt er ook nog wat regen, maar onvoldoende voor een verdere stijging en omdat het de rest van de week zo goed als droog blijft, gaat de afvoer vanaf dinsdag weer dalen. Tegen het eind van de week verwacht ik weer een afvoer tussen 200 en 225 m3/s.
Op zaterdag 13 en zondag 14 december bereikt waarschijnlijk nieuwe regengebieden het stroomgebied maar de hoeveelheden lijken dan nog klein en onvoldoende voor een nieuwe stijging. Dat is anders vanaf 17 december als een meer serieuze weersomslag mogelijk is met meer regen. Als dat uit gaat komen dan valt er in de week daarna voldoende regen om de afvoeren wat meer te laten stijgen dan we de afgelopen weken hebben meegemaakt.
Op grond van de huidige (regenachtige) verwachting voor de periode vanaf 17/12, maar die is nog zeer onzeker, is daarna een stijging mogelijk naar tussen de 500 en 1000 m3/s in de periode tussen 20 en 24 december. Net als bij de Rijn verwacht ik ook bij de Maas geen echt hoogwater (met een afvoer boven de 1.500 m3/s) rond de kerstdagen. Of het zou rond 20 december echt veel natter moeten worden, maar daar ziet het nu dus nog niet naar uit.