Nederland heeft een unieke weerweek achter de rug met eerst veel sneeuw en later strenge vorst. In de stroomgebieden van Rijn en Maas was het anders, daar werd het uiteindelijk ook koud, maar viel bijna geen sneeuw. Komende week valt de dooi in en het wordt waarschijnlijk zelfs zeer zacht. Meestal levert dat extra water op voor de rivieren, maar dit maal niet, maar dit maal niet bij gebrek aan sneeuw die kan smelten en ook gaat de dooi gepaard met weinig regen.

De hele week al staat in het teken van hoogwater en de eerste dagen van de komende week houdt dat nog aan. De Rijn stijgt nog langzaam verder en het zal er om spannen of de hoogste stand van januari 2018 net overschreden gaat worden. Tegelijkertijd valt vanaf komende nacht de vorst in en dat zorgt voor een bijzondere combinatie van hoogwater en strenge vorst. In dit hoogwaterbericht een vooruitblik op de waterstanden en afvoeren van Rijn en Maas in de komende week. 

Een bijzondere confrontatie van warme en koude lucht precies boven Nederland

Al enkele weken licht de grens tussen warme Atlantische en koude polaire lucht boven onze omgeving en soms was het even lenteachtig warm en de dagen daarna maar weer enkele graden boven nul. Nabij het grensvlak tussen de luchtsoorten trekken ook lagedrukgebieden van west naar oost en die voeren regengebieden met zich mee.

Hoogwaterperiode houdt voorlopig nog aan

De hoogwaterperiode lijkt langer te gaan duren dan eerder was voorzien. De zone met actief weer waar lagedrukgebieden langs trekken die neerslag brengen blijft de komende dagen nog over de stroomgebieden liggen en dat zorgt om de paar dagen voor het opleven van de neerslagactiviteit. De hoeveelheden zijn echter nooit heel groot, met een cm of 2 per dag is het wel gedaan, en daarom is een sterke verdere stijging van de rivieren niet te verwachten. 

De stevige regenval en veel smeltwater laten de Maas en Rijn flink stijgen. De piek in de Maas is vannacht al gepasseerd bij Maastricht en beweegt nu in circa 3 dagen naar benedenstrooms. De waterstanden in de Rijn zijn voorlopig nog aan het stijgen en daar wordt op vrijdag 5/2 de piek bij Lobith verwacht. 

De komende week staan van maandag t/m woensdag nieuwe regengebieden op het programma. Niet zo intensief als de afgelopen week en vrijwel zonder smeltwater, want de eerste sneeuw in de Middelgebergten is de afgelopen dagen al weggesmolten. Toch zal de regenval voor een nieuwe stijging bij de Maas zorgen en voor wat extra water bovenop de piek in de Rijn. In dit bericht leest u de verwachtingen voor Rijn en Masa voor de komende dagen.

De eerste twee regenzones zijn inmiddels over de stroomgebieden getrokken en de neerslag die gevallen is, komt ongeveer overeen met wat de modellen enkele dagen geleden in het vooruitzicht hadden gesteld. De temperatuur is overal in het stroomgebied flink omhoog gegaan en tot boven de 1000 meter is de sneeuw gaan smelten in de Middelgebergten. Regen en smeltwater leveren vanaf gisteren een sterke stijging op in de zijrivieren van de Rijn en de Maas en de komende dagen zullen zich daarom grote hoogwatergolven ontwikkelen. 

De eerste regenzone passeerde donderdag in de loop van de dag en bracht op veel plaatsne in de stroomgebieden zo'n 1,5 tot 2,5 cm neerslag. Dat zijn geen heel grote hoeveelheden, maar samen met het smeltwater van de sneeuw die lokaal tot in het laagland lag, leverde dat al meteen veel water op in de rivieren. Afgelopen nacht passeerde een tweede regenzone die nog iets meer regen bracht zodat de stijging op veel plaatsen nog wat werd versneld. 

De komende week verloopt erg nat in de stroomgebieden van Rijn en Maas en dat gaat zeker leiden tot serieuze hoogwaters in beide rivieren. Vanwege het opkomende hoogwater zal ik de komende tijd vaker berichten schrijven zodat bewoners en gebruikers van de uiterwaarden zich kunnen voorbereiden indien dat nodig mocht zijn. Maar ook voor de andere lezers kan het interessant zijn om de ontwikkelingen te volgen nu de rivier zich van zijn hoogwaterzijde laat zien.

Een spannende week voor de boeg wat de waterstanden in de rivieren betreft. De afvoer van de Maas is al vrij hoog en die van de Rijn stijgt nu snel naar een licht verhoogd niveau. De eerste dagen van de komende week is het vrij koud in de stroomgebieden en valt er overal nog wat sneeuw. Vanaf donderdag slaat het weer dan om en volgen er enkele zachte dagen met veel regen, ook in de Middelgebergten. De combinatie van regen en smeltwater, bovenop de al verhoogde afvoeren, is het recept voor een flink hoogwater. In dit waterbericht leest u de details van de weer- en waterverwachting voor de komende week.

In de rubriek water Inzicht een korte analyse van de hoogwatergolf die zich de afgelopen 2 weken in de Maas heeft opgebouwd. waar komt het water vandaan dat nu langs Maastricht stroomt.

Het weerbeeld gaat flink veranderen. Het vrij koele continentale weer, waar West en Midden Europa al sinds de kerstdagen mee te maken heeft, verdwijnt naar het oosten en maakt plaats voor warmere lucht vanaf de Atlantische Oceaan. Zo'n overgang is altijd interessant want het sneeuwdek dat nu in de stroomgebieden ligt, smelt dan (deels) weg en dat levert extra water op voor de rivieren. In combinatie met veel regen is dat vaak het recept voor een hoogwatergolf. Hoeveel water dat oplevert en of we een hoogwatergolf kunnen verwachten leest u in het waterbericht.

In Water Inzicht zoomen we nog wat verder in op het sneeuwdek in de Alpen. Daar viel de afgelopen week veel sneeuw en dat betekent dat de afvoer van de Rijn in het komende voorjaar en voorzomer extra water kan verwachten.

Na het rustige en vrij koude weer van de afgelopen twee weken met weinig neerslag, lijkt er de komende week echt iets te gaan veranderen. Eerst wordt het even wat zachter, met daarbij ook flink wat regen, maar al snel keert de koude terug en dat gaat in de stroomgebieden gepaard met sneeuw. Hoe hoog de sneeuwgrens precies komt te liggen, bepaalt welk deel van de neerslag meteen al naar de rivieren wordt afgevoerd en welk deel pas (veel) later als de vorstperiode weer is afgelopen. Een lastige voorspelling daarom dit maal voor wat het verloop van de waterstanden in de rivieren deze week zal zijn. 

In Water Inzicht een korte terugblik op het afgelopen jaar aan de hand van grafieken. Rijn en Maas werden gekenmerkt door vaak lage waterstanden. De Maas kende de langste periode met zeer lage afvoeren, anders dan de Rijn waar dankzij een grote bijdrage uit Zwitserland extreem lage waterstanden uitbleven. 

Na een korte opleving van de neerslagintensiteit rond de kerstdagen is het nu al weer enkele dagen vrijwel droog en het ziet er naar uit dat het ook de komende week, misschien wel 2 weken, overwegend droog blijft.  De waterstanden in de rivieren zullen daarom langdurig blijven dalen. Het blijft ook vrij koud en in de middelgebergten in België, Frankrijk en Duitsland ligt al een aardig sneeuwdekje en dat groeit de komende weken ook nog langzaam aan. Als het later weer gaat dooien zal dit extra water aanleveren voor de rivieren. Voorlopig is daar nog geen sprake van houdt het huidige weertype nog wel even aan. In het Water van de Week leest u wat dat voor de waterstanden en afvoeren in de rivieren betekent.