Hoogwaterbericht

Rijn en Maas zijn sterk gestegen, In de Maas is de hoogste afvoer bij Maastricht alweer achter de rug. De afvoer kwam er tot ca 2.000 m³/s, wat relatief hoog is en wat gemiddeld minder dan eens in de 5 jaar wordt bereikt. Bij Lobith duurt het nog t/m zondag voordat de piek van ca 13,5 m (NAP) wordt bereikt. Dat is een minder uitzonderlijke stand, die gemiddeld ieder jaar wel eens wordt bereikt. In dit hoogwaterbericht leest u waar al het water vandaan is gekomen en wat de rivieren nog te wachten staat.

Weersituatie

De neerslag van woensdag en donderdag heeft tot een sterke stijging geleid van de rivieren. Vooral de Maas kwam veel hoger uit dan eerder werd verwacht, ook de Rijn stijgt fors maar blijft nog binnen het bereik van verwachting. Dat er uiteindelijk zoveel water tot afstroom is gekomen was een verrassing, maar ook weer niet helemaal want we wisten wel dat het kon gebeuren.

Gisteren trok een lagedrukgebied met veel neerslag over het zuiden van België naar het oosten.  Aan de zuidkant van zo’n lagedrukgebied wordt met westenwinden zachte lucht aangevoerd en de neerslag valt daar als regen. Aan de noordkant is de lucht veel koeler en daar valt dan sneeuw. Het maakt dan veel uit welke koers het lagedrukgebied precies volgt.

Een paar dagen geleden lieten de meeste modellen nog zien dat het lagedrukgebied ten zuiden van de Ardennen langs zou trekken en in die situatie zo de neerslag in de Ardennen vooral als sneeuw gaan vallen. Op woensdag in de loop van de dag liet de verschillende modellen al zien dat het koers van het lagedrukgebied wel eens wat noordelijker kon zijn en uiteindelijk bleken deze modellen gelijk te hebben want de baan van het lagedrukgebied lag gisteren zover noordelijk dat de Ardennen geheel in de warme lucht kwamen te liggen en er daar nergens sneeuw viel. Er viel wel sneeuw maar die viel in het zuiden van Nederland wat nog wel aan de noordkant van het lagedrukgebied lag.

Behalve de noordelijkere koers van het lagedrukgebied viel er ook meer regen dan wat ik eerder uit de weermodellen had afgeleid. Aan de zuidzijde van de Ardennen viel lokaal 50 mm en nu dat regen was ipv sneeuw leidde dat tot veel meer water naar de rivieren. In het stroomgebied van de Rijn lag de grens tussen sneeuw en regen uiteindelijk ook noordelijker dan verwacht maar hier was de impact minder groot want daar gingen we ervan uit dat altijd al een groot deel van het stroomgebied met regen te maken zou krijgen. Vooral de Eifel lag hier in het gebied dat nu regen te verwerken kreeg in plaats van een sneeuwdek.  Het is dan ook de Moezel die meer water is gaan afvoeren dan verwacht; maar dat gaat om een paar 100 m³ per seconde en op de uiteindelijke waterstand bij Lobith maakt dat niet zo heel veel uit.

Het lagedrukgebied is inmiddels boven de Oostzee aangekomen en de neerslagzones die er rondom heen liggen reiken al niet meer tot het stroomgebied van de Rijn. De weerkaart gaat er de komende dagen ook heel anders uitzien want In onze omgeving gaat zich een sterk hogedrukgebied ontwikkelen dat nieuwe neerslaggebieden op grote afstand zal houden. Dit hogedrukgebied weet waarschijnlijk standhouden tot aan het eind van de volgende week en pas vanaf ongeveer 20 januari is het zover naar het zuiden geschoven dat het weer opnieuw kan gaan veranderen.

Situatie Maas

De Maas steeg gisteren heel snel van circa 1100 m³/s na bijna 2000 in de loop van de nacht. Inmiddels is de hoogste stand bij Maastricht alweer achter de rug en als we verder stroomopwaarts kijken dan zien we dat ook veel grote zijbeken van de Maas in de Ardennen alweer zijn gaan dalen. Met name de Lesse, Sambre en Ourthe voerden gisteren veel meer water aan dan aanvankelijk gedacht en deze rivieren zijn inmiddels allemaal op hun retour.

In het zuiden van de Ardennen stijgt de Semois en de Franse Maas nog wel deze zullen in de loop van de dag hun hoogste afvoer bereiken. De stijging die zij nog veroorzaken is echter niet groot genoeg om de daling van de noordelijke zijrivieren te compenseren. Bij Maastricht gaat de afvoer daarom de hele dag te dalen.

Ondertussen beweegt de hoogwatergolf verder stroomafwaarts en zal In de komende nacht bij Venlo aankomen. Daar zal de afvoer lang niet zo hoog stijgen als bij Maastricht en het heeft te maken met de zogenaamde piekafvlakking. Dit is een verschijnsel dat vooral in de Maas optreedt bij hoogwatergolven die snel op zijn gekomen. Zo'n steile golf zakt op zijn weg stroomafwaarts altijd langzaam in omdat onderweg water opzij wordt gezet. Dit gebeurt vooral in de brede delen van de Maasvallei zoals in het Maasplassengebied en verder stroomafwaarts bij Gennep en Boxmeer. Uiteindelijk kan de golf hiermee wel 20% van zijn hoogte verliezen.

Over 3 dagen komt de golf tenslotte in het Haringvliet aan en zal daar uitstromen naar zee. Tegen die tijd is de afvoer bovenstrooms bij Maastricht al weer sterk gedaald en op zondag of net na het weekend wordt de 1.000 m³/s weer onderschreden. Er breekt een lange droge periode aan van zeker 10 dagen,, dus zal de afvoer nog verder dalen naar meer gemiddelde waarden voor deze tijd van het jaar.

Situatie Rijn

In het stroomgebied van de Rijn drong de zachte lucht uiteindelijk ook wat verder naar het noorden door, maar bleef het meest noordelijke deel (ongeveer ten noorden van Bonn) wel in de koude lucht. Alleen een strook van enkele honderden kilometers tussen Frankfurt en Bonn kreeg daardoor met regen te maken, waar dat eerder niet was verwacht. De Moezel en de Lahn, die daar stromen, kregen er met meer water te maken en stegen verder dan verwacht. In de andere deelstroomgebieden kwam de eerdere verwachting wel ongeveer uit.

De grootste verandering trad op in de Moezel die daardoor ook naar een relatief hoge afvoer stijgt van ca 2.300 m³/s. De piek van deze golf komt vanmiddag in de loop van de dag bij Koblenz aan. Het hoogste punt van de golf uit de Rijn zelf is daar dan nog niet aangekomen, maar de afvoer is er al wel flink aan het stijgen en zal vanmiddag ca 4.000 m³/s bedragen. Samen levert dit een piek op van ruim 6.000 m³/s die nog ca. 2 dagen onderweg is naar Lobith. Onderweg stromen er nog andere zijrivieren in de Rijn uit, maar dat is het gebied waar gisteren wel sneeuw viel en hier is de afvoer daarom niet gestegen. Net als bij de Maas zakt de golf van de Rijn ook wat in nu de uiterwaarden langs de Niederrhein ook gaan overstromen. De daling die dit veroorzaakt wordt ongeveer gecompenseerd door de aanvoer vanuit de zijrivieren in dit traject.

De Rijn was de afgelopen dagen bij Lobith al flink gestegen en gisteravond kwam het hoogste punt van een eerdere golf langs met een waterstand van 12,3 m (NAP). Voordat een daling in kan zetten komt daar het extra water van de regen van gisteren vandaag al overheen. De stand gaat nog ruim 2 dagen verder stijgen en al met al verwacht ik bij Lobith een hoogste stand van ca 13,5 m NAP. Wellicht nog iets erboven, maar de 14 m zal niet bereikt worden.

De hoogste stand verwacht ik in de nacht van zondag op maandag (12 op 13 januari). De afvoer zal dan tot waarschijnlijk iets boven de 6.000 m³/s zijn gestegen. Dat is een hoogte die gemiddeld zo eens in het jaar wel wordt bereikt, dus het is zeker geen uitzonderlijke situatie. Bij een waterstand van 13,5 m (NAP) overstromen wel flinke delen van de uiterwaarden mits het water niet door zomerkades wordt tegengehouden. Vanaf de dijken langs de Waal en de IJssel levert dat indrukwekkende hoeveelheden water op voor wie een uitstapje gaat maken naar het rivierengebied.

Vanaf vandaag blijft het lange tijd droog in het stroomgebied In de waterstand gaat daardoor vanaf maandag weer flink dalen. Met een droge periode voor de boeg die we al 10 dagen kan duren zal de waterstand weer ver dalen. Ik verwacht dat de 11 m weer wordt onderschreden aan het eind van de volgende week.

Een volgend bericht kunt u zondag weer verwachten