Rijn en Maas zijn sterk gestegen, In de Maas is de hoogste afvoer bij Maastricht alweer achter de rug. De afvoer kwam er tot ca 2.000 m³/s, wat relatief hoog is en wat gemiddeld minder dan eens in de 5 jaar wordt bereikt. Bij Lobith duurt het nog t/m zondag voordat de piek van ca 13,5 m (NAP) wordt bereikt. Dat is een minder uitzonderlijke stand, die gemiddeld ieder jaar wel eens wordt bereikt. In dit hoogwaterbericht leest u waar al het water vandaan is gekomen en wat de rivieren nog te wachten staat.

Weersituatie

De neerslag van woensdag en donderdag heeft tot een sterke stijging geleid van de rivieren. Vooral de Maas kwam veel hoger uit dan eerder werd verwacht, ook de Rijn stijgt fors maar blijft nog binnen het bereik van verwachting. Dat er uiteindelijk zoveel water tot afstroom is gekomen was een verrassing, maar ook weer niet helemaal want we wisten wel dat het kon gebeuren.

De afvoer bij Maastricht bedraagt nu ca 1.850m3/s en stijgt nog langzaam.

Vrijdagochtend, waarschijnlijk vroeg in de morgen, passeert bij Maastricht de piek vh hoogwater met een afvoer tussen 1900 en 1950 m3/s. In de Ardennen zijn  de eerste zijbeken van de Maas vanaf vanavond al weer gaan dalen en de stijging van de Maas zelf vlakt de komende uren snel af als meer beken volgen.

Vanuit het zuiden van de Ardennen is nog veel water onderweg en bij de Frans-Waalse grens stijgt de Maas ook nog, maar de Lesse, Sambre en Ourthe zijn nu op hun hoogtepunt of dalen al en die daling zal weldra groter worden dan de stijging vanuit de Franse Maas.

Neerslag wordt voorlopig niet verwacht en er breekt vanaf morgen een langdurig droge periode aan en dat betekent weer sterk dalende afvoeren.

Morgenochtend volgt ook een update over de Rijn. 

Vandaag veel neerslag in de stroomgebieden boven op de al hoge waterstanden van dit moment. De Rijn stijgt daardoor in twee etappes, eerst naar ca 12,3 op donderdagavond en begin volgende week naar mogelijk 13,5 m NAP. De Maas heeft zijn eerste piek al gehad van bijna 1.400 m³/s, en hoe hoog een tweede piek wordt is nog steeds onduidelijk en hangt af van het deel van de neerslag in het stroomgebied dat als sneeuw valt.

Maas

Veel regen gisteren en smeltwater van hogerop uit Ardennen hebben de Maas vannacht snel laten stijgen naar nu ca 1.300 m3/s bij Maastricht op dit moment. Vandaag weinig neerslag en geen extra aanvoer naar de zijbeken van de Maas. De noordelijke zijbeken (Ourthe, Sambre, Lesse) zijn dan ook al over het hoogtepunt heen, de zuidelijke (Semois en Franse Maas) stijgen nog. De daling van de noordelijke zal weldra de stijging van de zuidelijke overtreffen en daarom is nu ongeveer de hoogste afvoer bereikt.

In de loop van de middag zet de daling in en deze houdt voorlopig aan. Op woensdag en donderdag weer neerslag, maar dat zal vooral sneeuw zijn. Op dit moment lijkt een nieuwe stijging naar een nog hogere afvoer op donderdag of vrijdag niet waarschijnlijk.

De stroomgebieden staat een dynamische week te wachten; met tweemaal een opstoot van warme lucht en regen en tussendoor koude lucht met sneeuwval. Door de combinatie van regen- en smeltwater kunnen zich kleine hoogwatergolven ontwikkelen in de rivieren. De grootste kans daarop is er in de Rijn. Vanaf eind van de week komen we onder invloed van een hogedrukgebied en wordt het voor langere tijd droog, zodat de waterstanden weer kunnen gaan dalen. In het waterbericht leest u de details. Vanwege het opkomende hoogwaters ben ik wat meer tijd bezig met het waterbericht en is er dit maal geen water inzicht.

De verwachting van afgelopen zondag is inmiddels achterhaald omdat er begin volgende week meer neerslag gaat vallen dan toen was voorzien. De kans is groot dat er voldoende regen valt voor kleine hoogwatergolven in Maas en Rijn. Daarom een extra bericht.

De weersituatie

Eerst het gedeelte van de verwachting wat wel in grote lijnen klopte en waar we de gevolgen nu van merken in de rivieren. Vanaf nieuwjaarsdag trokken enkele lagedrukgebieden over de Noordzee, die eerst regen flink wat regen brachten in de stroomgebieden, die daarna over is gegaan in sneeuw. Het zorgt nu voor een stijging in de rivieren tot ongeveer het niveau zoals afgelopen zondag werd verwacht. De Rijn stijgt nu naar ca 10 tot 10,25 m op 7 januari en de Maas bereikt vandaag of morgen zijn hoogste afvoer van ongeveer 750 m³/s. 

Vanaf nieuwjaarsdag staan een drietal lagedrukgebieden op het programma die voor flink wat neerslag kunnen zorgen in de stroomgebieden. Dit gaat zeker voor een stijging zorgen van Rijn en Maas, maar de kans op een hoogwater is erg klein omdat het de neerslagrijke weer maar van korte duur is en een groot deel van de neerslag als sneeuw gaat vallen, die voorlopig geen invloed zal hebben op de rivierafvoeren. In dit waterbericht leest u de details.

In de rubriek water inzicht een terugblik op het jaar 2024 dat een erg nat jaar was in de stroomgebieden en dat zien we terug in hoge gemiddelde jaarafvoeren; de hoogste in bijna 25 jaar. Er waren ook relatief veel hoogwaters, maar geen heel grote.

Situatie Rijn

De regen is achter de rug en in Boven-Rijn en Moezel zijn kleine golfjes onderweg. Samen leveren die een piek op van ca 11,2 m (NAP) bij Lobith op 27/12 (afvoer bedraagt dan ca 3.700 m³/s). Weinig bijzonders voor de tijd van jaar. Komende dagen blijft het droog onder invloed van een krachtig hogedrukgebied boven onze streken. Daardoor vanaf 27/12 minstens één week dalend tot <9,5 m NAP rond 3 en 4 januari.

Het blijft nog een paar dagen nat in de stroomgebieden en Rijn en Maas kunnen we wat stijgen. Maar in de loop van de week dient zich een krachtig hogedrukgebied aan dat het wel een tijdje uit lijkt te gaan houden. De waterstanden in de rivieren gaan daarom later in de week weer weer voor langere tijd zakken en van hoogwatergolven is voorlopig geen sprake. In het waterbericht leest u de details.

In de rubriek water in zicht een analyse van de periode rond de jaarwisseling. Het is opvallend hoe vaak zich precies in die periode hoogwaters hebben voorgedaan. Met name de grotere hoogwaters lijken een voorkeur te hebben voor de weken rondom 1 januari.

De eerste helft van de week verloopt nog vrijwel droog maar vanaf het eind van de week nemen de neerslag hoeveelheden flink toe waardoor de waterstanden in rivieren na een periode van dalen weer kunnen gaan stijgen. Een langere droge periode lijkt er tot eind van het jaar niet meer in te zitten dus kunnen we wel enige stijging verwachten; een hoogwatergolf zie ik voorlopig niet ontstaan.

In de rubriek Water Inzicht volgen we het rivierwater tot in de Rijn-Maasmonding waar het via verschillende rivierarmen zijn weg zoekt naar de Noordzee.