Een paar natte dagen en stijgende waterstanden, later in de week weer droog
Sinds donderdag is een nieuwe natte periode aangebroken die tot ongeveer halverwege deze week duurt. Na een daling van een dag of 10 zijn Rijn en Maas daardoor weer gaan stijgen en de Maas steeg vandaag al weer tot een vrij hoge 1.200 m3/s; de Rijn volgt wat later. Er valt deze keer minder regen dan tijdens de vorige neerslagperiode en er is dit maal ook geen smeltwater; de waterstanden blijven daarom lager dan 2 weken geleden. In het waterbericht leest u de details.
De rubriek water inzicht ontbreekt deze week, wel een verwijzing naar twee eerder berichten die ik 5 jaar geleden schreef nav het hoogwater van 1995. Dat zorgde deze week precies 30 jaar geleden voor veel overlast in het rivierengebied en werd later een belangrijke mijlpaal voor het moderne waterbeheer van Nederland.
Water van de week.
Een kort nat intermezzo onder invloed van lagedrukgebieden; op termijn weer hoge druk en droog.
De winter laat al sinds begin december een opvallend patroon zien met perioden van een dag of 5 à 6 waarin enkele lagedrukgebieden overtrekken, gevolgd door een periode van ongeveer 10 tot 12 dagen met een sterk hogedrukgebied. Tijdens de passage van de lagedrukgebieden valt er flink wat regen; wat dan hoogwatergolven oplevert in de Rijn en de Maas.
Zo was het nat van 5 t/m 8/12, van 19 t/m 23/12 en van 2 t/m 9/1 waarna er golfjes volgden in de Rijn met een pieken op respectievelijk 12 en 27 december en 13 januari en in de Maas steeds een dag of 3 eerder. Bij de hogedrukgebieden viel op dat ze steeds dicht in de buurt van Nederland lagen, waardoor het hier heel rustig en vaak mistig weer was. Deze hogedrukgebieden schoven steeds na een dag of 10 op naar Oost-Europa waarna lagedrukgebieden met regenzones weer dichterbij konden komen.
Sinds 23 januari is er weer een natte periode aangebroken en zoals het er nu naar uitziet houdt deze aan tot komende woensdag of donderdag. Dus weer ongeveer een week, waarna zich opnieuw een nieuw hogedrukgebied aandient, dat ook weer dicht in onze buurt komt te liggen.
Regengebieden blijven dan weer op afstand en in onze omgeving breekt voor de zoveelste keer een periode van rustig weer aan met mogelijk mist. Maar omdat de zonkracht al wat groter is zou het ook kunnen dat het nu een zonnige perioden van hoge druk wordt.
Als het patroon ook daarna nog standhoudt zou dit hogedrukgebied het ongeveer tot het weekend van 8 en 9 februari moeten kunnen volhouden en de weermodellen hinten er ook al op dat het tegen die tijd wel weer eens wat natter zou kunnen worden. Maar het weer laat zich niet zo makkelijk in regelmatige patronen duwen en het zou ook goed kunnen dat deze droge periode van hoge druk toch langer of korter duurt.
Het natte weer dat donderdag is begonnen, werd ingeluid met regengebieden die hoorden bij de stormdepressie Éowyn. De allersterkste winden bleven op grote afstand van Nederland, maar de regengebieden trokken wel over en maakten een einde aan de droge periode die ongeveer 10 dagen had geduurd.
Éowyn is langs de kust van Noorwegen naar het noorden getrokken en inmiddels dient zich een nieuw lagedrukgebied aan: Herminia. Zij trekt ook weer precies over Ierland en zorgt daar opnieuw voor veel wind; maar niet zo extreem als 3 dagen geleden. Dit lagedrukgebied volgt een wat zuidelijkere koers, richting het zuiden van Noorwegen, waar het over een paar dagen oplost.
Boven Oost-Europa is nog steeds hoge druk aanwezig en daardoor dringen de lagedrukgebieden niet heel ver door boven het continent. De regengebieden van Herminia brengen daarom ook niet zo veel regen in de stroomgebieden en de nieuwe golven in Rijn en Maas zullen daarom ook lager blijven dan 2 weken geleden. Al kan de afvoer van de Maas misschien nog wel in de buurt komen van het vorige hoogwater, omdat in dit stroomgebied wel de meeste regen gaat vallen.
Na Herminia volgt er dinsdag nog een lagedrukgebiedje, maar dat is zwakker en volgt een nog zuidelijkere koers over Frankrijk. De bijbehorende regengebieden zullen daardoor niet veel invloed meer hebben in de stroomgebieden. Vanaf donderdag overheerst weer de hoge druk en wordt het minimaal een week droog in de stroomgebieden.
Rijn stijgt komende dagen gestaag naar ca 11 m, na komend weekend weer dalend.
In minder dan twee weken daalde de Rijn bij Lobith meer dan 4 m, van ca 13,5 m NAP op 13/1 naar 9,5 m afgelopen vrijdag en de afvoer daalde van ruim 6.000 naar minder dan 2.500 m3/s. Zo’n snelle daling is kenmerkend voor een situatie waarbij direct na een natte periode een krachtig hogedrukgebied het weer gaat bepalen. Het stroomgebied stroomt dan als het ware weer grotendeels leeg en tot in de haarvaten van de zijbeken dalen de waterstanden flink.
Alleen de bodems in het stroomgebieden blijven nog lang nat omdat de verdamping in deze tijd van het jaar heel gering is. Bij een nieuwe natte periode kan de bodem dan weinig regenwater opnemen en zal een relatief groot deel van het water al snel weer de (zij)rivieren bereiken en opnieuw voor hogere standen zorgen.
Afgelopen donderdag bereikte de eerste regen het stroomgebied en het zorgde voor een lichte stijging van de Rijn, die vanaf vandaag bij Lobith aankomt. De vrijdag verliep grotendeels droog, maar zaterdag viel er weer veel regen, vooral in een strook van zuidwest naar noordoost over Duitsland. De Moezel en de Midden Duitse zijrivieren van de Rijn stegen daardoor flink en dit water zal vanaf dinsdag bij Lobith aankomen. De stand bij Lobith stijgt dan naar rond de 10,8 m NAP op woensdag 29/1 en de afvoer bedraagt dan ca 3.300 m3/s.
Of de waterstand daarna nog verder stijgt hangt af van de regen die de komende 3 dagen gaat vallen. Vooral dinsdag en mogelijk woensdag kan er nog aardig wat regen vallen maar dit is slechts in een deel van het stroomgebied en het lijkt, zoals het er nu naar uitziet, niet heel veel invloed te gaan krijgen op de Rijnafvoer.
Een stijging tot boven de 11 m NAP lijkt er daarom niet in te zitten en waarschijnlijk blijft de stand tot rond het volgend weekend (2 februari) schommelen tussen de 10,5 en 11 m NAP. Na het weekend zet dan een langzame daling in onder invloed van het droge weer dat wordt veroorzaakt door het hogedrukgebied dat vanaf donderdag voor wat langere tijd het weer gaat beïnvloeden.
Als dit hogedrukgebied weer net als zijn voorgangers het weer een dag of 10 gaat bepalen, dan zou de waterstand kunnen blijven dalen tot ca 10 februari. Als dat uitkomt, dan zal de stand tegen die tijd waarschijnlijk tot tussen de 9 en 9,5 m NAP zijn gezakt. Volgende week is hier meer duidelijkheid over te geven.
Maasafvoer nog enige dagen tussen 1.000 en 1.300 m3/s; misschien nog wat hoger.
De regengebieden die vanaf donderdag het continent optrokken, brachten in het stroomgebied van de Maas vrij veel regen. Gisteren (zaterdag) en vandaag is de afvoer daardoor snel gestegen tot boven de 1.200 m3/s op dit moment. Vooral op zaterdag viel er veel regen in de Ardennen; dit was hetzelfde regengebied dat ook in het stroomgebied van de Moezel veel regen had gebracht. Vorige week had ik al aangegeven dat een stijging tot boven de 1.000 m3/s mogelijk was, maar het werd zelfs nog wat meer.
Inmiddels zijn de grotere zijrivieren van de Maas (Sambre, Lesse en Ourthe) over het hoogtepunt heen, dus verwacht ik dat ook de Maas bij Maastricht vanaf komende nacht weer zal gaan dalen. Morgenochtend bevindt de afvoer zich dan nog tussen de 1.100 en 1.200 m3/s. Veel verder zal de daling niet doorzetten, want inmiddels heeft een nieuw regengebied de Ardennen bereikt.
Tot en met donderdag passeren er nog meerdere regengebieden en iedere dag kan er zo’n 10 tot 15 mm regen vallen, het meeste aan de zuidkant van de Ardennen; waar in totaal tot 40 mm kan vallen. Als het inderdaad bij zo’n 10 mm per dag blijft, dan zal de afvoer niet veel verder stijgen en blijft het waarschijnlijk bij een afvoer die tot maximaal 1.300 m3/s stijgt. Mocht er echter een dag met meer neerslag tussen zitten, dan is ook een verdere stijging tot 1.500 m3/s mogelijk.
Vooral op woensdag is er kans op vrij veel regen als een neerslaggebied vanuit het zuidwesten enige tijd tegen de Ardennen aan blijft liggen. De grootste kans op een hogere afvoer is er daarom op woensdag en donderdag. Maar het zou ook kunnen dat het regengebied verder zuidelijk blijft en de Ardennen links laat liggen. Vanwege de mogelijk wat hogere afvoer zal ik de komende dagen regelmatig een update plaatsen op de site (ook te volgen via waterpeilen.bsky.social).
Na donderdag zet bij de Maas dan de daling weer in en misschien al wat eerder als het regengebied op woensdag toch wat minder actief blijkt te zijn. In het komend weekend zakt de afvoer dan weer onder de 1.000 m3/s en omdat de hoge druk waarschijnlijk lang aan zal houden, kan de afvoer in de loop van de week na het volgend weekend weer verder dalen tot rond de 500 m3/s aan het eind van die week.
Water inzicht
Het is deze week 30 jaar geleden dat zich een zeer groot hoogwater voordeed in de Rijn. Ook al is het 30 jaar geleden, toch wordt er nog vaak gerefereerd aan dit bijzondere hoogwater. De waterstanden waren namelijk zo hoog dat de vrees bestond dat de dijken het niet zouden houden en daarom werd een groot deel van het Rivierengebied geëvacueerd. 5 jaar geleden heb ik uitgezocht hoe zo'n groot hoogwater kon ontstaan en welke weersituatie er verantwoordelijk voor was.
Ik verwijs hierbij graag naar dat bericht, want in tijden dat we het klimaat goed in de gaten houden vanwege mogelijk nog hogere standen in de toekomst, is het goed om na te gaan welke omstandigheden zo'n hoogwater konden veroorzaken.
Bericht over het ontstaan van het hoge water van 1995.
Hierbij ook nog een verwijzing naar een tweede bericht, ook van 5 jaar geleden, waar ik stil sta bij de gevolgen die dit hoogwater had voor het Nederlandse waterbeheer. Iets waar ik zelf ook nog vaak mee te maken heb, want inmiddels ben ik ook al bijna 30 jaar actief in het rivierengebied met tal van projecten die terug te voeren zijn op dit ene hoogwater.
Bericht over de invloed die het hoge water van 1995 had op het Nederlandse waterbeheer