zondag 25 maart 2018

Komende week weer regen in de stroomgebieden van Maas en Rijn

De afgelopen week verliep grotendeels droog in Nederland en de landen om ons heen en de waterstanden in de rivieren daalden daarom de hele week. De komende week verloopt anders, want op dinsdag, woensdag en vrijdag passeert een regenzone en dat levert in de stroomgebieden van Rijn en Maas voldoende water op om de waterstanden weer iets te laten stijgen. Geen grote stijging voorlopig.

Het Paasweekend verloopt ook niet droog en vooral voor 2e paasdag wordt nu veel regen verwacht in Oost Frankrijk en Zuid Duitsland. Dit is nog ver weg en daarom lang niet zeker. Mocht het uitkomen, dan kunnen de waterstanden in de eerste week van april nog verder stijgen.

Rijn eerst langzaam dalend; aan het einde van de week weer stijgend

De waterstand bij Lobith is nu uitgekomen bij ca 9,25 m +NAP en de afvoer bedraagt nu ca 2.100 m³/s. Dat is wat onder het langjarig gemiddelde. In het begin van de komende week daalt de stand iedere dag nog wat, met zo'n 5 tot 10 cm tot iets onder de 9 meter op donderdag. Vanaf vrijdag arriveert dan het eerste water van de neerslag die dinsdag en woensdag in Duitsland gaat vallen. Deze stijging duurt dan tot na het paasweekend en ik verwacht dat de waterstand dan weer naar ongeveer 10 m zal zijn gestegen bij Lobith.

Wat daarna gebeurt hangt af van de regen die voor het paasweekend wordt verwacht. Op grond van de eerste, nog lang niet zekere weersverwachting zou de stand daarna nog wat verder door kunnen stijgen. Hierover volgende week meer.

Maas vanaf halverwege de week weer wat stijgend 

De Maas daalde vooral in het begin van de week en is nu stabiel rond de 300 m³/s. Dat blijft nog zo tot woensdag en dan is weer enige stijging mogelijk. Er wordt tussen dinsdag en vrijdag ca 2 cm regen verwacht in de Artdennen en dat is voldoende voort een kleine stijging naar ca 400 m³/s bij Borgharen. 

De afgelopen jaren was de Maasafvoer in het voorjaar vaak aan de lage kant. In de grafiek hieronder is te zien hoe het 10-jarig gemiddelde afwijkt van het langjarig gemiddelde. Vrijwel het hele jaar is de gemiddelde afvoer wat lager, maar vooral in april en mei is de afname in de afvoer het grootst. Dit is een gevolg van de vrij droge lentes die we in deze periode gehad hebben. In de zomer trekt de afvoer van de afgelopen 10 jaar weer wat bij. Op grond van deze 10 jaar kun je trouwens niet zeggen dat dit een gevolg is van de klimaatverandering. In de afvoerreeks van de Maas zijn er eerder ook 10-jarige periodes geweest met lager dan gemiddelde afvoeren, zoals bijvoorbeeld in de jaren 70.

Het is nog afwachten wat het voorjaar van 2018 ons gaat brengen. Tot nu toe volgde maart het droge scenario van de afgelopen 10 jaar, met een afvoer die ruim 50 m³/s onder het langjarig gemiddelde ligt, maar misschien dat april straks anders uit gaat pakken.

 

Goed sneeuwjaar in de Alpen

Eerder schreef ik al over de sneeuwsituatie in de Alpen. Vooral in het begin van de winter is er erg veel sneeuw gevallen, maar omdat het daarna nog nauwelijks gedooid heeft, ligt deze sneeuw er nog teeds. In de grafiek hieronder is van een meetstation in de Oostelijke Alpen iets boven de 2000 m de sneeuwdikte weergegeven. De blichtblauwe balkjes geven de dagen aan dat het sneeuwde en de donkerblauwe lijn geeft de hoogte aan van de sneeuwlaag van dit jaar. Deze ligt al bijna de hele winter net onder de grootste dikte die er ooit gemeten is. Vooral langs de noordzijde van de Alpen is dit op meer plaatsen het geval. Dieper het gebergte in liggen de hoogtes veelal wat dichter bij de langjarige gemiddelden. 

Al met al ligt er nog een zeer grote hoeveelheid en dat gaat in de komende maanden allemaal smelten. Boven de 2000 m begint het smeltseizoen meestal in de eerste helft van april, boven de 2500 m pas in de tweede helft van april. Het meeste smeltwater komt beschikbaar in de maand mei en begin juni, maar tot ver in juli profiteert de Rijn nog van de sneeuw die in de afgelopen winter is gevallen. Daarna pas komt het gletsjerwater aan de beurt.

In het satelietbeeld hieronder is de actuele sneeuwbedekking van de Alpen weergegeven; het is een compilatie van 2 foto's van 23 en 24 maart. In de foto is ook de grens van het stroomgebied van de Rijn aangegeven en de belangrijkste zijrivieren van de Rijn.

Op grond van de hoeveelheden sneeuw die nu aanwezig zijn, mogen we dus in mei en juni hoger dan gemiddelde waterstanden verwachten in de Rijn. Nu komt niet al het smeltwater meteen in de Rijn. Alle grote zijrivieren van de Rijn die in de Alpen ontspringen, stromen aan de voet van de bergen namelijk eerst in grote meren uit. In het satelietbeeld zijn deze meren ook aangegeven. Het grootste meer is de Bodensee, die ca 50% van het totale meeroppervlak inneemt. Andere grote meren zijn het Vierwoudstedenmeer, het meer van Neuchatel en de Zurichersee. 

Al die meren fungeren als grote buffervaten en als de sneeuwsmelt in mei op zijn sterkst is, levert dat soms wel 5000 m³/s water op in de zijrivieren die vanuit de Alpen komen. Vanwege de bufferende werking komt hiervan echter maar zo'n 10 - 15% direct in de Rijn terecht. De rest van het water wordt opgeslagen in de meren en stroomt dan in de weken en maanden daarna door naar de Rijn. Zo profiteert de Rijn zelfs tot in augustus nog van de sneeuw die in de winter daarvoor gevallen is.